Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիս
անգլ.՝ John Frederick Lewis
John Frederick Lewis by Sir William Boxall.jpg
Ծնվել էհուլիսի 14, 1805(1805-07-14)[1][2][3] կամ 1805
ԾննդավայրԼոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Վախճանվել էօգոստոսի 15, 1876(1876-08-15)[1][2][3][4]
Մահվան վայրWalton-on-Thames, Սյուրեյ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[5]
Մասնագիտություննկարիչ, նկարիչ-փորագրող և գծանկարիչ
Ոճօրիենտալիզմ
Թեմաներգեղանկարչություն
Ուշագրավ աշխատանքներStreet Scene near the El Ghouri Mosque in Cairo? և In the Bey's Garden?
ԱնդամակցությունԹագավորական գեղարվեստական ակադեմիա
ՀայրFrederick Christian Lewis?
John Frederick Lewis Վիքիպահեստում

Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիս (անգլ.՝ John Frederick Lewis, 14 հուլիսի 1804 թ., Լոնդոն - 15 օգոստոսի, 1876 թ., Ուոլթըն օն Թեմզ), անգլիացի օրիենտալիստ նկարիչ: Նա մասնագիտացած է Արևելքի և շուրջմիջերկրածովյան երկրների կենցաղն ու բարքերը պատկերելու գործում: Նա մի քանի տարի ապրել է Կահիրեում, ավանդական ոճով կառուցված ու կահավորված տան մեջ: Եվ 1851 թվականին Անգլիա վերադառնալուց հետո նա մասնագիտացավ ռեալիստական ժանրի մեջ՝ ստեղծելով բարձրարժեք կտավներ, որոնք ներկայացնում են Միջին Արևելքի կյանքը և Եգիպտական ինտերիերը՝ Արևմուտքի որոշ ազդեցությամբ: Նա շատ խնամքով և ջերմությամբ է ներկայացնում իսլամական ճարտարապետությունը, կահավորումը, միջավայրն ու ազգային հագուստները, ինչև նոր չափանիշ է սահմանում ռեալիստական նկարչության մեջ, որից ազդվեցին շատ ուրիշ նկարիչներ՝ ներառյալ ֆրանսիացի առաջատար օրիենտալիստ նկարիչ Ժան Լեոն Ժերոմը՝ իր ստեղծագործական կյանքի վերջին շրջանում: Չհավանելով օրիենտալիստ մյուս նկարիչների ոճը, որոնք հետաքրքրված էին արևելյան գեր կանանց կերպարներով, նա երբեք չպատկերեց մերկ կերպարանքներ: Հարեմի որոշ տեսարաններում որպես կանացի տիպար նա ընտրել է իր կնոջ կերպարը:

Կյանքի վաղ շրջանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիս, «Տիկինն ընդունում է այցելուներին»:

Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիսը ծնվել է 1804 թվականի հուլիսի 14-ին: Նրա հայրը բնանկարիչ և փորագրանկարիչ Ֆրեդերիկ Քրիստիան Լյուիսն էր (1779–1856 թթ.), որի գերմանացի հայրը Անգլիա էր գաղթել և փոխել իր Լյուդվիգ անունը: Նրա հորեղբայր Չարլըզ Լեվիսը գրքի կազմարար էր և այդ ժամանակների առաջատար մասնագետն էր: Նրա կրտսեր եղբայրները նույնպես՝ մյուս Ֆրեդերիկ Քրիստիանը և Չարլըզ Ջորջ Լյուիսը նույնպես նկարիչներ էին, որոնցից վերջինը մասնագիտացել էր վերականգնողական փորագրանկարչության մեջ և երկրորդն էր Էդվին Հենրի Լանդսիրից (1802-1873 թթ.) հետո: Սա Ջոն Ֆրեդերիկի մանկության ընկերոն ու հարևանն էր:

Լյուիսն ու Լանդսիրը միասին հմտացել են Թոմաս Լոուրենսի արվեստանոցում: Սկզբում նրանք երկուսն էլ կենդանիներ էին նկարում, և հետագայում էլ, Լյուիսի ուշ շրջանի նկարներում էլ հաճախ կենդանիների կերպարանքներ էին հայտնվում, առավելապես՝ այծքաղ (վիթ) Կահիրեի նկարներում: 1826 թվականին նա հրատարակեց կատվազգի գիշատիչների, ինչպես նաև տասներկու ընտանի կենդանիների նկարների ժողովածուներ: Նկարել է նաև կենդանիներով լեցուն երկու տեսարան Վինձորի մեծ զբոսայգում, որոնցից մեկը գտնվում է Բրիտանիայի Թագավորական հավաքածուում, մյուսը՝ Թեյթ պատկերասրահում:

Ճամփորդությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Սուրճ բերողը» (1805 թ., յուղանկար):

Լյուիսը 1827 թվականին շրջագայում է Եվրոպայում: Այդ տարեսկզբին նա նկարում էր ջրաներկով: Այնուհետև 1832-1834 թվականներին ճամփորդում է Իսպանիայում և Մարոկկոյում: Նրա՝ այդ շրջանում կատարած նկարները հետագայում իր և մյուս նկարիչների կողմից վերածվեցին վիմանկարների: Դրանք հրատարակվեցին 1835 թվականին «Ալ-Համբրայի նկարները, որոնք կատարվել են Գրանադայում ապրած տարիներին, 1832-1834 թվականներին» և 1836 թվականին՝ «Լյուիսի նկարները Իսպանիայի և իսպանական բարքերի վերաբերյալ» խորագրերով: (Ալ-Համբրան, որ արաբերենից թարգմանաբար նշանակում է Կարմիր ամրոց, Իսպանիայի հարավում գտնվող Գրանադա քաղաքի արևելյան մասում տեղակայված ճարտարապետական համալիր է): Դրանից հետո նրան շուտով սկսեցին անվանել Լյուիս Իսպանացի, տարբերելու համար իր Ֆրեդերիկ Քրիստիան եղբորից, որին էլ անվանում էին Հնդկաստանցի Լյուիս: Սա 1834 թվականին գնացել էր Հնդկաստան և մահացել երիտասարդ տարիքում: Լյուիսը վաղ շրջանի անգլիացի ճանապարհորդներից էր, որ անցած երթուղիները հետո կրկին տրորեցին հետագա անգլիացի նկարիչները: Դեվիդ Ռոբերտսը, որը եղավ բրիտանացի մեկ այլ առաջատար օրիենտալիստ նկարիչ, որ հայտնի է իր վիմանկարներով, Իսպանիայում և Միջին Արևելքում է եղել Լյուիսի հետ միաժամանակ, թեև նրանք շատ հազվադեպ են հանդիպել միմյանց: Այդ շրջանի բրիտանացի նկարիչներից նաև Վիլյամ Ջեյմս Մյուլլերն է եղել Կահիրեում 1838 թվականին: Բայց այդ ժամանակներիի ոչ մի ուրիշ անգլիացի նկարիչ արտերկրում Լյուիսի նման չունեցավ ստեղծագործական այնպիսի ժամանակաշրջան, ինչպիսին եղավ նաև Օսմանյան կայսրությունը՝ նրա կյանքի վերջին շրջանում: 1837 թվականին նա մեկնեց ճամփորդության, որը 1840 թվականին նրան հասցրեց Կոստանդնուպոլիս, իսկ դրանից հետո շրջագայեց Իտալիայում և Հունաստանում: Ապա հաստատվեց Եգիպտոսում՝ ճոխ կյանք վարելով Կահիրեում 1841-1851 թվականներին: Նրա տունը պատկանել էր վերին դասի մի ընտանիքի և կառուցված էր ավանդական ոճով, որի սրահների տեսքը նա հաճախ օգտագործում էր իր նկարներում: 1847 թվականին նա Ալեքսանդրիայում ամուսնանում է Մարիան Հարփերի հետ:

Վերադարձ Անգլիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եգիպտոսում Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիսը կատարել էր բազմաթիվ ճշգրիտ ուրվանկարներ, որոնք 1851 թվականին Անգլիա վերադարձից հետո վերածեց կտավի: 1854 թվականից մինչև մահը նա ապրեց Ուոլթըն օն Թեմզում: 1850 թվականին, երբ նրա «Հարեմ» ջրաներկով նկարը ցուցադրվեց Լոնդոնում, մեծ արձագանք գտավ: Այն բարձր գնահատեցին արվեստաբան Ջոն Ռասկինը և ուրիշ քննադատներ: Դա փաստում էր Կահիրեում կատարված աշխատանքի կատարելության մասին: 1850-ականներին նա շարունակում է մեծ մասամբ նկարել ջրաներկով, մինչև որ վերադարձավ յուղաներկին, որից հետո նրա աշխատանքները վաճառվում էին ավելի լավ գնով: 1860-ականներին նա միևնույն նկարը ստեղծում էր երկու տարբերակով՝ յուղաներկով և ջրաներկով՝ ձգտելով վերջինի գինը մոտեցնել առաջինի գնին: Անկախ ռաֆայելյան դպրոցից, Լյուիսը ևս զարգացրել է այն մեթոդը, ըստ որի գույնը խառնում են սպիտակ ներկի հետ՝ պատկերին փայլ հաղորդելու համար:

1859 թվականին Լյուիսը դարձավ Թագավորական ակադեմիայի թղթակից անդամ, իսկ 1865 թ.-ին՝ անդամ: 1855 թ.-ից նա եղավ Ջրաներկով նկարիչների միության նախագահը, որով նա պետք է հրաժարվեր յուղաներկի տեխնոլոգիայից: Երեք տարի անց, երբ միությունն արգելեց անդամներին ցուցադրել իրենց յուղաներկով կատարած աշխատանքները, Լյուիսը հրաժարական տվեց: Աղբյուրների բացակայության պատճառով Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիսի կենսագրության մասին որևէ գիրք չհրատարակվեց մինչև 2014 թվականը: Հայտնի է, որ նա նկարել է գրեթե մինչև կյանքի վերջը, սակայն 1873 թվականից վատացավ նրա առողջությունը, որն այդպես էլ չվերականգնվեց մինչև մահը: Նկարիչը մահացավ 1876 թվականին: Շուրջ մեկ դար նրա անունն ու աշխատանքները թաղվեցին խորը մոռացության մեջ, բայց 1970-ականներից սկսած նրա ստեղծագործությունը կրկին արժևորվեց և լավագույն աշխատանքները աճուրդների ժամանակ սկսեցին վաճառվել մի քանի միլիոն դոլարով կամ ֆունտ ստերլինգով:

«Հայուհին Կահիրեում» նկարը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայուհին Կահիրեում (1855 թ.):

«Հայուհին Կահիրեում» խորագրով նկարը Ջոն Ֆրեդերիկ Լյուիսը ստեղծել է 1855 թվականին: Նրանում տպավորիչ կերպով ներկայացված են հայ կնոջ կերպարի առանձնահատկությունները։ Աչքի են ընկնում հատկապես բազմոցին պառկած հայուհու նուրբ դիմագծերը և նրա հագուստի դետալները։ Դռան մուտքի մեջ կանգնած է մեկ այլ հայուհի, որը սուրճ է բերում՝ մատուցելու բազմոցին նստած երիտասարդ տիկնոջը: Ուշադիր համեմատելով այս նկարը «Սուրճ բերողը նկարի հետ», կնկատենք, որ կարծես նույն աղջիկն է պատկերված նույն դիրքով, մի փոքր այլ տեսանկյունից: «Հայուհին Կահիրեում» նկարը պահվում է Քաթարի Օրիենտալիստական թանգարանում։


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Кирилл Кобрин. Ориенталистские картинки с выставок и аукционов
  • Preston, Harley, "Lewis (i)" Grove Art Online /Oxford Art Online. Oxford University Press, accessed May 14, 2015, subscription required
  • Treuherz, Julian, Victorian Painting, 1993, Thames and Hudson (World of Art), ISBN 050020263X
  • Tromans, Nicholas, Weeks, Emily M., and others, The Lure of the East, British Orientalist Painting, 2008, Tate Publishing, ISBN 9781854377333
  • Weeks, Emily M., "Oil and Water: (Re)Discovering John Frederick Lewis (1804–76)", Nineteenth-Century Art Worldwide, Volume 12, Issue 2, Autumn 2013
  • 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #122308158 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  • 2,0 2,1 John Frederick (1805-1876) Lewis
  • 3,0 3,1 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  • SNAC — 2010.
  • LIBRIS — 2014.