Ջոբստոպեր
 | |
|---|---|
 | |
| Տեսակ | սննդային ապրանքանիշ |
| Ենթատեսակ | Կարծր կոնֆետ |
| Առաջացման երկիր | .svg){kind=small} Միացյալ Թագավորություն |
 Gobstoppers Վիքիպահեստում | |
Ջոբստոպեր, Կանադայում և ԱՄՆ-ում հայտնի է նաև որպես «ճաքող շաքար» (jawbreaker), եփված շաքարեղենի տեսակ է։ Այն սովորաբար կլորաձև է և ունի 1-3 սմ (0.4-1.2 դյույմ) տրամագիծ, սակայն վաճառքում հանդիպում են նաև մինչև 3.25 դյույմ (83 մմ) տրամագծով ջոբստոպերներ[1]։
«Ջոբստոպեր» անվանումը առաջացել է «gob» բառից, որը Միացյալ Թագավորությունում և Իռլանդիայում սլենգ բառ է և նշանակում է «բերան»։ Այս կոնֆետը 20-րդ դարի առաջին կեսին շատ սիրելի էր բրիտանացի դպրոցականների շրջանում։ Գրող Ռոալդ Դալը, որը 1924 թվականին իր տեղի քաղցրավենիքի խանութում կատակի ժամանակ հիշատակել էր ջոբստոպերներով լի բանկա, հետագայում այն ներառել է իր 1964 թվականի «Չարլին և շոկոլադի գործարանը» մանկական վեպում՝ որպես «Հավերժական ջոբստոպեր» (Everlasting Gobstopper)[2]:
Ջոբստոպերը սովորաբար բաղկացած է մի քանի շերտերից, որոնք լուծվելիս բացահայտում են տարբեր գույներ և երբեմն՝ համեր։ Այն չափազանց կոշտ է, որպեսզի հնարավոր լինի կծել առանց ատամներին վնաս պատճառելու, ինչի պատճառով էլ այն ստացել է «ճաքող շաքար» անվանումը։ Ջոբստոպերները վաճառվում են ավանդական քաղցրավենիքի խանութներում առնվազն մեկ դար շարունակ՝ հաճախ կշռով, բանկաների միջից։ Քանի որ դրանք շատ դանդաղ են լուծվում, երկար ժամանակ մնում են բերանում, ինչը նրանց հանրաճանաչության հիմնական պատճառներից մեկն է։
Արտադրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ջոբստոպերները պատրաստվում են` շերտերը դանդաղորեն ավելացնելով միջուկի շուրջ, որը կարող է լինել սեղմված շաքարի գունդ, անիսոնի մեկ հատիկ կամ ծամոնի գնդիկ[3][4]։ Ջոբստոպերները պատրաստվում են մեծ, պտտվող և տաքացվող տարաներում՝ «շաքարավազի թավշում» կոչվող գործընթացի միջոցով։ Այս քաղցրավենիքը պատրաստելու համար պահանջվում է մի քանի շաբաթ, քանի որ հեղուկ շաքար ավելացնելու գործընթացը կրկնվում է բազմիցս։ Պատման գործընթացի ընթացքում նաև ավելացվում են բնական և արհեստական ներկեր ու համեր։
Հավերժական Ջոբստոպերներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հավերժական Ջոբստոպերները, որոնք վաճառվում են Նեստլեի «Նեսթլե կոնֆետների խանութ» ապրանքանիշի ներքո, առաջին անգամ ներկայացրել է 1976 թվականին «Breaker Confections»-ըց[5]։ Դրանք անվանվել են Ռոալդ Դալի «Չարլին և շոկոլադի գործարանը» մանկական գրականությունում հիշատակվող Հավերժական Ջոբստոպերների անունով։ Դալի պատմության մեջ Հավերժական Ջոբստոպերները համարվում են քաղցրավենիք[2], որը երբեք չի վերջանում։ Դալը քաղցրավենիքին տվել է այս անունը՝ ոգեշնչվելով իրական Ջոբստոպերներից, որոնք հատկապես սիրված էին բրիտանացի դպրոցականների շրջանում Երկու համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ 1924 թվականին Դալը մասնակցել է մի կատակի, որի ժամանակ տեղական քաղցրավենիքի խանութի տիրոջ հետ խաղացել է ջոբստոպերների հետ կապված մի հնարք։ Այս դեպքը նա հիշատակել է իր ինքնակենսագրական գրքում՝ «Boy: Tales of Childhood»[6]։
Ժողովրդական մշակույթում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Չարլին և շոկոլադի գործարանը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1964 թվականին հրատարակված «Չարլին և շոկոլադի գործարանը» մանկական գրքում Ռոալդ Դալը նկարագրում է Հավերժական Ջոբստոպերները՝ երևակայական ջոբստոպերներ, որոնք երբեք չեն փոքրանում և չեն ավարտվում։
Ed, Edd n Eddy
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Ed, Edd n Eddy» անիմացիոն սերիալի սյուժեն հիմնականում պտտվում է ճաքող շաքարների (jawbreakers) շուրջ։ Շատ սերիաներում գլխավոր հերոսները տարբեր հնարքներ են մտածում՝ գումար աշխատելու և այդ քաղցրավենիքները գնելու համար[7]։ Շոուի ընթացքում ճաքող շաքարները հաճախ ծայրահեղ մեծ չափերի են պատկերվում, երբեմն նույնիսկ հերոսների գլուխներից մեծ։ Երբ նրանք դնում են այդ շաքարները իրենց բերանը, նրանց այտերը ուռչում են՝ դառնալով նույն մեծության։ Ճաքող շաքարները նաև շոուի հետ կապված վիդեոխաղերից մեկի՝ «Ed, Edd n Eddy: Jawbreakers!» գլխավոր թեման են[8]։
Jawbreaker
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1999 թվականի ամերիկյան «Jawbreaker» դեռահասական կատակերգությունը կենտրոնանում է մի խումբ աղջիկների շուրջ, որոնք պատահաբար սպանում են իրենց ընկերուհուն՝ նրա բերանը ճաքող շաքարով փակելու հետևանքով։
Դատական հայց
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
2003 թվականին ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգի Սթարկե քաղաքում 9-ամյա Թաքուանդրա Դիգսը ստացել է ծանր այրվածքներ՝ ենթադրաբար պայթող Wonka Everlasting Gobstopper-ը կծելու հետևանքով, որը սկզբում սառեցվել էր, հետո մնացել արևի տակ, ապա կրկին սառեցվել։ Դիգսի և մի քանի այլ ենթադրյալ տուժածների ընտանիքները դատական հայցեր են ներկայացրել Նեստլեի դեմ՝ պահանջելով փոխհատուցում բժշկական ծախսերի, այդ թվում՝ պլաստիկ վիրահատությունների, ինչպես նաև ցավի և տառապանքի համար։ Գործերը հետագայում կարգավորվել են դատարանից դուրս՝ անհայտ գումարի դիմաց[9][10]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Stone, Lillian (2021 թ․ սեպտեմբերի 8). «Tackling an Ed, Edd n Eddy–sized jawbreaker is a fool's errand». The Takeout (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 25-ին.
- ↑ 2,0 2,1 Ayto, John (2012). The Diner's Dictionary: Word Origins of Food and Drink. Oxford: University Press. էջ 154. ISBN 978-0-19-964024-9.
- ↑ How it's Made Season 7 Episode 02
- ↑ Walter, Eugene (2001). Hints & pinches. Athens, GA: Hill Street Press. էջ 18. ISBN 9781892514981.
- ↑ Zeldes, Leah A. (2009 թ․ հոկտեմբերի 30). «Willy Wonka lives in Chicagoland». Dining Chicago. Chicago's Restaurant & Entertainment Guide, Inc. Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 4-ին.
- ↑ "Blue plaque marks Dahl sweet shop". BBC. Retrieved 24 December 2014.
- ↑ «It's 20 Years Since 'Ed, Edd n Eddy' Was First Released». LadBible.com (անգլերեն). 2019 թ․ հունվարի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 25-ին.
- ↑ Harris, Craig (2003 թ․ ապրիլի 9). «Ed, Edd n Eddy: Jawbreakers». IGN. News Corporation. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 25-ին.
- ↑ «Florida Girl Injured In Bizarre Candy Episode». The Smoking Gun. 2011. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 21-ին.
- ↑ «Jawbreaker Candy Explodes, Burns Fla. Girl's Face». WKMG Orlando. 2011. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 11-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 21-ին.
|
Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Ջոբստոպեր կատեգորիայում։ |