Ջովաննա Գարցոնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջովաննա Գարցոնի
Giovanna Garzoni self-portrait from Piante varie Harvard 45883317 cropped.jpg
Ծնվել է1600[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13]
ԾննդավայրԱսկոլի Պիչենո, Մարկե, Իտալիա
Վախճանվել էփետրվար 1670[1][3][4][5][7][8][9][10][11][12][13]
Մահվան վայրՀռոմ, Պապական մարզ
Մասնագիտություննկարչուհի և ծաղիկներ պատկերազարդող
Ժանրնատյուրմորտ
ՄեկենասներՄեդիչիներ
Giovanna Garzoni Վիքիպահեստում

Ջովաննա Գարցոնի (իտալ.՝ Giovanna Garzoni, 1600[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13], Ասկոլի Պիչենո, Մարկե, Իտալիա - փետրվար 1670[1][3][4][5][7][8][9][10][11][12][13], Հռոմ, Պապական մարզ), բարոկկոյի դարաշրջանի իտալացի նկարչուհի:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Վիկտոր Ամադեյ I-ի դիմանկարը» (մանրանկար), 1635
«Քրիստինա Ֆրանսիացու դիմանկարը», 1635

Ջովաննա Գարցոնին ծնվել է Մարկե տարածաշրջանի Ասկոլի Պիչենո փոքրիկ քաղաքում: Նրա ծննդյան տարեթիվը՝ 1600 թ. ճշտվել է նրա նկարներից մեկի վրա՝ 1616 թվականին կատարված ինքնագրից, որտեղ նշված է, որ հեղինակը 16 տարեկան է: Ջոնաննայի ծնողները ծնունդով Վենետիկից էին, նրանց ընտանիքում կային արհեստավորներ, ոսկերիչներ և նկարիչներ[14][15]: Հավանաբար աղջկա առաջին ուսուցիչը եղել է նրա քեռին՝ Պիետրո Գայան (իտալ.՝ Pietro Gaia), որը պատկանում էր Ջակոմո Պալմա Կրտսերի դպրոցին[16]: Ջովաննայի վաղ շրջանի աշխատանքներում զգացվում է այդ նկարչի ազդեցությունը:

1620-ական թվականներին Ջովաննան եղբոր՝ Մատտեոյի հետ բնակվում էր Վենետիկում և հաճախում Ջակոմո Ռոնիի (իտալ.՝ Giacomo Rogni) գեղագրական դպրոցը (իտալ.՝ Giacomo Rogni)[14]: 1622 թվականին նա ամուսնանում է վենետիկցի նկարիչ Տիբերիո Տինելլիի հետ: Սակայն ամուսնությունը տևեց ընդամենը մեկ տարի, ամուսնալուծության պատճառ դարձավ հավանաբար Ջովաննայի տված կուսության երդումը[15][16]:

1630 թվականին Ջովաննան եղբոր հետ տեղափոխվում է Նեապոլ, որտեղ աշխատում է Ֆերնանդո Աֆան դե Ռիբերայի և Էնրիկեսի երրորդ դուքս դե Ալկալա-դե-լոս-Գասուլեսի հովանավորության ներքո: Այդ նույն ժամանակ նա ծանոթանում և նամակագրություն է հաստատում կոլեկցիոներ, մեկենաս և խորագիտակ Կասսիանո դալ Պոցցոյի հետ: Նա օգնում է երիտասարդ նկարչուհուն պատվերներ գտնել Հռոմում, և 1631 թվականին Ջովաննան տեղափոխվում է Հռոմ:

Սակայն Հռոմում նա երկար չի մնում, 1632 թվականին նա տեղափոխվում է Թուրին[14], Սավոյի դքսուհի Քրիստինա Ֆրանսիացու հրավերով: Արքունիքում նա հիմնականում նկարում է դիմանկարներ և մանրանկարներ, այդ թվում դքսուհու և դուքս Վիկտոր Ամադեյա I-ի: Պահպանվել են նաև վկայություններ, որ նա ստեղծել է «ծաղիկների, մրգերի և կենդանիների նկարներով մագաղաթներ»[15], թուրինյան ժամանակահատվածին են վերաբերվում Գարցոնիի առավել վաղ հայտնի նատյուրմորտները:

1637 թվականին մահանում է Ջովաննայի հովանավոր դուքսը, և նա հեռանում է Թուրինից : Գարցոնիի կյանքի մասին՝ 1637-1642 թվականներ, շատ քիչ բան է հայտնի, ենթադրվում է, որ այդ տարիներին նա այցելել է Ֆրանսիա, հնարավոր է նաև Անգլիա[15][14]: Ֆրանսիացի, անգլիացի և հոլանդացի նկարիչների նկարները, որոնք նա տեսել է ճամփորդությունների ժամանակ ազդեցություն են ունեցել նրա հետագա ոճի վրա:

1640-ական թվականներին Ջովաննա Գարցոնին տեղափոխվում է Ֆլորենցիա, որտեղ մնում է մինչև 1651 թվականը: Այստեղ նրա պատվիրատուներն են դառնում ֆլորենցիացի արիստոկրատները, այդ թվում Մեդիչի ընտանիքի ներկայացուցիչները: Նրա աշխատանքներում կան դիմանկարներ, մանրանկարներ, դիցաբանական և աստվածաշնչյան սյուժեներով, ծաղիկներով և մրգերով կոմպոզիցիաներ, բուսաբանական ուրվանկարներ, ինչպես նաև ճանաչված նկարիչների նկարների պատճեններ: Ֆլորենցիայում Գարցոնին ծանոթանում է ֆլորայի և ֆաունայի բազմաթիվ ուրվանկարների հեղինակ Յակոպո Լիգոցիին, որոնք նա կատարել է Մեդիչիի պատվերով: Ակնհայտ էր , որ այս վարպետի աշխատանքները ոգեշնչեցին Գարցոնիին նմանակման ոճով սեփական ստեղծագործությունների ստեղծման գործում[17]:

1651 թվականին Գարցոնին արդեն ճանաչված նկարիչ էր և տեղափոխվում է Հռոմ: Նա ոչ պատվիրատուների պակաս ուներ, ոչ էլ գումարի, նրա կենսագիրներից մեկը նույնիսկ պնդում էր, որ նա իր աշխատանքների համար կարող էր պահանջել «ցանկացած գին, ինչ որ ուզենար»: Հավանաբար այդ ժամանակ նա դառնում է Հռոմի Սուրբ Լուկայի ակադեմիայի նկարիչների գիլդիայի անդամ, չնայած չեն պահպանվել նրա անդամությունը հաստատող փաստաթղթեր, հայտնի է, որ Գարցոնին հաճախում էր Ակադեմիայի նիստերին[14]:

Ջովաննա Գարցոնին մահացել է Հռոմում 1670 թվականի փետրվարի 10-ից 15-ը ընկած ժամանակահատվածում: Դեռևս 1666 թվականին նա իր ամբողջ ունեցվածքը կտակել էր Սուրբ Լուկայի ակադեմիային, պայմանով, որ իրեն թաղեն Սուրբ Լուկայի և Մարտինի եկեղեցիներում[15]: Պայմանը կատարվեց, բայց տապանաքարը դրվեց միայն 1698 թվականին:

Ստեղծագործական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիմոններով նատյուրմորտ (տեմպերա, մագաղաթ), 1640
Չինական ջրաման կակաչներով և այլ ծաղիկներով, մոտ. 1641-1652

Ջովաննա Գարցոնին հայտնի է առաջին հերթին իր նատյուրմորտներով և բուսաբանական ուրվանկարներով: Նա եղել է առաջին կանանցից մեկը, ով անդրադարձել է այդ ժանրին[17]: Նրա աշխատանքները հիմնականում կատարված են գուաշով կամ տեմպերայով մագաղաթի վրա, որոնք գերում են մանրամասնությունների մանրակրկիտ մշակմամբ և ստվերագծերի նրբությամբ[17][16] :

1650-ական թվականներին Գարցոնին պատկերել է բազմաթիվ սկահակներ ծաղիկներով՝ ցուցադրելով կոմպոզիցիայի նուրբ զգացողություն: Ակնհայտ է նաև, որ նկարչուհին լավ ծանոթ է ծաղկի կազմաբանությանը, նրա բոլոր աշխատանքները առանձնանում են բացարձակ նատուրալիստական արժանահավատությամբ[14]:

1660-ական թվականներին Ֆերդինանդ II Մեդիչիի պատվերով, Գարցոնին ստեղծում է շուրջ քսան մանրանկարներ որտեղ պատկերված են մրգերով և բանջարեղենով սկուտեղներ: Չնայած տարրերի բազմիցս կրկնվող միօրինակությանը, Գարցոնիին հաջողվում է բազմազանեցնել իր աշխատանքները, կոմպոզիցիաների մեջ մտցնելով լրացուցիչ տարրեր, ծաղիկներ, թռչուններ և միջատներ[14][18]: Բացի այդ նկարչուհու հմտությունը դրսևորվում է լուսաստվերի և այլ էֆեկտների վարպետորեն կիրառման միջոցով:

Գարցոնիի բազմաթիվ աշխատանքների բնութագրական գիծը համարվում է բուսաբանական ուրվանկարների յուրահատուկ համադրությունը, որի համար առաջին հերթին կարևոր է պատկերի ճշգրտությաւնը և մանրամասնությունը զուտ գեղանկարչական ոճաձևերի տեսանկյունից[14][18]: Դրանով նրա ստեղծագործությունն առանձնանում է Լիգոցցիի նատուրալիստական ուրվանկարներից, որը հաճախ համեմատվում է նաև շատ նկարիչների և նատյուրմորտների հեղինակների հետ, որոնց համար պատկերվող օբեկտների արժանահավատությունը երկրորդական դեր է խաղում:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Silvia Meloni Trkulja. Giovanna Garzoni e «il grande teatro della natura» // Giovanna Garzoni. Nature morte. - Milano: L’ippocampo, 2008. - ISBN 978-88-95363-33-2.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Միջազգային տիպօրինակ անուների նույնացուցիչ
  2. 2,0 2,1 Giovanna Garzoni — 2008.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Giovanna Garzoni
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Giovanna ° Garzoni
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Giovanna Garzoni — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  6. 6,0 6,1 RKDartists
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 SNAC — 2010.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Athenaeum
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Artnet — 1998.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Faceted Application of Subject Terminology
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Artcyclopedia
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Enciclopedia delle donne
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 14,7 Treccani
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 Trkulja, 2008
  16. 16,0 16,1 16,2 Enciclopedia delle donne
  17. 17,0 17,1 17,2 Getty Museum
  18. 18,0 18,1 CLARA

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]