Ջոն Լիստ (մարդասպան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Warning
Ուշադրություն, այս էջը կամ բաժինը այլ լեզվով հոդվածի վատ թարգմանություն է։

Դուք կարող եք բարելավել թարգմանությունը։ Օրիգինալ տեքստը կարող եք գտնել ձախ կողմի «այլ լեզուներով» ենթաբաժնում։
Եթե յոթ օրվա ընթացքում բովանդակությունը չվերանայվի, հոդվածը կջնջվի։
Հոդվածը պիտակողին՝ խնդրում ենք տեղադրել այս {{subst:Ծանուցում/Վատ թարգմանություն|Ջոն Լիստ (մարդասպան)}} հաղորդագրությունը հոդվածը ստեղծած մասնակցի քննարկման էջում։
Հոդվածը պիտակվել է՝ 2020,10,12-ին։
Մեքենայական թարգմանությունը ենթակա է ջնջման առանց զգուշացման։

Ջոն Լիստ
Ծննդյան ամսաթիվսեպտեմբերի 17, 1925(1925-09-17)[1]
ԾննդավայրԲեյ Սիթի, Միչիգան
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Մահվան ամսաթիվմարտի 21, 2008(2008-03-21)[2][1] (82 տարեկան)
Մահվան վայրԹրենթոն, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ
Մահվան պատճառթոքաբորբ
ՊատիժՑմահ բանտարկություն
Սպանություն

Ջոն Էմիլ Լիստ (անգլ.՝ John Emil List), հայտնի նաև որպես Ռոբերտ Փիթեր Քլարկ (անգլ.՝ Robert Peter Clark) և «Հրեշ Ուեսթֆիլդից» (անգլ.՝ Bogeyman of Westfield), (սեպտեմբերի 17, 1925(1925-09-17)[1], Բեյ Սիթի, Միչիգան - մարտի 21, 2008(2008-03-21)[2][1], Թրենթոն, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի զանգվածային մարդասպան։ 1971 թվականի նոյեմբերի 9-ին հրազենի գործադրմամբ սպանել է իր մորը, կնոջը և երեք երեխաներին Նյու Ջերսիի նահանգի Ուեսթֆիլդի իրենց տանը, որից հետո դիմել է փախուստի։ Լիստը ձերբակալվել է միայն 1989 թվականի հունիսի 1-ին՝ նրա սպանություններին նվիրված «America’s Most Wanted» հեռուստահաղորդման թողարկումից հետո։ Մեղավոր է ճանաչվել բոլոր սպանությունների համար և դատապարտվել հինգ ցմահ ազատազրկման։ Մահացել է 2008 թվականի մարտի 21-ին բանտի հիվանդանոցում թոքաբորբից[3]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոն Էմիլ Լիստը ծնվել է 1925 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ԱՄՆ Միչիգան նահանգի Բեյ Սիթի քաղաքում։ Նա եղել է Գերմանիայից գաղթած 66-ամյա Ջոն Ֆրեդերիկ Լիստի և 38-ամյա Մարիա Բարբարա Լիստի ընտանիքի միակ երեխան։ Լիստի ծնողները շատ բարեպաշտ և կրոնական լյութերաններ էին և ստիպում էին նրան գնալ կիրակնօրյա դպրոց և անընդհատ աղոթել։ Այնտեղ, Լիստի խոսքով, իրեն պարբերաբար բռնաբարել է հոգևորականը։ 1943 թվականին Լիստը կոչվել է ԱՄՆ ՌԾՈՒ, որտեղ նա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին հասել է երկրորդ լեյտենանտի կոչմանը։ Մարտական գործողություններին չի մասնակցել։ 1946 թվականին ազատվել է պահեստից։ Դրանից հետո 21-ամյա Լիստն ընդունվել է Միչիգանի համալսարան, որն ավարտել է 1951 թվականին հաշվապահական գործով բակալավրի աստիճանով։ Նույն տարում նա ամուսնացել է նույն համալսարանի շրջանավարտ Հելեն Լիստի հետ (1926-1971)։ Հետագայում ընտանիքը բնակություն է հաստատել ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի Ուեսթֆիլդ քաղաքի 19-սենյականոց տանը։ Հելենը նրանից ունեցել է երեք երեխա՝ Պատրիցիա Լիստ (1955-1971), Ջոն Լիստ կրտսեր (1956-1971) և Ֆրեդերիկ Լիստ (1958-1971)։

Հաջորդ տարիներին Լիստը դարձել է կրոնական մոլեռանդ և, ի վերջո, որոշել է սպանել իր ընտանիքին, որպեսզի «փրկի» նրան այդ աշխարհում թաքնվող չարիքից։

Սպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1971 թվականի նոյեմբերի 9-ին Լիստն իր երեխաներին դպրոց էր տարել, այնուհետև տուն վերադարձել։ Զինված 9 մմ Steyr M1912 կիսաավտոմատ ատրճանակով, որը պահվում էր տանը իր 1946 թվականին պահեստից ազատվելուց հետո, և հանելով 22 տրամաչափի հին ատրճանակը, որն ավելի վաղ պատկանել էր իր հորը, որը մահացել էր 1944 թվականին, Լիստը գնացել էր տան ետնամաս, որտեղ 45-ամյա կնոջը սպանել էր գլխին արձակված կրակոցով։ Այնուհետև հանցագործը վերադարձել է հեռուստացույցի մոտ, որտեղ գտնվել է նրա 84-ամյա մայրը՝ Մարիան, որը կրակոցներ չէր լսել։ Նա կանգնել է մոր առջև և անմիջապես կրակել ճակատին մեկ կրակոցով։ Այնուհետև Լիստը նստել է թերթ կարդալու։ Մի քանի ժամ անց տուն են վերադարձել նրա 13-ամյա որդին՝ Ֆրեդերիկը և 16-ամյա դուստրը՝ Պատրիցիան։ Տեսնելով նրանց, Լիստ սպանել է երկուսին էլ։ Այնուհետև մարդասպանը գնացել է մոտակա բանկոմատ, որտեղ կանխիկացրել է ամբողջ գումարը ընտանեկան բանկային հաշվից, և գնացել ռեգբիի խաղին, որին մասնակցել է իր 15-ամյա որդին՝ Ջոն կրտսերը։ Տեսնելով խաղը, Լիստը վերցրել է որդուն և տուն տարել։ Տանը նա չորս անգամ կրակել է դեռահասի վրա՝ երեք անգամ կրծքավանդակին և սրտին, մեկ անգամ՝ գլխին[4][5]։

Սպանություններից հետո նա կնոջ և երեխաների մարմինները տեղափոխել է հյուրասրահ, իսկ մոր մարմինը տարել ձեղնահարկ։ Լիստը 5 էջանոց նամակ է գրել՝ ուղղված եկեղեցու հոգևորականին, որին այցելել են Լիստերը, ինչպես նաև ոստիկաններին։ Դրանում նա փորձել է նկարագրել հանցագործության բոլոր դրդապատճառները և ներողություն խնդրել։ Նամակն թողել է աշխատասենյակում սեղանի վրա։ Դրանից հետո Լիստը ռադիոյով դրել է կրոնական ալիք և տան բոլոր սենյակներում լույս վառելով՝ հեռացել է։ Նա վերադարձել է դպրոց, որտեղ սովորել են իր երեխաները, և նամակ է թողել վարչակազմում, որտեղ գրել է, որ երեխաները մեկ ամիս չեն լինի դպրոցում՝ կնոջ հարազատների մոտ Հյուսիսային Կարոլինա կատարած ընտանեկան ուղևորության կապակցությամբ։ Ուսումնական հաստատությունում Լիստի երեխաները և ինքը վարչակազմի մոտ լավ կարծիք են թողել, և նամակը կասկած չի առաջացրել։ Այնուհետև նա գնացել է կնոջ աշխատանքի վայրը, որտեղ ասել է, որ կինը շատ է մրսել, և ինչ-որ ժամանակ էլ չի լինի աշխատավայրում, և այնտեղ էլ Լիստին հավատացել են։

Հետագա իրադարձություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանցագործի ջանքերի շնորհիվ հինգ մարդու սպանությունը գրեթե մեկ ամիս չի նկատվել։ Վերջապես հարևանները զարմանալով, որ Լիստերի տանը արդեն մի քանի շաբաթ է, ինչ առանց տեսանելի պատճառի լույս է վառվում, ոստիկանություն են կանչել, և նրանք, կոտրելով դուռը, իմացել են տեղի ունեցածի մասին։

Լիստի հանցագործությունն անմիջապես լայն արձագանք է ստացել նահանգի ԶԼՄ-ներում՝ 39 տարի առաջ նույն նահանգում Չարլզ Լինդբերգ կրտսերի առևանգման և սպանության հետ համեմատելի մասշտաբով: Ամբողջ երկրում Լիստի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել։ Մեկ օր անց ոստիկանները նրա ավտոմեքենան հայտնաբերել են Նյու Յորք նահանգի Ջոն Քենեդիի անվան միջազգային օդանավակայանի ավտոկայանատեղիում։ Սակայն ոստիկանությանը այդպես էլ չի հաջողվել պարզել, թե երբ և որ ինքնաթիռ է նստել Լիստը։

Միայն 17 ու կես տարի անց՝ 1989 թվականի մայիսի 21-ին, Լիստի գործը ցուցադրվել է «Ամերիկայի ամենահետախուզվող հանցագործները» ծրագրում, և 1989 թվականի հունիսի 1-ին անանուն զանգի շնորհիվ Ջոն Էմիլ Լիստը ձերբակալվել է։ Այդ ժամանակ 63-ամյա հանցագործը փոխել է իր անունն ու ազգանունը Ռոբերտ Փիթեր Քլարկով և հասցրել է նորից ամուսնանալ Դոլորես Միլեր անունով կնոջ հետ։ Նա ձերբակալվել է ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգի Միդլոզեն քաղաքում, որտեղ 1980 թվականին տեղափոխվել է Դենվերից (Կոլորադոյից)։ Այդ պահին նա աշխատել է խոշոր ընկերությունում հաշվապահ։

Դատ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձերբակալությունից հետո Լիստն ավելի քան կես տարի չի ընդունել մեղքը և խոսել է այն մասին, որ մարդասպան չէ, այլ պարզապես նման է նրան։ Սակայն, վերջապես, 1990 թվականի փետրվարի 16-ին, Ջոն Էմիլ Լիստի ռազմական գործից մատնահետքերի հետ համեմատելուց հետո, Լիստը խոստովանել է ընտանիքի սպանությունը և այն, թե ով է իրականում։

Դատական քննության ընթացքում Լիստը հայտարարել է, որ 1971 թվականին կորցրել է աշխատանքը և ավելի քան տասնմեկ հազար դոլար է պարտք բանկային վարկին, ինչպես նաև իմացել է, որ իր կինը իրեն դավաճանում է արդեն 1953 թվականից։ Նրա խոսքերով, դա կոտրել է իր հոգեկանը, և նա որոշել է սպանել իր ընտանիքին: Հոգեբուժական փորձաքննությունը հաստատել է, որ Լիստը տառապել է անձի երկվվության մեղմ ձևով, որը առաջացել է մանկության տարիներին բռնաբարության հետևանքով, սակայն ի վիճակի է եղել պատասխան տալ իր գործողությունների համար։

Նախավերջին լսումների ժամանակ՝ 1990 թվականի ապրիլի 12-ին, Լիստը ներողություն է խնդրել իր բոլոր հանցագործություններից տուժածներից։

1990 թվականի մայիսի 1-ին դատարանը Ջոն Էմիլ Լիստին դատապարտել էր 5 ցմահ ազատազրկման և լրացուցիչ 18 տարի և 5 ամիս ազատազրկման։

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիստը մահացել է 82 տարեկանում 2008 թվականի մարտի 21-ին Նյու Ջերսի նահանգի Թրենթոն քաղաքի Սենտ Ֆրանսիս բժշկական կենտրոնում թոքաբորբի հետևանքով առաջացած բարդություններից[6]։ Նյուարկ քաղաքի The Star-Ledger ամենօրյա թերթում նրա մահվան մասին ռեպորտաժում նրան անվանել են «Հրեշ Ուեսթֆիլդից» (անգլ.՝ Bogeyman of Westfield)[7]։ Հուղարկավորվել է մոր կողքին՝ Միչիգան նահանգի Ֆրանկենմուտ քաղաքի Սենտ Լորենց գերեզմանատանը[8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]