Ջրաշուշան սպիտակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջրաշուշան սպիտակ
Ջրաշուշան սպիտակ
Ջրաշուշան սպիտակ
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Nymphaeales
Ընտանիք Հարսնամատազգիներ (Nymphaeaceae)
Ցեղ Ջրաշուշան (Nymphaea)
Տեսակ Ջրաշուշան սպիտակ (N. alba)
Միջազգային անվանում
Nymphaea alba
Տարածվածություն և պահպանություն
Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝ Status iucn3.1 LC hy.svg
Քիչ մտահոգող տեսակ

Տաքսոնի տարածվածությունը
Տաքսոնի տարածվածությունը

Ջրաշուշան սպիտակ (լատ.՝ Nymphaea alba), հարսնամատազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեղազարդային, ներկատու, բազմամյա կոճղարմատավոր ջրային բույս է, որի տերևները խոշոր կլորավուն կամ թույլ ձվաձև են և ինչպես ծաղիկները ջրի մակերեսին լողացող։ 14-16 (20) սմ տրամագծով ծաղիկները խոշոր են, միայնակ։ Բաժակաթերթերը 4 հատ են, հազվադեպ՝ 3 կամ 5։ Պսակաթերթերը պարուրաձև դասավորված են, սպիտակ, բազմաթիվ, աստիճանաբար առէջների փոխակերպվող։ Պտուղը հատապտղանման է, սերմերը՝ օդային պղպղջակներ կրող արիլուսով՝ սերմնաթիկնոցով[1]:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում հանդիպում է միայն Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում (Լոռու սարահարթի լճակներ. Ստեփանավանի և Տաշիրի միջև): Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Նախակովկասը, Արևելյան Անդրկովկասը, Սկանդինավյան թերակղզին, Եվրոպա, միջերկրածովյան ավազանը, Փոքր Ասիան[1]:

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1400-1900 մ բարձրությունների վրա, լճերում, չհոսող ջրերում: Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին-օգոստոսին[1]:

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վտանգված տեսակ է: Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Մինչև 1930 թվականը աճել է նաև Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Մարմարիկ գետի միջին հոսանքի ողողատներում գետի գարնանային վարարումներից առաջացած փոքրիկ լճակներում, սակայն մարդածին և բնական գործոնների բացասական ազդեցության հետևանքով տեսակն այստեղ ոչնչացել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր կրճատվող տեսակ կարգավիճակով։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է[1]:

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում: Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Լոռու մարզում[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6