Jump to content

Ջոն Պոլանի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջոն Պոլանի
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 23, 1929(1929-01-23)[1][2][3][…] (97 տարեկան)
ԾննդավայրԲեռլին, Պրուսիայի ազատ պետություն[1][4][5][…]
Քաղաքացիություն Կանադա և  Գերմանիա
ԿրթությունՄանչեստրի Քերականական դպրոց (1946)[6], Մանչեսթերի համալսարան (1952), Տորոնտոյի համալսարան (1954) և University of Toronto Schools?
Գիտական աստիճանպրոֆեսոր
Մասնագիտությունքիմիկոս, ֆիզիկոս և համալսարանի դասախոս
ԱշխատատուՏորոնտոյի համալսարան
ԱմուսինBrenda Bury?
Ծնողներհայր՝ Michael Polanyi?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Կանադայի շքանշանի կոմպանիոն

Ֆարադեյի դասախոսության նրցանակ

Թագավորական մեդալ

 Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[7][8]

Հելմհոլցի մեդալ

[9]

Հենրի Մարշալ Թորիի մեդալ

[10]

Marlow Award?

[1]

Քիմիայի Վոլֆ մրցանակ

[11] Օնտարիոյի շքանշան

Հարյուրամյակի մրցանակ

Մանչեսթերի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[12]

Հարվարդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Լավալի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[13]

Բեյքերյան լեկցիա

Chemical Institute of Canada Medal?

[14]

Killam Prize?

Remsen Award?

[15]

Կանադայի թագավորական ընկերության անդամ

Steacie Prize?

Gerhard Herzberg Canada Gold Medal for Science and Engineering?

Կոնկորդիայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[16]

Գուգենհայմի կրթաթոշակ

[17]

Գուգենհայմի կրթաթոշակ

[17]

Բեյկերյան մեդալ

 և

Polanyi Medal?

[18]
ԱնդամությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Պապական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Կանադայի թագավորական ընկերություն, Էդինբուրգի թագավորական ընկերություն և Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
 John Charles Polanyi Վիքիպահեստում

Ջոն Չարլզ Պոլանիի (հունվարի 23, 1929(1929-01-23)[1][2][3][…], Բեռլին, Պրուսիայի ազատ պետություն[1][4][5][…]) գերմանաական ծագումով կանադացի քիմիկոս: Նա 1986 թվականին արժանացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակի՝ քիմիական կինետիկայի ոլորտում իր հետազոտությունների համար:

Պոլանյին ծնվել է Բեռլինում, Գերմանիա, հայտնի հունգարացի Պոլանյիի (Պոլլաչեկ) ընտանիքում։ 1933 թվականին նրա ընտանիքը Միացյալ Թագավորություն գաղթեց։ Բա այնտեղ կրթություն է ստացել Մանչեստրի համալսարանում և 1952 թվականին ստացել դոկտորական աստիճան։ Պոլանին հետդոկտորական հետազոտություններ է կատարել Կանադայի Ազգային հետազոտական ​​խորհրդում (1952-1954) և Նյու Ջերսիի Փրինսթոնի համալսարանում (1954-1956): Պոլանիի առաջին ակադեմիական նշանակումը եղել է 1956 թվականին Տորոնտոյի համալսարանում, և նա այնտեղ է մնում մինչև 2025 թվականը, որպես պրոֆեսոր։[19]

Ջոն Պոլանիի անվան քոլեջի ինստիտուտ, Տորոնտո

Նոբելյան մրցանակից բացի, Պոլանյին ստացել է բազմաթիվ այլ մրցանակներ, այդ թվում՝ 33 պատվավոր կոչումներ, քիմիայի Վոլֆի մրցանակը և Գերհարդ Հերցբերգի անվան Կանադայի ոսկե մեդալը գիտության և ճարտարագիտության ոլորտում: Իր գիտական ​​​​հետապնդումներից բացի, Պոլանյին ակտիվորեն մասնակցում է հանրային քաղաքականության քննարկումներին, մասնավորապես՝ գիտության և միջուկային զենքի վերաբերյալ: Նրա հայրը՝ Միհալին (Մայքլ), հայտնի քիմիկոս և փիլիսոփա էր: Նրա հորեղբայր Կարոլին (Կարլ) հայտնի քաղաքական տնտեսագետ էր, որն առավել հայտնի էր իր «Մեծ փոխակերպումը» հիմնարար աշխատությամբ։[20]

Վաղ տարիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոլանիի հայրը՝ Մայքլը, ծնվել է հրեա և կաթոլիկություն է ընդունել։ 1933 թվականին Պոլանիի ընտանիքը Գերմանիայից տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա, մասամբ Ադոլֆ Հիտլերի օրոք հրեաների հետապնդումների պատճառով։[21] Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում երբ նա 11 տարեկան էր, Պոլանիի հայրը նրան երեք տարով ուղարկեց Կանադա՝ գերմանական ռմբակոծություններից պաշտպանված լինելու։[22] Տորոնտոյում ապրելիս նա հաճախել է Տորոնտոյի համալսարանի դպրոցներ: Մեծ Բրիտանիա վերադառնալուց հետո Պոլանյին ավարտել է ավագ դպրոցը և ընդունվել Մանչեստրի համալսարան, որտեղ 1949 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1952 թվականին՝ դոկտորի աստիճան։[23] Դոկտորական աստիճան ստանալուց հետո Պոլանյին 1952-ից 1954 թվականներին հետդոկտորական հետազոտություններ է կատարել Օտտավայի Ազգային հետազոտական ​​խորհրդում, որտեղ աշխատել է Էդգար Ուիլյամ Ռիչարդ Սթիսիի հետ։.[24] 1954-ից 1956 թվականներին նա եղել է Փրինսթոնի համալսարանի գիտաշխատող։[23][19]

Ակադեմիական հաստիքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1956 թվականին Ջոն Պոլանյին սկսել է իր գործունեությունը Տորոնտոյի համալսարանում որպես դասախոս: Նա արագորեն առաջադիմել է համալսարանում՝ 1957 թվականին դառնալով պրոֆեսորի օգնական, 1960 թվականին՝ դոցենտ, իսկ 1962 թվականին՝ պրոֆեսոր։[19]

Անձնական կյանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոլանյին ծնվել է 1929 թվականին Գերմանիայի Բեռլին քաղաքում՝ Միխայել և Մագդա Էլիզաբեթ Քեմենի Պոլանյիների ընտանիքում։[23] Նրա հայրը ծնվել է Հունգարիայում։[21] Նրա պապը՝ Միհալի Պոլաչեկ Մագյարը ընտանիքի ազգանունը դարձրել է Պոլանյի, բայց չի փոխել իր ազգանունը։ Mihaly Pollacsek Magyarised the family's name to Polanyi, but did not change his own name.[21] Պոլանյիները ոչ կրոնական հրեաներ էին, չնայած Միխայել Պոլանյին դարձել է քրիստոնյա։

1958 թվականին Պոլանյին ամուսնացել է Աննա Ֆերար Դևիդսոնի (1929–2013) հետ։[25] Նա ունի երկու երեխա՝ դուստր՝ Մարգարետը, ծնված 1961 թվականին, և որդի՝ Մայքլը, ծնված 1963 թվականին։.[23] Նրա դուստրը լրագրող է, իսկ որդին քաղաքագետ, ով իր կարիերան սկսել է որպես ֆիզիկոս։[24] Պոլանյին ներկայումս ամուսնացած է դիմանկարիչ Բրենդա Բերիի հետ։[26] Գիտական ​​և քաղաքական գործունեությունից բացի, Պոլանիի հետաքրքրությունների մեջ են մտնում արվեստը, գրականությունը և պոեզիան։ Երիտասարդ տարիներին նա եռանդուն կանոեիստ էր, բայց դա փոխարինել է քայլքով և դահուկավազքով։[24]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 5 https://books.google.co.uk/books?id=mA768e7ge0wC&pg=PA357&lpg=PA357&dq=%22marlow+medal%22&source=bl&ots=8FQts7Ri0h&sig=BpwYfF5CReP8WGLfdhxB8JRzE6A&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj41Iqim_PNAhUMCsAKHd-iBKI4ChDoAQhDMA4#v=onepage&q=%22marlow%20medal%22&f=false
  2. 1 2 Encyclopædia Britannica
  3. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  4. 1 2 http://biography.yourdictionary.com/john-charles-polanyi
  5. 1 2 http://www.thecanadianencyclopedia.com/article/john-charles-polanyi/
  6. ↑ http://sites.utoronto.ca/jpolanyi/profile/profile2.html
  7. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1986 — Nobel Foundation.
  8. ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
  9. ↑ https://www.bbaw.de/en/the-academy/awards/medals/helmholtz-medal
  10. ↑ https://rsc-src.ca/en/awards-excellence/past-award-winners
  11. ↑ https://wolffund.org.il/john-c-polanyi/
  12. ↑ John C. Polanyi Biographical — Nobel Foundation.
  13. ↑ Liste complète des récipiendaires de 1864 à aujourd'hui — Laval University.
  14. ↑ https://www.cheminst.ca/wp-content/uploads/2021/06/CIC-Medal-Past-Recipients-062021-1.pdf
  15. ↑ https://acsmaryland.org/remsen-award/
  16. ↑ https://www.concordia.ca/offices/archives/honorary-degree-recipients/1990/06/john-polanyi.html
  17. 1 2 Guggenheim Fellows-ի տվյալների բազա
  18. ↑ https://www.rsc.org/membership-and-community/connect-with-others/through-interests/interest-groups/gas-kinetics/awards/
  19. 1 2 3 «John Polanyi - Profile». University of Toronto. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 22-ին.
  20. ↑ «Polanyi Biography at Nobel e-Museum».
  21. 1 2 3 Knepper, P. (2005). «Michael Polanyi and Jewish Identity». Philosophy of the Social Sciences. 35 (3): 263–293. doi:10.1177/0048393105277986. S2CID 144091082.
  22. ↑ «John Charles Polanyi». GCS Research Society. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 31-ին.
  23. 1 2 3 4 «John C. Polanyi – Biography». The Nobel Foundation. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 31-ին.
  24. 1 2 3 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ «bio» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  25. ↑ «In Memory of Anne (Sue) Polanyi». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 2-ին. Վերցված է 2014-01-02-ին.
  26. ↑ «Brenda Bury's biography». Brenda Bury. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 31-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ջոն_Պոլանի&oldid=10692587» էջից