Ռամոն Սամպեդրո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռամոն Սամպեդրո
Placa homenaje a Sampedro en As Furnas 2.jpg
Ծնվել է հունվարի 5, 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1]
Ծննդավայր Պորտո դո Սոն
Մահացել է հունվարի 12, 1998({{padleft:1998|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[1] (55 տարեկանում)
Մահվան վայր Բոյրո
Քաղաքացիություն Flag of Spain.svg Իսպանիա
Մայրենի լեզու իսպաներեն և գալիսերեն
Մասնագիտություն գրող, ծովագնաց և բանաստեղծ
Ramón Sampedro Վիքիպահեստում

Ռամոն Սամպեդրո (իսպ.՝ Ramón Sampedro, հունվարի 5, 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1], Պորտո դո Սոն - հունվարի 12, 1998({{padleft:1998|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[1], Բոյրո), իսպանացի նավաստի, 25 տարեկանում ջրի մեջ անհաջող ցատկի արդյունքում ստացած վնասվածքի արդյունքում կաթվածահար է եղել։

Դրանից հետո շուրջ 30 տարի պայքարել է էֆտանազիայի իրավունքի համար և դիմել դատարան, սակայն մերժում ստացել։ Արդյունքում ընկերների օգնությամբ պատրաստված թույն է խմել և ինքնասպան եղել։

Ռամոն Սամպեդրոն 2 գրքի հեղինակ է, նրա կյանքի հիման վրա 2004 թվականին իսպանացի ռեժիսոր Ալեխանդրո Ամենաբարը նկարահանել է «Ծովը ներսում» ֆիլմը, որտեղ Ռամոնին մարմնավորել է Խավիեր Բարդեմը։ Ֆիլմը մեծ հաջողություն է ունեցել և շահել է մոտ 60 կինոմրցանակ։

Պահանջ ինքնասպանության իրավունքի համար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պորտո դո Սոնի ափը

Ռամոն Սամպեդրոն ծնվել է հյուսիսային Իսպանիայի Գալիսիա շրջանում գտնվող մի փոքրիկ ձկնորսական ավանում և 19 տարեկանում որպես նավաստի-մեխանիկ աշխատանքի անցել առևտրային նավատորմում՝ երազելով տեսնել ամբողջ աշխարհը, քանի որ, ինչպես ինքն էր կատակել. «դա անվճար ճանապարհորդելու լավագույն միջոցն է»: Սակայն, 1968 թվականի օգոստոսի 23-ին, 25 տարեկան հասակում հայրենի Պորտո դո Սոնում ջրացատկ է կատարում և բախվում առափնյա ժայռերին: Դժբախտ պատահարի հետևանքով նա գլուխը հարվածում է ժայռերին և ողնաշարի ամբողջական վնասվածք է ստանում, որի հետևանքով՝ պարանոցից ներքև ամբողջովին անդամալույծ է դառնում[2]: Սամպեդրոն Իսպանիայի ստորին և վերին դատական ատյաններին, անգամ Ստրասբուրգի մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանին բազմիցս դիմել է ինքնասպանության իրավունքի համար, սակայն ապարդյուն: Նրա փաստարկները հիմնվում էին այն փաստի վրա, որ ինքը վստահ է մեռնելու իր որոշման համար: Մինչդեռ իր անդամալույծ լինելու պատճառով նա չէր կարող ինքնասպանությունն ինքնուրույն, առանց կողմնակի օգնության կատարել: Էֆտանազիան Իսպանիայում անօրինական էր և պատժվում էր 6-ից 10 տարվա ազատազրկմամբ[3]: Այդ պատճառով էլ նա պայքար սկսեց «մահվան իրավունքի» համար: Նա պնդում էր, որ ինքնասպանության պահանջը ևս իրավունք է և փնտրում էր օրինական կերպով դրան հասնելու ուղիներ՝ նախ Իսպանիայում, որտեղ նրա գործը գրավեց հասարակական լայն խավերի ուշադրությունը: Ի վերջո, ամբողջ աշխարհին հայտնի դարձավ նրա պայքարը:

Մահ և հետագա դեպքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սամպեդրոն մահացավ 1998 թվականի հունվարի 12-ին, Իսպանիայի Բոյրո քաղաքում, կալիումի ցիանիդի թունավորումից: Մի քանի օր անց ձերբակալվեց նրա մտերիմ ընկերներից մեկը՝ Ռամոնա Մանեյրոն, նրա մահվանը աջակցելու մեղադրանքով: Սամպեդրոն իր ինքնասպանությունն իրականացնելու համար պահանջվող դերակատարումները առանձին-առանձին բաժանել էր, այնպես, որ ոչ-ոք չէր կարող մեղադրվել ինքնասպանության գործընթացին ամբողջովին աջակցելու մեջ: Մանեյրոն ազատ արձակվեց հանցանշանների բացակայության պատճառով: Որևէ այլ գործ, կապված Սամպեդրոյի մահվան հետ, չհարուցվեց: Յոթ տարի անց, վաղեմության ժամկետի լրանալուն պես Մանեյրոն իսպանալեզու մի հաղորդման ժամանակ ընդունեց, որ ինքն է Սամպեդրոյին տվել թունավորված ըմպելիքը և ծղոտ: Նա ավելացրել է. «Ես դա արեցի հանուն սիրո»: Նա նաև ասել է, որ տեսանկարահանել է Սամպեդրոյի վերջին բառերը՝ մինչև նրա թույն խմելը և որ ինքը սենյակում է եղել՝ տեսախցիկի ետևում: Սամպեդրոն բաց նամակ էր թողել դատավորներին և իսպանական հասարակությանը: Բաց նամակի հետևանքով 1999 թվականին կազմվեց էֆտանազիան ընդունող սենատորական կոմիտե:

«Ծովը ներսում»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովը Պորտո դո Սոնի մոտ

Սամպեդրոյի կյանքի և մահվան պատմության հիման վրա 2004 թվականին նկարահանվել է «Ծովը ներսում» (իսպ.՝ Mar adentro) ֆիլմը, որտեղ նրան մարմնավորել է Խավիեր Բարդեմը: Ֆիլմը միջազգային ճանաչում ձեռք բերեց և Օսկարի 77-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացավ Օսկարի՝ լավագույն օտարալեզու ֆիլմ անվանակարգում: Մահից առաջ նա գիրք է գրել «Նամակներ դժոխքից» (իսպ.՝ Cartas desde el infierno), որը բանաստեղծությունների և էսսեների ժողովածու է Սամպեդրոյի աշխարհընկալման տեսանկյունից:

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սամպեդրո Ռամոն (1996 թվական)։ Cartas desde el infierno [Նամակներ դժոխքից] (իսպաներեն)։ Planeta հրատարակչություն։ ISBN 84-08-05632-8 
  • Սամպեդրո Ռամոն (1998 թվական)։ Cando eu caia [Երբ ես ընկա] (գալիսիերեն)։ Edicións Xerais հրատարակչություն։ ISBN 8483022605 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  2. Однако есть мнение (например, здесь), что при соответствующей физиотерапии и реабилитации он со временем смог бы двигаться, по крайней мере, владеть верхней частью тела, но сам отказался от реабилитации.
  3. В сентябре 2008 года правительство Испании объявило о том, что намерено разработать и принять закон, разрешающий эвтаназию. Zapatero’s latest challenge: a law on «assisted suicide».

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]