Jump to content

Ջոզեֆ Բոնանո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջոզեֆ Բոնանո
իտալ.՝ Giuseppe Carlo Bonanno
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 18, 1905(1905-01-18)[1][2]
ԾննդավայրԿաստելամարե դել Գոլֆո
Մահացել էմայիսի 11, 2002(2002-05-11)[1][2] (97 տարեկան)
Մահվան վայրԹուսոն, Արիզոնա, ԱՄՆ
ԳերեզմանHoly Hope Cemetery and Mausoleum[3]
Քաղաքացիություն ԱՄՆ,  Իտալիա և  Իտալիայի թագավորություն
Մասնագիտությունհանցագործ
ԵրեխաներSalvatore Bonanno?
 Joseph Bonanno Վիքիպահեստում

Ջոզեֆ Չարլզ Բոնանո (անգլ.՝ Joseph Charles Bonanno, ի ծնե՝ Ջուզեպպե Կառլո Բոնանո (իտալ.՝ Giuseppe Carlo Bonanno), հունվարի 18, 1905(1905-01-18)[1][2], Կաստելամարե դել Գոլֆո - մայիսի 11, 2002(2002-05-11)[1][2], Թուսոն, Արիզոնա, ԱՄՆ), երբեմն անվանվել է նաև Ջո Բոնաննա, հանցավոր աշխարհի իտալա-ամերիկացի ղեկավար և Նյու Յորքի Բոնանո հանցավոր ընտանիքի առաջնորդը, որը նա ղեկավարել է 1931-1968 թվականներին։

Բոնանոն ծնվել է Սիցիլիայի Կաստելամմարե դել Գոլֆո քաղաքում, որտեղ նրա հայրը նույնպես ներգրավված էր կազմակերպված հանցավոր գործունեության մեջ։ Երեք տարեկան հասակում Բոնանոն ընտանիքի հետ ներգաղթել է Նյու Յորք, որտեղ ապրել է մոտ տասը տարի, ապա վերադարձել Իտալիա։ Ավելի ուշ՝ 1924 թվականին, նա գաղտնի կերպով կրկին մուտք է գործել Միացյալ Նահանգներ՝ թաքնվելով Կուբայից Տամպա (Ֆլորիդա) ուղևորվող ձկնորսական նավում։

Կաստելամմարեզյան պատերազմի ավարտից հետո, որի ընթացքում 1931 թվականին սպանվեց Սալվատորե Մարանցանոն, Բոնանոն վերակազմավորեց Մարանցանոյի հանցավոր ընտանիքի մեծ մասը՝ ստեղծելով Բոնանո ընտանիքը։ 26 տարեկան հասակում Բոնանոն դարձավ հանցավոր ընտանիքների պատմության մեջ ամենաերիտասարդ ղեկավարներից մեկը։

1963 թվականին Բոնանոն Ջոզեֆ Մալյոկկոյի հետ ծրագրեր կազմեց սպանելու իրենց մի շարք մրցակիցների՝ Ամերիկյան մաֆիայի ղեկավար մարմնի՝ հանձնաժողովի անդամներին։ Երբ Մալյոկկոն այդ գործը հանձնարարեց իր գլխավոր վարձու մարդասպաններից մեկին՝ Ջոզեֆ Կոլոմբոյին, վերջինս բացահայտեց դավադրությունը նախատեսված զոհերին։ «Հանձնաժողովը» խնայեց Մալյոկկոյի կյանքը, սակայն ստիպեց նրան հեռանալ գործունեությունից, մինչդեռ Բոնանոն փախավ Կանադա։ 1964 թվականին նա կարճ ժամանակով վերադարձավ Նյու Յորք, սակայն կրկին անհետացավ մինչև 1966 թվականը։ Այդ ընթացքում սկսվեց «Բանանների պատերազմը», որը շարունակվեց մինչև 1968 թվականը, երբ Բոնանոն հեռացավ ակտիվ գործունեությունից և բնակություն հաստատեց Արիզոնայում։ Կյանքի ավելի ուշ շրջանում նա դարձավ գրող և 1983 թվականին հրապարակեց «Պատվո մարդը․ Ջոզեֆ Բոնանոյի ինքնակենսագրությունը» գիրքը։ Բոնանոն մահացել է 2002 թվականի մայիսի 11-ին Արիզոնա նահանգի Թուսոն քաղաքում[4][5]։

Վաղ կյանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոզեֆ Բոնանոն ծնվել է 1905 թվականի հունվարի 18-ին Սիցիլիայի Կաստելամմարե դել Գոլֆո քաղաքում՝ Սալվատորե Բոնանոյի և Քեթրին Բոնվենտրեի ընտանիքում[6]։ Ջոզեֆի հորեղբայրները՝ Ջուզեպպե Բոնանոն և նրա ավագ եղբայրն ու խորհրդականը՝ Ստեֆանո Բոնանոն, ներգրավված էին սիցիլիական մաֆիայի գործունեության մեջ և ղեկավարում էին մի կլան Կաստելամմարե դել Գոլֆոյում[7]։ Կլանի ամենաուժեղ դաշնակիցը Մագադդինո կլանի առաջնորդ Ստեֆանո Մագադդինոն էր, որը Ջոզեֆի մայրական տատիկի եղբայրն էր։ 1900-ական թվականներին այդ կլանները հակամարտության մեջ էին գտնվում Բուչելլատո կլանի ղեկավար Ֆելիչե Բուչելլատոյի հետ։ Ջուզեպպե և Ստեֆանո Բոնանոների սպանություններից հետո նրանց կրտսեր եղբայր Սալվատորեն վրեժ լուծեց՝ սպանելով Բուչելլատո կլանի անդամների։ 1902 թվականին Մագադդինոն ժամանեց Նյու Յորք և դարձավ Կաստելամմարեզյան կլանի ազդեցիկ անդամներից մեկը[8]։

Երբ Ջոզեֆը երեք տարեկան էր, նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Նյու Յորք և բնակություն հաստատեց Բրուքլինի Ուիլյամսբուրգ թաղամասում, որտեղ ապրեցին մոտ տասը տարի, մինչև նորից վերադարձան Իտալիա։ Նրա հայրը 1911 թվականին վերադարձել էր Սիցիլիա և 1915 թվականին մահացել սրտի կաթվածից[9]։ 1921 թվականին Մագադդինոն, խուսափելով սպանության մեղադրանքներից, փախավ Նյու Յորքի Բաֆալո քաղաք[8][10]։

1924 թվականին Բոնանոն կրկին գաղտնի վերադարձավ Միացյալ Նահանգներ՝ Կուբայից դեպի Ֆլորիդայի Տամպա ուղևորվող ձկնորսական նավում թաքնվելով Մագադդինոյի որդու՝ Փիթերի հետ միասին[11]։ Բոնանոյի պատմածի համաձայն՝ Ջեքսոնվիլ քաղաքի երկաթուղային կայարան հասնելուն պես նրան ձերբակալեցին ներգաղթի ծառայության աշխատակիցները, սակայն ավելի ուշ ազատ արձակեցին 1000 դոլար գրավի դիմաց։ Նրան այնտեղ դիմավորեցին Ուիլի Մորետտին և մի անհայտ տղամարդ։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ գրավը վճարել էր Մագադդինոն՝ որպես բարեհաճություն Բոնանոյի հորեղբոր՝ Ջովաննի Բոնվենտրեի համար։ Սկզբում Բոնանոն աշխատեց իր հորեղբորը պատկանող հացատանը, իսկ ավելի ուշ դերասանական դասեր սկսեց հաճախել Մանհեթենի Յունիոն Սքուերի հարևանությամբ։ Նա դեռ Իտալիայում երիտասարդ տարիքում արդեն ներգրավված էր մաֆիայի գործունեության մեջ և փախել էր Միացյալ Նահանգներ այն բանից հետո, երբ Բենիտո Մուսոլինին սկսել էր կոշտ պայքար մաֆիայի դեմ[11]։ Տարիներ անց Բոնանոն ինքը հայտարարում էր, որ փախել է նաև այն պատճառով, որ կտրականապես հակաֆաշիստ էր[12][13]։

Բոնանոն շուտով ներգրավվեց ալկոհոլի ապօրինի արտադրության և վաճառքի գործունեության մեջ։ Նա Գասպար Դիգրեգորիոյի և Ջովաննի Ռոմանոյի հետ միասին շահագործում էր սպիրտի արտադրության գաղտնի արտադրամաս, որը տեղակայված էր մի բազմաբնակարան շենքի նկուղում։ Ավելի ուշ Ռոմանոն զոհվեց այդ արտադրամասում տեղի ունեցած պատահական պայթյունի հետևանքով։ Այդ ժամանակահատվածում խմբավորման ղեկավար Սալվատորե Մարանցանոն համակրանք տածեց Բոնանոյի նկատմամբ և դարձավ նրա հովանավորն մենթորը[11]։

Կաստելամմարեզյան պատերազմ և դրա հետևանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաստելամմարեզյան պատերազմի ընթացքում (1930–1931 թվականներ) Սալվատորե Մարանցանոն և Ջոզեֆ Բոնանոն պայքարում էին Բրուքլինում տեղակայված մրցակից խմբավորման դեմ, որը ղեկավարում էին Ջո Մասերիան և Ջուզեպպե Մորելլոն[13]։ Սակայն շուտով ձևավորվեց երրորդ՝ գաղտնի խմբակցություն, որը բաղկացած էր երկու կողմերի երիտասարդ մաֆիոզներից։ Այս երիտասարդ մաֆիոզները դժգոհ էին Մասերիայի, Մարանցանոյի և հին սերնդի այլ մաֆիոզների հինավուրց մտածելակերպից ու սովորույթներից, որոնց նրանք անվանում էին «Բեղավոր Փիթեր»։ Այսպես կոչված «Երիտասարդ թուրքեր» խմբի առաջնորդը Մասերիայի տեղակալ Լաքի Լուչիանոն էր։ Խմբում նրա կողմում ընդգրկված էին Ֆրենկ Կոստելլոն, Վիտո Ջենովեզեն, Ջո Ադոնիսը, Կառլո Գամբինոն և Ալբերտ Անաստասիան, իսկ Մարանցանոյի կողմում՝ Ջո Պրոֆաչին, Թոմի Գալյանոն, Թոմի Լուկեզեն, Ջոզեֆ Մալյոկկոն և Ստեֆանո Մագադդինոն։ Չնայած Բոնանոն իր սերնդի շատ մաֆիոզներից ավելի խորապես կապված էր հին ավանդույթներին՝ «պատվին», «ավանդույթին», «հարգանքին» և «արժանապատվությանը», նա այնուամենայնիվ հասկանում էր, որ անհրաժեշտ է արդիականացնել կազմակերպությունը, և միացավ «Երիտասարդ թուրքեր» խմբին[13]։

Մարանցանոյի հետ գաղտնի պայմանավորվածության համաձայն՝ Լուչիանոն համաձայնվեց կազմակերպել իր ղեկավար Ջո Մասերիայի սպանությունը՝ դրա դիմաց ստանալով Մասերիայի հանցավոր գործունեության ոլորտները և դառնալով Մարանցանոյի տեղակալը։ Մասերիան սպանվեց 1931 թվականի ապրիլի 15-ին[11]։ Սակայն, թեև Մարանցանոն որոշ առումով ավելի առաջադեմ էր, քան Մասերիան, Լուչիանոն շուտով սկսեց հավատալ, որ Մարանցանոն նույնիսկ ավելի ագահ և պահպանողական է, քան իր նախկին ղեկավարը։ Մարանցանոն իրեն հռչակել էր «բոլոր ղեկավարների ղեկավար»։ Այդ պատճառով Լուչիանոն կազմակերպեց նաև Մարանցանոյի սպանությունը, որը տեղի ունեցավ 1931 թվականի սեպտեմբերի 10-ին[11][13]։

Մարանցանոյի մահից հետո Բոնանոն դարձավ Մարանցանոյի հանցավոր ընտանիքի ղեկավարի իրավահաջորդը, կամ ինչպես ինքն էր անվանում իրեն՝ այդ ընտանիքի «հայր»։ Ընդամենը 26 տարեկան հասակում Բոնանոն դարձավ հանցավոր ընտանիքի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ ղեկավարներից մեկը։ Բոնանոյի դերը Մարանցանոյի մահվանը նախորդած իրադարձություններում վիճարկվել է։ Տարիներ անց իր ինքնակենսագրության մեջ Բոնանոն գրել է, որ ինքը տեղյակ չի եղել Լուչիանոյի ծրագրերի մասին և դրանց մասին իմացել է միայն Ստեֆանո Մագադդինոյից[14]։ Բոնանոյի խոսքով՝ հետագայում նա տեղեկացել է, որ Մարանցանոն և Լուչիանոն վիճել էին Նյու Յորքի հագուստի արտադրության թաղամասում ազդեցության համար։ Ասվում էր, որ նրանց հարաբերությունները այնքան էին վատացել, որ Մարանցանոն արդեն ծրագրում էր սպանել Լուչիանոյին՝ նույնիսկ Մարանցանոյի վերջնական սպանությունից մեկ օր անց։ Մարանցանոն այդ գործը պատվիրել էր իռլանդացի գանգստեր Վինսենթ «Խելագար շուն» Քոլին, որը հենց Մարանցանոյի սպանության օրը ճանապարհին էր դեպի նրա գրասենյակ։ Բոնանոյի խոսքով՝ նա եզրակացրել է, որ Լուչիանոյի դեմ պատերազմ սկսելը ոչ մի օգուտ չի ունենա։ Նա գրել է, որ Լուչիանոն իր հետ անձնական թշնամանք չուներ և պարզապես ցանկանում էր, որ իրեն թողնեն հանգիստ ղեկավարելու իր գործունեությունը, և «մեզանից ոչինչ չէր պահանջում»։ Բոնանոն նաև կասկածում էր, որ իր մարդիկ նորից մեծ ոգևորությամբ կմտնեն զինված հակամարտության մեջ Կաստելամմարեզյան պատերազմի ավարտից այդքան կարճ ժամանակ անց։ Այս պատճառներով, ինչպես Բոնանոն է գրել, նա որոշեց ընտրել «խաղաղության ճանապարհը»[15]։ Սակայն մաֆիայի պատմության մասնագետ Էնթոնի Բրունոյի կարծիքով, դժվար է հավատալ, որ Լուչիանոն թույլ կտար Բոնանոյին կենդանի մնալ, եթե նա շարունակում էր աջակցել Մարանցանոյին[16]։

Մարանցանոյի ծրագրում նախատեսված «բոլոր ղեկավարների ղեկավարի» պաշտոնի փոխարեն Լուչիանոն ստեղծեց ազգային հանձնաժողով, որտեղ յուրաքանչյուր հանցավոր ընտանիք ներկայացված էր իր ղեկավարով և պարտավոր էր ենթարկվել այդ մարմնի որոշումներին։ Միևնույն ժամանակ յուրաքանչյուր ընտանիք իր նշանակված տարածքում հիմնականում գործում էր ինքնուրույն, իսկ հանձնաժողովը միջնորդում էր խմբավորումների միջև առաջացած վեճերի լուծման հարցում[11]։

1931 թվականին՝ Մարանցանոյի սպանությունից երկու ամիս անց, Բոնանոն ամուսնացավ Ֆեյ Լաբրուցոյի հետ (1905 թվականի դեկտեմբերի 31 – 1980 թվականի սեպտեմբերի 9)[17]։ Նրանք ունեցան երեք երեխա՝ Սալվատորե «Բիլ» Բոնանո, Քեթրին և Ջոզեֆ Չարլզ կրտսեր։

Բոնանոն ունեցվածք ուներ Նյու Յորք նահանգի Հեմփստեդ քաղաքում, իսկ ավելի ուշ՝ նաև Միդլթաուն քաղաքում[12]։ Երբ նրա որդի Բիլը տասը տարեկան հասակում ծանր ականջաբորբով հիվանդացավ, ծնողները նրան ուղարկեցին կաթոլիկ գիշերօթիկ դպրոց՝ Արիզոնա նահանգի Թուսոն քաղաքում գտնվող չոր կլիմայի պայմաններում սովորելու համար[18]։ Դրանից հետո Բոնանոն նույնպես սկսեց տուն պահել Թուսոնում՝ սկսած 1940-ական թվականների սկզբից[12]։

Բոնանոյի ընտանիք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոնանոն ուներ նաև մի շարք օրինական բիզնեսներ, այդ թվում՝ երեք վերարկու արտադրող ընկերություն, լվացքատներ, պանրի մատակարարման գործարարություն (Լինո Սապուտոյի միջոցով՝ 1964–1979 թվականներին)[19][20], թաղման ծառայություններ և բեռնափոխադրող ընկերություն[11]։ Բրուքլինում գտնվող այն թաղման սրահը, որը պատկանում էր Բոնանոյին, կասկածվում էր, որ օգտագործվում էր որպես ծածկույթ՝ դիակներից ազատվելու համար․ այնտեղ պատրաստվում էին երկհարկանի դագաղներ, որպեսզի հնարավոր լիներ մեկ դագաղի մեջ տեղավորել մեկից ավելի մարմին և դրանք թաղել նույն գերեզմանում։ Բոնանոն 1945 թվականին դարձավ Միացյալ Նահանգների քաղաքացի[12]։ Նույն տարվա ընթացքում նա դատապարտվեց աշխատավարձերի մասին օրենքը խախտելու համար և տուգանվեց 450 դոլլարով[17]։

Ենթադրվում է, որ Բոնանոն մասնակցել է 1957 թվականի հոկտեմբերին Պալերմոյում՝ «Գրանդ Հոթել է դե Պալմես» հյուրանոցում կայացած մաֆիայի հանդիպմանը[21]։ Մեկ ամիս անց՝ 1957 թվականի նոյեմբերին, Վիտո Ջենովեզեն կազմակերպեց Ապալաչինի համաժողովը՝ «Կոզա Նոստրա» կազմակերպության ապագան քննարկելու համար, և հաղորդվում էր, որ Բոնանոն նույնպես մասնակցել է այդ հանդիպմանը[22]։ Սակայն հանդիպումը խափանվեց, երբ ոստիկանությունը սկսեց հետաքննել տարբեր նահանգներից ժամանած հյուրերի մեքենաների շարժը և ձերբակալեց փախչող մաֆիոզներից շատերին[23]։ Բոնանոն պնդում էր, որ ինքը բաց էր թողել այդ հանդիպումը, սակայն հանդիպմանը մասնակցած ղեկավարներից Գասպար ԴիԳրեգորիոն իր մոտ ուներ Բոնանոյի վերջերս թարմացված վարորդական վկայականը[24]։ Պաշտոնական ոստիկանության զեկույցում, սակայն, նշվում էր, որ Բոնանոն հայտնաբերվել է փախչելիս՝ ոտքով[25]։ Ձերբակալված բոլոր անձինք տուգանվեցին մինչև 10․000 դոլարով և դատապարտվեցին երեքից հինգ տարվա ազատազրկման։ Սակայն 1960 թվականին բողոքարկման արդյունքում բոլոր դատավճիռները չեղարկվեցին[26][27]։ Ամեն դեպքում, Բոնանոն այդ ընթացքում սրտի կաթված ստացավ և ազատվեց դատավարության ընթացքում ցուցմունք տալու պարտականությունից[25][28]։

Հանձնաժողովի դավադրություն և անհետացում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1963 թվականին Բոնանոն պատրաստեց պլան՝ սպանելու մի շարք մրցակիցների Մաֆիայի հանձնաժողովում՝ այդ թվում՝ ղեկավարներ Թոմի Լուկեզեին, Կառլո Գամբինոյին, Ստեֆանո Մագադդինոյին և Ֆրենկ ԴեՍիմոնեին[29]։ Բոնանոն ցանկանում էր ստանալ Ջո Պրոֆաչիի հանցավոր ընտանիքի ղեկավար Ջոզեֆ Մալյոկկոյի աջակցությունը, և Մալյոկկոն պատրաստակամ համաձայնեց՝ հատկապես որ ավելի վաղ նրան մերժել էին հանձնաժողովի անդամ դառնալուց։ Բոնանոյի համարձակ նպատակը հանձնաժողովի վերահսկողությունը վերցնելն էր և Մալյոկկոյին դարձնել իր աջ ձեռքը[30][31][32]։

Մալյոկկոն հանձնարարեց Լուկեզեի և Գամբինոյի սպանությունը, և այդ գործը հանձնեց իր գլխավոր վարձու մարդասպաններից մեկին՝ Ջոզեֆ Կոլոմբոյին։ Սակայն հնարավորությունների փնտրող Կոլումբոն բացահայտեց դավադրությունը նախատեսված զոհերին։ Մյուս ղեկավարները հասկացան, որ Մալյոկկոն չի կարող դա ինքնուրույն ծրագրել։ Նրանք հիշեցին, թե որքան մոտ է Բոնանոն Մալյոկկոյին (և նախկինում՝ Ջո Պրոֆաչիին), ինչպես նաև նրանց ամուսնությունների միջոցով կապերը, և եզրակացրին, որ իրական դավադիրն Բոնանոն էր[33]։

Հանձնաժողովը կանչեց Բոնանոյին և Մալյոկկոյին՝ բացատրություն տալու համար։ 1964 թվականի կեսերին Բոնանոն փախավ Մոնթրեալ՝ թողնելով Մալյոկկոյին հանձնաժողովի առջև[34]։ Խորապես տագնապած և վատ առողջական վիճակում գտնվող Մալյոկկոն խոստովանեց իր դերը պլանում։ Հանձնաժողովը խնայեց նրա կյանքը, սակայն ստիպեց հրաժարվել Պրոֆաչիի ընտանիքի ղեկավարի պաշտոնից և վճարել 50,000 դոլար տուգանք։ Կոլումբոն, որպես «բարիք» ղեկավարին հայտնաբերելու համար, ստացավ Պրոֆաչիի ընտանիքի վերահսկողությունը[33]։ Բոնանոյի ներգաղթի փաստաթղթերում նա կեղծ հայտարարեց, որ երբևէ չի դատապարտվել հանցագործության համար։ Բոնանոն պահվել է մոտ 90 օր Բորդո բանտում, մինչև ստիպված եղավ լքել Կանադան[34]։

1964 թվականի հոկտեմբերին նա վերադարձավ Մանհեթեն, սակայն հոկտեմբերի 21-ին՝ այն օրը, երբ Բոնանոն նախատեսված էր գանգ ժուրիի հարցաքննությանը, նրա փաստաբանները հայտարարեցին, որ Բոնանոն, երեկոյան ընթրիքի ավարտից հետո, «Պարկ պողոտա« և «Հարավային 36-րդ փողոց« հասցված իր փաստաբանի բնակարանի մոտ, իբր փախցվել է՝ Մագադդինոյի մարդկանց կողմից[12]։ Նյու Ջերսիի ղեկավար Սեմ «Փլամբերի» Դեկավալկանտեի մասին FBI-ի ձայնագրությունները ցույց են տալիս, որ մյուս ղեկավարները շոկի մեջ էին, երբ Բոնանոն անհետացավ, իսկ մյուս FBI ձայնագրությունները լսելի են դարձնում բոնանոների զայրացած զինվորների խոսքերը․ «Այն վագր-կատուն փախավ և մեզ այստեղ միայն թողեց»[35]։

Բոնանոյի պատերազմ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոնանոյի երկու տարի տևած բացակայության ընթացքում Գասպար ԴիԳրեգորիոն օգտվեց ընտանիքում Բիլ Բոնանոյի դերի վերաբերյալ դժգոհություններից և հայտարարեց իրեն Բոնանո ընտանիքի ղեկավար։ Մաֆիայի հանձնաժողովը պաշտոնապես ճանաչեց ԴիԳրեգորիոն որպես Բոնանո ընտանիքի ղեկավարը, և ԴիԳրեգորիոնի ապստամբությունը հանգեցրեց չորս տարվա ներքին պայքարի, որը մամուլն անվանեց «Բանանայի պատերազմ»[13]։ Սա ընտանիքում առաջացրեց բաժանում՝ մի կողմից Բիլին հավատացողներին, մյուս կողմից՝ ԴիԳրեգորիոնին աջակցողներին[13]։

1966 թվականի սկզբին ԴիԳրեգորիոն, ենթադրաբար, կապ հաստատեց Բիլ Բոնանոյի հետ՝ խաղաղության հանդիպում կազմակերպելու առաջարկով։ Բիլը համաձայնեց և որպես հանդիպման վայր առաջարկեց իր մեծ պապի տունը՝ Բրուքլինի Տրաութմեն փողոցում։ 1966 թվականի հունվարի 28-ին, երբ Բիլն ու իր հավատացող զինվորները մոտեցան տանը, նրանց դիմավորեցին կրակոցներով։ Այս միջադեպի ընթացքում ոչ ոք վնասվածք չստացավ[36]։

Բոնանոն կրկին հայտնվեց 1966 թվականի մայիսի 17-ին՝ Ֆոլի Սքուերում[36]։ 1968 թվականին ԴիԳրեգորիոնը վիրավորվեց ավտոմատ հրազենից և ավելի ուշ սրտի կաթված ստացավ[36]։ Հանձնաժողովը վերջապես դժգոհություն հայտնեց ԴիԳրեգորիոնի ջանքերից՝ ընտանիքի ապստամբությունը դադարեցնելու գործում, և հեռացրեց նրան, փոխելով աջակցությունը Պոլ Սիակայի օգտին։ 1968 թվականին, սրտի կաթվածից հետո, Բոնանոն ավարտեց ընտանիքի ներքին պատերազմը՝ համաձայնելով հեռանալ որպես ղեկավար և տեղափոխվել Արիզոնա։ Խաղաղության պայմանագրի շրջանակում Բիլն էլ հրաժարվեց կոնսիգլիերի պաշտոնից և իր հոր հետ լքեց Նյու Յորքը[13][37]։

Հետագա կարիերան Արիզոնայում և Կալիֆոռնիայում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ջոզեֆ Բոնաննոյի դամբարանը Տուսոն քաղաքի Holy Hope գերեզմանատանը։

1974 թվականին Բոնաննոն և նրա որդին հետագայում տեղափոխվեցին Արիզոնա[6]՝ ապրելով Արիզոնայի Թուսոն քաղաքի Կատալինա Վիստա թաղամասում՝ իր ընտանիքի հետ[38]։ 1970-ականների վերջին նրա երկու որդիները՝ Բիլը և Ջո կրտսերը, հայտնվեցին իրավապահ մարմինների աճող ուշադրության տակ Հյուսիսային Կալիֆոռնիայում[39], այն բանից հետո, երբ ներգրավվեցին Լու Փիթերսի հետ գործերի մեջ։ Փիթերսը Կադիլակ–Օլդսմոբիլ մեքենաների վաճառքով զբաղվող դիլեր էր Սան Խոսե, Լոդի և Սթոքթոն քաղաքներում։ Լուիս Է. Փիթերսը հետագայում դարձավ ՀԴԲ-ի գաղտնի տեղեկատու և օգնեց նրանց Բոնաննոյի դեմ մեղադրանք առաջադրել[40]։

1980 թվականի սեպտեմբերին Բոնաննոն Սան Խոսեի դաշնային դատարանում մեղավոր ճանաչվեց արդարադատությանը խոչընդոտելու դավադրության մեջ՝ կապված կազմակերպված հանցավորության կողմից իրականացվող փողերի լվացման վերաբերյալ մեծ ժյուրիի քննության հետ։ 1981 թվականի հունվարի 12-ին ԱՄՆ-ի շրջանային դատավոր Ուիլյամ Ինգրամը նրան դատապարտեց հինգ տարվա ազատազրկման և տուգանեց 10,000 դոլարով։ Սա Բոնաննոյի քրեական աշխարհի գործունեության ընթացքում նրա առաջին բանտարկությունն էր։ Ավելի ուշ դատավճիռը կրճատվեց Բոնաննոյի վատ առողջական վիճակի պատճառով[41]։

1983 թվականի ապրիլին Ջոզեֆ Բոնաննոն և նրա որդին՝ Բիլը, հայտնվեցին CBS News հեռուստաընկերության «60 րոպեներ» հեռուստահաղորդման մեջ, որտեղ նրանց հարցազրույց վերցրեց թղթակից Մայք Ուոլեսը[42]։

Նույն՝ 1983 թվականին ավելի ուշ, նա ութ ամիս բանտարկվեց արդարադատությանը խոչընդոտելու համար[17]։ 1985 թվականին նա դատապարտվեց 14 ամսվա ազատազրկման դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի համար՝ այն բանից հետո, երբ հրաժարվեց վկայություն տալ դաշնային ռեկետիրության գործով[12][43][44]։ Նրան տրվել էր դաշնային բանտարկյալի 07255-008 համարանիշը։ Բարձր տարիքի և վատ առողջական վիճակի պատճառով նա Արիզոնայի Տուսոն քաղաքում գտնվող Դաշնային ուղղիչ հիմնարկից տեղափոխվեց Միսսուրի նահանգի Սպրինգֆիլդ քաղաքում գտնվող Դաշնային բանտարկյալների բժշկական կենտրոն։ Նա ազատ արձակվեց 1986 թվականի նոյեմբերի 1-ին[45]։

Բիլ Բոնաննոյի դատավարության ընթացքում նա հարցազրույցներ էր տալիս հեղինակ Գեյ Թալիզին, որոնք հետագայում մաս կազմեցին նրա 1971 թվականի իրական հանցագործությունների մասին գրքին՝ «Պատվիր քո հորը»։ Սկզբում Ջոզեֆ Բոնաննոն խիստ զայրացած էր գրքի պատճառով և մեկ տարի հրաժարվում էր խոսել Բիլի հետ[46]։ Սակայն 1970-ականների վերջերին Բոնաննոյի վերաբերմունքը փոխվեց․ նա հետաքրքրվեց իր ինքնակենսագրությունը գրելու գաղափարով, որպեսզի ներկայացնի իր կյանքի մասին սեփական տեսակետը[47]։ Նրա գիրքը լույս տեսավ 1983 թվականին՝ («Պատվավոր մարդ․ Ջոզեֆ Բոնաննոյի ինքնակենսագրությունը») վերնագրով։ Բոնաննոն իր որոշումը՝ գրել «Պատվավոր մարդ»-ը, արդարացնում էր այն հիմնավորմամբ, որ օմերտան պարզապես լռության կանոն չէ, այլ կենսակերպ և ավանդույթ։ Քանի որ նա չի դարձել տեղեկատու կամ կառավարության վկա և չի ստիպվել բացահայտել իր գաղտնիքները, Բոնաննոյի կարծիքով նա չի խախտել իր պատվի կանոնները[47]։ «Պատվավոր մարդ»-ը գրքի խմբագիրը հրատարակիչ Մայքլ Կորդան էր, որը Բոնաննոյի մասին ասել է․ «Մի աշխարհում, որտեղ խաղացողների մեծ մասը լավագույն դեպքում կիսագրագետ էր, Բոնաննոն կարդում էր պոեզիա, պարծենում էր դասականների մասին իր գիտելիքներով և իր գործընկերներին խորհուրդներ էր տալիս Թուկիդիդեսից կամ Մաքիավելլիից մեջբերումներով»[48]։

Ջոզեֆ Բոնաննոն մահացավ 2002 թվականի մայիսի 11-ին՝ սրտային անբավարարությունից, 97 տարեկան հասակում[12]։ Նա թաղված է Տուսոն քաղաքում գտնվող Սուրբ Հույսի գերեզմանատուն և դամբարան անունով գերեզմանատանը[49]։

Ժողովրդական մշակույթում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1991 թվականին Բոնանոյի որդու կին Ռոզալի Պրոֆաչի Բոնանոն հրապարակեց իր ինքնակենսագրական հիշողությունները՝ «Մաֆիայի ամուսնությունը․ Իմ պատմությունը»։ Այս գիրքը հետագայում վերածվեց 1993 թվականին Լայֆթայմ հեռուստաալիքի ֆիլմի՝ «Սեր, պատվո պահպանում և ենթարկվել․ Վերջին մաֆիայի ամուսնությունը», որտեղ Բոնանոյին մարմնավորում էր Բեն Գազարան[50]։

1991 թվականի «Մաֆիոզներ» ֆիլմում Ջո Բոնանոյին մարմնավորում էր դերասան Ջոն Չափուլիսը[51]։

1999 թվականին «Շոութայմ» հեռուստաալիքը պատրաստեց կենսագրական ֆիլմ՝ «Բոնանո․Մաֆիայի առաջնորդի պատմությունը», որը DVD-ում թողարկվեց որպես «Ամենաերիտասարդ մաֆիայի ղեկավարը»։ Ֆիլմը ներկայացնում է Միացյալ Նահանգներում կազմակերպված հանցավոր աշխարհի աճն ու անկումը։ Բոնանոյին մարմնավորում էր Տոնի Նարդին[52]։

2004 թվականին Ջո Բոնանոյի որդու կինը սկսեց Ջոյի անձնական իրերը վաճառքի հանել Իբեյ-ում՝ շարունակելով մինչև 2008 թվականը[53]։

2006 թվականին «Սոպրանոսներ» սերիալի 66-րդ մասում՝ «Միայն անդամներ» վերնագրով, Յուջին Պոնտեկորվոն ցանկանում է դուրս գալ մաֆիայից և Ջո Բոնանոյին բերում որպես օրինակի[54][55]։ Նույն տարին՝ 76-րդ մասում՝ «Սառը քարեր», Տոնին նշում է, որ «Ջո Բանանան» յոթ տարի պատերազմ է ծավալել Կառլո Գամբինոյի դեմ։

2009 թվականին Ջոյի հարազատ զարմիկ Թոմաս Բոնանոն որպես մաֆիայի փորձագետ մասնակցեց «Մաֆիա ընդդեմ Յակուզա» սերիալի նկարահանումներին՝ ցուցադրելով իր հմտություններն ու ճշգրիտ կրակումը Թոմփսոն ավտոմատ հրազենով և խոսելով «իրական» սիցիլիական մաֆիայի փիլիսոփայության ու մշակույթի մասին[56]։

2014 թվականին «Էլդորադո»,Տախտակամած կայսրություն սերիալի եզրափակիչ մասում, Ջո Բոնանոն, որին մարմնավորում է Ամադեո Ֆուսկան, ունի չխոսող կարճ դերի խաղադրույք։ Նա երևում է նստած սեղանի շուրջ, երբ Լաքի Լուչիանոն հավաքում է երկրի ամենահզոր հանցագործ ղեկավարներին և ստեղծում Հանձնաժողովը[57]։

2019 թվականի Հարլեմի կնքահայրը հեռուստասերիալում Ջո Բոնանոյին մարմնավորում է Չազ Պալմինտերի։

2019 թվականի Իռլանդացին ֆիլմում Ֆրենք Շիրանը (որին մարմնավորում է Ռոբերտ Դե Նիրոն) Ջիմի Հոֆայի կնոջ հետ հեռախոսազրույցում համեմատում է Բոնանոյի «գրավումը» նրա ամուսնու անհետացման հետ։

2022 թվականին Առաջարկ հեռուստասերիալում Ջո Բոնանոյին մարմնավորում է Սալ Լանդին։

2025 թվականի Ալթո Նայթս ֆիլմում նրան մարմնավորում է Լուիս Մուստիլլոն։

Հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 Internet Movie Database — 1990.
  2. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. ↑ Find A Grave — 1996.
  4. ↑ Reed, Christopher (2002-05-14). «Joseph Bonanno». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Վերցված է 2025-08-31-ին.
  5. ↑ «Former Mob Big Bonanno Dies - CBS News». www.cbsnews.com (ամերիկյան անգլերեն). 2002-05-12. Վերցված է 2025-08-31-ին.
  6. 1 2 «Former Mob Big Bonanno Dies» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2018-08-02-ին. Վերցված է 2017-07-16-ին.
  7. ↑ Bonanno 1983, էջեր. 24–28
  8. 1 2 Jerry Capeci The Complete Idiot's Guide to the Mafia pp. 49–52 Արխիվացված 2023-04-08 Wayback Machine
  9. ↑ Organized Crime by Howard Abadinsky pp. 104–107
  10. ↑ The Last Testament of Bill Bonanno: The Final Secrets of a Life in the Mafia By Bill Bonanno, Gary B. Abromovitz pp. 57–58 Արխիվացված 2023-04-07 Wayback Machine
  11. 1 2 3 4 5 6 7 Raab, Selwyn (2014). Five Families: The Rise, Decline, and Resurgence of America's Most Powerful Mafia Empires. MacMillan. ISBN 9781429907989. Արխիվացված օրիգինալից 2023-01-11-ին. Վերցված է 2008-06-22-ին.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 Raab, Selwyn (2002 թ․ մայիսի 12). «Joe Bonanno Dies; Mafia Leader, 97, Who Built Empire». The New York Times. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 9-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 11-ին.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 Sifakis, Carl (1987). The Mafia Encyclopedia. New York City: Facts on File. ISBN 0-8160-1856-1.
  14. ↑ Bonanno 1983, էջեր. 137–139
  15. ↑ Bonanno 1983, էջեր. 137–141
  16. ↑ Bruno, Anthony. «The Bonanno Family: The Man of Honor». TruTV Crime Library. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 26-ին.
  17. 1 2 3 «Joseph Bonanno, 97; Infamous Mobster». Los Angeles Times. 2002 թ․ մայիսի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
  18. ↑ "Salvatore Bonanno, eldest son of Mafia boss wrote of mob life" Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine Boston.com The Boston Globe January 6, 2008
  19. ↑ «Quebec dairy mogul Lino Saputo had secret past dealings with U.S. mobster Joe Bonanno, then lied about it». cbc.ca. 2020 թ․ հունվարի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
  20. ↑ «Cheese Company Studied For Organized Crime Tie». The New York Times. 1979 թ․ դեկտեմբերի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
  21. ↑ Reavill, Gil (2013). Mafia Summit: J. Edgar Hoover, The Kennedy Brothers, and the Meeting That Unmasked the Mob. New York: St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-65775-8.
  22. ↑ Bonanno 1983, էջեր. 217
  23. ↑ Raab 2014, էջեր. 117–118
  24. ↑ Bonanno 1983, էջեր. 216
  25. 1 2 Raab 2014, էջեր. 119–120
  26. ↑ Blumenthal, Ralph (2002 թ․ հուլիսի 31). «For Sale, a House WithAcreage.Connections Extra;Site of 1957 Gangland Raid Is Part of Auction on Saturday». The New York Times. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 2-ին.
  27. ↑ «20 Apalachin Convictions Ruled Invalid On Appeal». Toledo Blade. 1960 թ․ նոյեմբերի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 8-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 28-ին.
  28. ↑ Bonanno 1983, էջեր. 222
  29. ↑ Staff (September 1, 1967) "The Mob: How Joe Bonanno Schemed to kill – and lost" Արխիվացված 2023-04-13 Wayback Machine Life pp. 15–21
  30. ↑ Sifakis, Carl (2006). The Mafia Encyclopedia. Infobase. ISBN 978-0-8160-6989-7.
  31. ↑ Schneider, Stephen (2009 թ․ դեկտեմբերի 9). Iced: The Story of Organized Crime in Canada. John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-83500-5.
  32. ↑ «New York Magazine». 1972 թ․ հուլիսի 17.
  33. 1 2 Bruno, Anthony. «Colombo Crime Family: Trouble and More Trouble». TruTV Crime Library. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 27-ին.
  34. 1 2 Schneider, Iced: The Story of Organized Crime in Canada, pp. 255
  35. ↑ Raab 2014, էջեր. 165–166
  36. 1 2 3 "Part II: The Mafia at War Արխիվացված 2023-01-10 Wayback Machine New York Magazine, July 17, 1972, page 32
  37. ↑ Bonanno 1983
  38. ↑ Jay Gonzales (2016 թ․ նոյեմբերի 28). «Planned Parenthood founder, mafia crime boss, and rodeo called Tucson's Catalina Vista home». Arizona Daily Star. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.
  39. ↑ «In a Daring Undercover Scam, a California Car Dealer Helps Trap Mob Kingpin Joe Bonanno». People. 1980 թ․ հոկտեմբերի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  40. ↑ «A local angle on notorious mafia boss». The Record. 2005 թ․ նոյեմբերի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
  41. ↑ Bonanno sentenced to prison Lidia Wasowicz, United Press International (January 12, 1981) Արխիվացված Հուլիս 4, 2024 archive.today
  42. ↑ «2002: Joe Bonanno». CBS News. 2011 թ․ մարտի 28. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 20-ին.
  43. ↑ «Bonanno flown to federal prison». The Deseret News. 1985 թ․ սեպտեմբերի 7. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 16-ին.
  44. ↑ Lubasch, Arnold H. (1985 թ․ սեպտեմբերի 6). «Bonanno Jailed After Refusing to Be Witness». NY Times. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
  45. ↑ «Inmate Locator: Joseph C Bonanno». Federal Bureau of Prisons. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 16-ին.
  46. ↑ Bonanno 1983, էջեր. 342–343
  47. 1 2 Bonanno 1983, էջեր. 381–385
  48. ↑ Korda, Michael (1999). Another life : a memoir of other people (1st ed.). New York: Random House. էջեր 415–425. ISBN 0679456597. OCLC 40180750.
  49. ↑ D'Imperio, Chuck (2009). Great Graves of Upstate New York. iUniverse. ISBN 9781935278313 – via Google Books.
  50. ↑ «Love, Honor & Obey: The Last Mafia Marriage». 1993 թ․ մայիսի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 23-ին – via www.imdb.com.
  51. ↑ «Mobsters (1991)». IMDb. Արխիվացված օրիգինալից 2020-11-21-ին. Վերցված է 2019-12-17-ին.
  52. ↑ «Bonanno: A Godfather's Story». 1999 թ․ հուլիսի 25. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 23-ին – via www.imdb.com.
  53. ↑ "Mob ties just a few clicks away" Արխիվացված 2014-10-08 Wayback Machine Tucson Citizen
  54. ↑ "Sopranos script" Արխիվացված 2017-07-05 Wayback Machine Springfield! Springfield!
  55. ↑ "No Retiring from This" Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine American Popular Culture
  56. ↑ Thomas Bonanno(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
  57. ↑ «Boardwalk Empire (TV Series 2010–2014) – IMDb». Արխիվացված օրիգինալից 2020-11-11-ին. Վերցված է 2019-12-17-ին – via www.imdb.com.

Աղբյուրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Bonanno, Joseph (1983). A Man of Honor: The Autobiography of Joseph Bonanno (2003 ed.). New York: St. Martin's Paperbacks. ISBN 0-312-97923-1.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջոզեֆ Բոնանո» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ջոզեֆ_Բոնանո&oldid=10726820» էջից