Ռադեն Սալեհ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռադեն Սալեհ
Portrait of Raden Saleh c. 1872.jpg
Ծնվել է1811[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրՍեմարանգ, Հոլանդական Օստ Ինդիա
Վախճանվել էապրիլի 23, 1880(1880-04-23)[7][2][4]
Մահվան վայրԲոգոր, Արևմտյան Ճավա, Ճավա, Ինդոնեզիա
ՔաղաքացիությունFlag of Indonesia.svg Ինդոնեզիա
Մասնագիտությունֆոնդապահ և նկարիչ
Ուշագրավ աշխատանքներPosthumous portrait of Herman Willem Daendels (1762-1818). Gouverneur-generaal (1808-10)?, Portrait of Johannes Graaf van den Bosch (1780-1844), Gouverneur-generaal (1830-33)? և Portrait of Jean Chrétien Baud (1789-1859), Gouverneur-generaal ad interim (1833-35)?
Raden Saleh Վիքիպահեստում

Ռադեն Սալեհ (լրիվ անունը՝ Ռադեն Սալեհ Սաջաֆ Բուստաման, 1807[8] կամ 1811[9] — ապրիլի 23, 1880), արաբա-ճավայական ծագում ունեցող ինդոնեզացի նկարիչ, որն ապրել է Նիդեռլանդական Օստ-Հնդկաստանի գոյության ընթացքում և երբեմն կոչվում է ժամանակակից արվեստի ռահվիրան Ինդոնեզիայի պատմության մեջ։ Եղել է առաջին (եվրոպական) նկարիչը, որը ծնվել է Արևելյան Հնդկաստանում. նրա ստեղծագործությունը, որը կրել է 19-րդ դարի առաջին կեսի եվրոպական ռոմանտիզմի ուժեղ ազդեցության, բնութագրվում է եվրոպական և ինդոնեզական մշակութային ավանդույթների միաձուլմամբ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռադեն Սալեհը ծնվել է 19-րդ դարի սկզբին հարուստ և հարգված ճավայա-արաբական ընտանիքում։  Նրա հայրը եղել է ինդոնեզացի արաբ Սայիդ Աբդուլա Բուստամանը, պապը՝ Սայիդ Հուսեյն իբն Ալվի իբն Ավալ իբն Յահյան[10]։

«Եղջերու որս» նկար

Մանկության տարիներին Ռադեն Սալեհը նկարչության դասեր է առել Բոգորում՝ բելգիացի նկարիչ Պայենի մոտ, որն առաջինն է նկատել նրա նկարչական ունակությունները: Նրան հաջողվել է համոզել հոլանդական գաղութային իշխանություններին տաղանդավոր երիտասարդին ուղարկել Նիդերլանդներ՝ այնտեղ նկարչական կրթություն ստանալու համար, և արդյունքում 1829 թվականին Սալեհը մեկնել է Եվրոպա։  Ժամանելով Նիդերլանդներ՝ նա սովորել է նկարել Կոռնելիս Կրուսեմանի և Անդրեաս Սխելֆհաուտի մոտ:

Կրուսեմանի մոտ սովորելու ընթացքում Սալեհը ձեռք է բերել դիմանկարներ նկարելու իր հմտությունները, որից հետո մի քանի անգամ հրավիրվել է եվրոպական միապետների արքունիքներ՝ ստեղծելու նրանց դիմանկարները: 1839 թվականից հինգ տարի շարունակ ապրել է իր հովանավորը դարձած Էռնստ I Սաքսեն-Կոբուրգ-Գոթայի արքունիքում դքսի (իշխել է 1824-1844 թվականներին)։ Անդրեաս Սխելֆհաուտի մոտ սովորել է լանդշաֆտային գեղանկարչության մեթոդներ։ Նա այցելել է Եվրոպայի և Ալժիրի բազմաթիվ քաղաքներ: Հաագայում առյուծների վարժեցնողը նրան թույլ է տվել հետևել իր առյուծին, և այդ փորձը հետագայում Սալեհին թույլ է տվել դառնալ իր ժամանակի առաջատար անիմալիստներից մեկը:

Սալեհի բազմաթիվ նկարներ ցուցադրվել են Ամստերդամի պետական թանգարանում։ Դրանց մի մասը ոչնչացել է 1931 թվականին թանգարանում բռնկված հրդեհի ժամանակ։

«Դիպոնեգորոյի ձերբակալությունը»

Եվրոպայում քսան տարի ապրելուց հետո Ռադեն Սալեհը վերադարձել է Օստ Հնդկաստան 1851 թվականին։  Վերադառնալուց հետո աշխատել է որպես կառավարության գաղութային հավաքածուի արվեստի գործերի հսկիչ և ստեղծել Ճավայի արիստոկրատների դիմանկարներ ու բնանկարներ։ Այդ ժամանակաշրջանում ստեղծված աշխատանքներից առավել հայտնի է (հատկապես Նիդեռլանդներում) արքայազն Դիպոնեգորոյի ձերբակալությունը ներկայացնող նկարը «Դիֆոնեգորոյի ձերբակալությունը»): Իր կյանքի վերջին տարիներին ևս մեկ անգամ այցելել է Եվրոպա։ ՌԱդեն Սալեհը մահացել է 1880 թվականին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #124692710 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 Raden Saleh
  3. RKDartists
  4. 4,0 4,1 Biografisch Portaal — 2009.
  5. Artnet — 1998.
  6. MutualArt.com — 2008.
  7. RKDartists
  8. Raden Saleh: The Romantic Aristocrat
  9. Prince Raden Saleh: Aristocrat, Artist, Scientist and Patriot Archived 2011-07-27 at the Wayback Machine.
  10. Algadri, Hamid (1994). Dutch Policy against Islam and Indonesians of Arab Descent in Indonesia. Jakarta, Indonesia: LP3ES. p. 187. ISBN 979-8391-31-4.

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Дёмин Л. М. Загадочный принц: Раден Салех и его время. — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1990. — 192 с. — 4500 экз. — ISBN 5-02-016892-0
  • Погадаев, Виктор. Романтик с острова Ява - "Восточная коллекция", М.: РГБ, 2014, № 1, с. 152-156.
  • Karnadi, Koes (editor) 2006) Modern Indonesian art : from Raden Saleh to the present day introduction by Suwarno Wisetrotomo; with contributions by Agung Hujatnikajennong ... [et al.] Denpasar : Koes Artbooks. ISBN 979-8704-02-9
  • Heuken, Adolf (1982). Historical Sites of Jakarta. Jakarta, Indonesia: Cipta Loka Caraka.
  • Yayasan Untuk Indonesia (2005). Ensiklopedi Jakarta: culture & heritage, Volume 3. Jakarta, Indonesia: merintah Provinsi Daerah Khusus Ibukota Jakarta, Dinas Kebudayaan dan Permuseuman, Indonesia}. ISBN 978-979-8682-52-0.