Ջոն Մյուր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջոն Մյուր
անգլ.՝ John Muir
John Muir 1912.jpg
Ծնվել էապրիլի 21, 1838(1838-04-21)[1][2][3][…]
Dunbar, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4]
Մահացել էդեկտեմբերի 24, 1914(1914-12-24)[1][2][3][…] (76 տարեկան)
Լոս Անջելես, ԱՄՆ
բնական մահով
Բնակության վայր(եր)Yosemite Valley?, Martinez? և Portage?
ՔաղաքացիությունFlag of the United States (1912-1959).svg ԱՄՆ, Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն և Flag of Scotland.svg Շոտլանդիա
Դավանանքքրիստոնեություն
Ուղղությունenvironmentalism?
Մասնագիտությունբուսաբան, երկրաբան, ճանապարհորդ հետազոտող, ճարտարագետ, գյուտարար, ակնարկագիր, գրող, ինքնակենսագիր, preservationist, լեռնագնաց, glaciologist, բնապահպանագետ, փիլիսոփա, բնագետ և կոնսերվացիոնիստ
Հաստատություն(ներ)James Mason Hutchings?
Գործունեության ոլորտպահպանում, Բնության պահպանություն, երկրաբանություն և էկոլոգիա
ԱնդամակցությունԳիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[5], Sierra Club? և Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՎիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում և University of Wisconsin System?
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
ՊարգևներԿալիֆորնիայի փառքի սրահ
Ամուսին(ներ)Louisa Wanda Strentzel?[4]
Երեխա(ներ)Wanda Muir Hanna? և Helen Muir Funk?
ՄայրAnn Gilrye?[4]
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն)J.Muir
Ստորագրություն
John muir signature.svg
John Muir Վիքիպահեստում

Ջոն Մյուր (անգլ.՝ John Muir, ապրիլի 21, 1838(1838-04-21)[1][2][3][…], Dunbar, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4] - դեկտեմբերի 24, 1914(1914-12-24)[1][2][3][…], Լոս Անջելես, ԱՄՆ), շոտլանդական ծագում ունեցող ամերիկացի բնագետ, գրող և վայրի բնության պաշտպան, ԱՄՆ-ում ազգային պարկերի և արգելոցային տարածքների ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը։ Նրա նամակները, էսսեները և գրքերը պատմում են բնության (հատկապես Սիեռա-Նևադայի լեռնային համակարգի Կալիֆոռնիայում) ուսումնասիրման մասին։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոն Մյուրը ծնվել է 1838 թվականի ապրիլի 21-ին Դանբար քաղաքում (Շոտլանդիա)՝ Դենիել Մյուրի և Էնն Գիլրիի ընտանիքում։ Եղել է երրորդը ընտանիք ութ երեխաներից՝ Մարգարետ, Սառա, Դևիդ, Դենիել, Էնն և Մերի (երկվորյակներ) և արդեն ԱՄՆ-ում ծնված Ջոաննան։ 1849 թվականին Մյուրի ընտանիքը գաղթել է ԱՄՆ՝ սկզբում կանգ առնելով Portageո (Վիսկոնսին) քաղաքի մոտ գտնվող Fountain Lake Farm ֆերմայում[6]։

Ջոն Մյուրի ստեղծագործությունները ոգեշնչել են ընթերցողներին, ներառյալ նախագահներին և կոնգրեսականներին և նպաստել շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործողությունների հաջողությանը։ Նրա ակտիվ գործունեության շնորհիվ պահպանվել են Յոսեմիթիի հովիտը, սեկվոյա ազգային պարկը և վայրի բնության այլ անկյունները։ Ջոն Մյուրը Sierra Club-ի հիմնադիրն է (1892, ընտրվել է նրա նախագահ), որը դարձել է ԱՄՆ-ում ամենաազդեցիկ բնապահպանական կազմակերպություններից մեկը։

Մյուրի պատվին անվանվել են Ալյասկայում գտնվող սառցադաշտն ու ափը Կալիֆոռնիայում։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ի 50 նահանգների քվոտերների շարքում տպագրվել է (520 400 000 օրինակ տպաքանակով) քսանհինգ ցենտանոց պղնձա-նիկելային մետաղադրամ՝ Հաֆ-Դոումի ժայռի և բնագետ Ջոն Մյուրի պատկերով դրա ֆոնի վրա (ինչպես նաև երկնքում սավառնում է Կալիֆոռնիայի կոնդորյի և վիթխարի սեքվոյայի պատկերով)[7]։

Ջոն Մյուրն ու ԱՄՆ նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը Յոսեմիտիի ազգային պարկում

Գրքերի ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սիեռայի ուսումնասիրություն = Studies in the Sierra (1950, վերատպագրվել է 1874 թվականի տարբերակից)
  • Գեղատեսիլ Կալիֆոռնիա = Picturesque California (1888—1890)
  • Կալիֆոռնիայի լեռները = The Mountains of California (1894)
  • Մեր ազգային պարկերը = Our National Parks (1901)
  • Ստիկին = Stickeen
  • Ստիկին։ Արկածներ շան և սառցադաշտի հետ = Stickeen: An Adventure with a Dog and a Glacier (1915)
  • Ստիկին։ Շան պատմությունը = Stickeen: The Story of a Dog (1909)
  • Իմ առաջին ամառը Սիեռայում = My First Summer in the Sierra (1911)
  • Էդվարդ Հենրի Հարիման = Edward Henry Harriman (1911)
  • Յոսեմիտին = The Yosemite (1912)
  • Իմ մանկություն և պատանեկության պատմությունը = The Story of My Boyhood and Youth (1913)
  • Նամակներ ընկերոջը = Letters to a Friend (1915)
  • Ճանապարհորդություն Ալյասկայում = Travels in Alaska (1915)
  • Հազար մղոն դեպի ծովածոց = A Thousand-Mile Walk to the Gulf (1916)
  • Կորվինի կրուիզը = The Cruise of the Corwin (1917)
  • Կտրուկ արահետներ = Steep Trails (1919)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Babelio (ֆր.) — 2007.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
  5. Notable Names Database — 2002.
  6. «Fountain Lake Farm (Wisconsin Farm Home of John Muir)»։ National Historic Landmarks Program։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-19-ին։ Վերցված է 4 January 2009 
  7. Квотеры 50-ти штатов; 2005 год Archived 2013-11-24 at the Wayback Machine. (անգլ.)(Ստուգված է 30 Հուլիսի 2011)

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]