Ջոն Չիվեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Ջոն Չիվեր
Johncheever.jpg
Ծնվել է մայիսի 27, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][3][4][5][6]
Ծննդավայր Քուինսի, Նորֆոլկ շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վախճանվել է հունիսի 18, 1982({{padleft:1982|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1][2][3][4][5][6] (70 տարեկանում)
Վախճանի վայր Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մասնագիտություն գրող, վիպասան, օրագրի հեղինակ և սցենարիստ
Լեզու անգլերեն[7]
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Անդամակցություն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Աշխատավայր Յուտայի համալսարան և Բոստոնի համալսարան
Պարգևներ Գուգենհայմի կրթաթոշակ Ազգային գրքի պարգև և Ազգային գրքի մրցանակ գեղարվեստական գրականության համար
Զավակներ Բենջամին Չիվեր

Ջոն Ուիլիամ Չիվեր (մայիսի 27, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][3][4][5][6], Քուինսի, Նորֆոլկ շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ - հունիսի 18, 1982({{padleft:1982|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1][2][3][4][5][6], Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկացի արձակագիր, որը հռչակվել է հատկապես իր պատմվածքներով (որոշ քննադատներ, գրականագետներ նրան անվանում են «արվարձանների Չեխով»): Իր պատմվածքներում նա կարողացել է ամերիկյան քաղքենու առօրյա կյանքի խորաթափանց վերլուծությունը համադրել խորհրդանիշային պատկերավորության և «մոգական ռեալիզմի» տարրերի հետ: Ափդայքի հերոսների պես՝ Չիվերի հերոսները ևս միջին դասի սպիտակամորթ տղամարդիկ են, որ ձգտում են ամեն գնով հասնել հաջողության, բայց, որպես կանոն, կրախի են ենթարկվում: Չիվերը The New Yorker ամսագրի մշտական հեղինակներից էր: 1979 թվականին «The Stories of John Cheever» ժողովածուի համար նրան շնորհվել է Պուլիտցերյան, երկու տարի անց՝ գրաքննադատների ազգային շրջանակի մրցանակ: Հեղինակել է նաև մի շարք վեպեր («Ուոփշոթ ընտանիքի քրոնիկները», «Սկանդալ Ուոփշոթ ընտանիքում», «Բուլեթ պարկ», «Ֆալկոներ»), «Օ՛, ի՛նչ դրախտ է թվում սա» վիպակը: 1982 թվականի ապրիլին՝ մահից վեց շաբաթ առաջ Չիվերն արժանացավ արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի ազգային մեդալի: Նրա երկերն ընդգրկվել են «Ամերիկայի գրադարան»-ում:

1985 թվականին հայերեն լույս է տեսել Ջոն Չիվերի «Բուլեթ պարկ» ժողովածուն, որտեղ ներառված են նրա նույնանուն վեպը և մի փունջ պատմվածքներ:

Ջոն Ուիլյամ Չիվերը ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Քուինսի քաղաքում: Ապագա գրողի հայրը՝ Ֆրեդերիկ Լինքոլն Չիվերը, կոշիկի վաճառքով զբաղվող մի մեծ ընկերության սեփականատերն էր, սակայն 1930-ական թվականների կեսերին Մեծ ճգնաժամի պատճառով կորցրեց իր կապիտալի մեծ մասը, դրա հետ էլ՝ բիզնեսը և հուսահատությունից իրեն տվեց հարբեցողության: Ընտանիքի  հոգսերը հոգալու համար կինը՝ Մերին ստիպված էր գործերն իր ձեռքն առնել, հիմնել հուշանվերների մի ոչ մեծ խանութ, բայց, չնայած նրա գործադրած ջանքերին, ընտանիքի նյութական վիճակը չբարելավվեց, և փողի պակասի պատճառով Ջոնն ստիպված էր թողնել ուսումը մասնավոր դպրոցում: Boston Herald թերթի կազմակերպած կարճ պատմվածքների մրցույթում նրա տարած հաղթանակը նկատի առնելով՝ նրան այդ դպրոց հրավիրեցին՝ շարունակելու ուսումը հատուկ պայմաններով, բայց նա այդպես էլ չհաշտվեց իր այդ «արտոնյալ» վիճակի հետ և 18 տարեկան հասակում հեռացավ դպրոցից: Այդ իրադարձություններն ու իր ապրումները նա հետագայում դաժան հեգնանքով արտացոլեց «Հեռացվածը» պատմվածքում, որը 1930 թվականին լույս տեսավ The New Republic ամսագրում՝ դառնալով նրա առաջին տպագիր գործը:

1938 թ.-ին Չիվերն արդեն Վաշինգտոնում էր, աշխատում էր որպես խմբագիր, և պետք է ասել, որ խոր հիասթափություն ապրեց այդ աշխատանքից ու թողեց այն: Մի քանի ամիս անց նա ծանոթացավ իր ապագա կնոջ՝ Մերի Վիթերնիցի հետ (զույգը ամուսնացավ 1941 թվականին):

1942 թվականի մայիսին Չիվերն անցնում է զինվորական ժառայության, կարճ ժամանակ անց հրատարակում իր պատմվածքների առաջին ժողովածուն՝ «Ինչպես են ապրում որոշ մարդիկ» խորագրով: Հետագայում, չափազանց դժգոհ մնալով իր առաջին գրքից, նա ձեռքն ընկած բոլոր օրինակները ոչնչացնում էր: Քննադատներն էլ սառնությամբ արձագանքեցին, բայց գիրքին արժանացավ հոլիվուդյան պրոդյուսեր և սցենարիստ Լեոնարդ Սփինգելգասի ուշադրությանը: Վերջինիս գործադրած ջանքերի շնորհիվ Չիվերը հետ կանչվեց զորամասից և աշխատանքի նշանակվեց կինոյի բնագավառում (ի դեպ, այդ ստորաբաժանումը Ֆրանսիայում դաշնակիցների զորքերի ափհանման ժամանակ ամբողջությամբ ոչնչացվեց):

Հետպատերազմյան տարիներին Չիվերն իրեն լիովին նվիրեց ստեղծագործական աշխատանքի: 1953 թվականին լույս ընծայեց պատմվածքների երկրորդ ժողովածուն՝ «Հսկայական ռադիոն», որը վատ չընդունվեց քննադատության կողմից: 1956 թվականի ամռանը գրողն ավարտեց «Ուոփշոթ ընտանիքի քրոնիկները» վեպը, 1964 թ.-ին տպագրվեց դրա շարունակությունը՝ «Սկանդալ Ուոփշոթ ընտանիքում» վեպը, որն արժանացավ քննադատության բարձր գնահատականին: Այդ նույն տարում The New Yorker ամսագիրը հրատարակեց նրա «Լողորդը» պատմվածքը, որի հիման վրա 1968 թ.-ին նկարահանվեց նույնանուն ֆիլմը (գլխավոր դերում նկարահանվել է Բերթ Լանքասթերը): Հենց այս ժամանակաշրջանում էլ ալկոհոլիզմի հետ կապված խնդիրներ ի հայտ եկան Ջոն Չիվերի մոտ, և այդ խնդիրների խորացմանը զուգընթաց վատացան հարաբերությունները կնոջ հետ: Գնալով՝ այդ խնդիրներն ավելի ու ավելի խորացան, այն աստիճան, որ նա ստիպված դիմեց հոգեբույժների օգնությանը, մեկ ամիս բուժվեց հիվանդանոցում, դուրս գրվելուց հետո երդվեց այլևս երբեք չխմել, բայց, ցավոք, չկարողացավ պահել երդումը: Վախճանվեց 1982 թվականի հունիսի 18-ին, քաղցկեղից:

Գրականագետ Էդվարդա Կուզմինան, ուսումնասիրելով Ջոն Չիվերի ստեղծագործությունները, եզրահանգում է. ,, Ջոն Չիվերը ձգտում է ,,բռնել,, այն գրեթե անորսալի հոսքերն ու ազդեցությունները, որոնք հոգեկան անկայունություն ու խռովք են ծնում ամերիկյան ստանդարտ դրախտի բնակչի մեջ: Չիվերի հերոսները թունավորված են քաղաք-ռոբոտի, բիզնեսի անհոգի թագավորության կողմից, բայցևայնպես՝ թախծող, կարոտող հոգին տաղտկալի, վհատեցնող առօրեականության մեջ ագահաբար որսում է գեղեցիկի ցոլքերը,,:

Ծանոթություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Broadway Database — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb118964870
  8. Andrew Johnston, "Mad Men" (review), Time Out New York, Issue 616: Jul 18–25, 2007