Ջյուջյան
| ՉԺՀ քաղաքային շրջան և մեծ քաղաք | ||
|---|---|---|
| Ջյուջյան | ||
չինարեն՝ 九江市
| ||
 | ||
| 29°41′0″N 116°2′0″E / 29.68333°N 116.03333°E | ||
| Երկիր |  Չինաստան | |
| Համայնք | Ցզյանսի | |
| Ներքին բաժանում | Lianxi District?, Xunyang District?, Chaisang District?, Wuning County?, Xiushui County?, Yongxiu County?, De'an County?, Lushan City?, Duchang County?, Hukou County?, Pengze County?, Ruichang? և Gongqingcheng? | |
| Մակերես | 19 076,72 կմ² | |
| ԲԾՄ | 20 մետր | |
| Բնակչություն | 4 600 276 մարդ (2020)[1] | |
| Հեռախոսային կոդ | 792 | |
| Փոստային դասիչ | 332000–332999 | |
| Ավտոմոբիլային կոդ | 赣G | |
| Պաշտոնական կայք | jiujiang.gov.cn | |
| ||
Ջյուջյան (չին. 九江, փինյին Jiǔjiāng, կրճատ՝ Սյուն, նախկինում հայտնի՝ որպես Չայսան, Սյունյանգ և Ջյանչժոու), Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում՝ Ջյանջի նահանգի ենթակա դաշտային քաղաք է։ Նահանգի հյուսիսում գտնվող քաղաքը հայտնի է որպես «Ցիանսիի Հյուսիսային Դարպաս»: Այն սահմանակից է Շանրաո քաղաքին հարավ-արևելքում, Նանչան և Իչուն քաղաքներին հարավում, Հունան նահանգի Յուեյան քաղաքին հարավ-արևմուտքում, Հուբեյ նահանգի Սյաննին և Հուանշի քաղաքներին հյուսիս-արևմուտքում, իսկ հյուսիսում Յանծի գետը բաժանում է այն Հուբեյ նահանգի Հուանան և Անչին նահանգի Անչին քաղաքներից։ Արև-հյուսիսում այն հասնում է Անչին նահանգի Չիժոու քաղաքին։ Գտնվելով Ցիանսի, Հուբեյ, Անչին և Հունան նահանգների խաչմերուկում՝ Յանծի գետի հարավային ափին, քաղաքը վերահսկում է Պոյան լճի ափը։ Մուֆու լեռնաշղթան ձգվում է հյուսիս-արևմուտք, Ջիուլին լեռնաշղթան՝ հարավ-արևմուտք, իսկ Լուշան լեռը բարձրանում է քաղաքի կենտրոնական մասում։ Արևելյան հատվածը Պոյան լճի հարթավայրն է, որտեղ Հան գետը ներթափանցում է Պոյան լիճ։ Սյու գետը հոսում է արևմուտքից արևելք՝ քաղաքի կենտրոնական հատվածով, իսկ նրա միջնամասում տեղակայված է Զելիին ջրամբարը։ Քաղաքային կառավարությունը գտնվում է Բալիհու պողոտայի 166 հասցեում։
Ջյուջյանը հանդիսանում է Ջյանջի նահանգի տարածաշրջանային կենտրոններից մեկը։ Այն ունի կարևոր դեր՝ որպես Չանջիու ինտեգրման կենտրոն, Յանծի գետի միջին հոսքի քաղաքային կլաստերի անդամ, Յանծի գետի տնտեսական գոտու հանգույց քաղաք և որպես Ջյանջի, Հուբեյ, Անհույ և Հունան նահանգների ժամանակակից կենտրոնական քաղաք։
Ջյուջյանի պատմական զարգացում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Պատմական աղբյուրների համաձայն՝ ըստ «Ջին դինաստիայի Տայկանգի երկրի արձանագրությունների», Ջյուջյանի անվանումը առաջացել է Լյու Սինի համոզմունքից, որ Հանի գետի 9 գետերը (այդ թվում՝ Գան գետ, Պո գետ, Յու գետ, Սյու գետ, Գան գետ, Շու գետ, Նան գետ և Պենգ գետ) լցվում են Պենլի լիճ։
Քաղաքային վարչական բաժանումներ ըստ դինաստիաների
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ցին դինաստիա – ստեղծվեց Ջյուջյան հրամանատարությունը՝ մայրաքաղաքը՝ Շոուչուն (այժմ՝ Շոուի շրջան, Անհույ նահանգ):Այդ տարածքում ներառվում էր ներկայիս Ջյուջյանը, բայց այնտեղ դեռևս գավառներ չէին հիմնվել։ Դա Ջյուջյան անվան առաջին հիշատակություն էր։ Քաղաքային տարածքը շուտով զգալիորեն կրճատվեց, և Երեք թագավորությունների շրջանում այն վերանվանվեց Հուայնան հրամանատարությունը։
Մ.թ.ա. 201 (Հան դինաստիայի Գաոզու կայսեր 6-րդ տարի) – հիմնվեց Չայսան գավառը։ Հան դինաստիայի Վեն կայսրը ավելի ուշ ստեղծեց Սյունյան գավառը (քաղաքապետարանը գտնվել է Յանծի գետից հյուսիս, ներկայիս Թայբայ և Լոնգգան լճերի շրջակայքում), ինչը նշանավորեց գավառային վարչակարգի սկիզբը։
Երեք թագավորությունների ժամանակ Տարածքը պատկանում էր Ու թագավորությանը։ Չայսանը՝ Վուչան հրամանատարության ենթակայության ներքո, Սյունյանը՝ Լուջյան հրամանատարության ներքո։
Արևմտյան Ջին դինաստիա, Յոնսին շրջանի առաջին տարի (մ.թ․ ա․ 304)[2]։ Սյունյանի նահանգ ստեղծվեց՝ առանձնացնելով Սյունյան գավառը Լուջյանից և Չայսանը Վուչանից։ Սկզբնականում վարչական կենտրոնը գտնվում էր Սյունյանում։ Շիանկան շրջանի ժամանակ՝ կենտրոնը տեղափոխվեց Չայսան և ենթարկվեց Ջյանջժոու հրամանատարությանը։
Յոնգջիա շրջանի 3-րդ տարի (մ.թ․ ա․ 309) Սյունյան գավառի կենտրոնը տեղափոխվեց հարավ:Գետի հյուսիսային տարածքը միացվեց Քիչուն գավառին։ Հին Սյունյանգ քաղաքը՝ գետի հյուսիսում, վերանվանվեց Սյունշուի քաղաք։
Արևելյան Ջին դինաստիա, Շիանհե շրջան. Վեն Չիաո տեղափոխեց Ջյանջժոու մայրաքաղաքը Սյունյան։ Այսուհետև՝ «գետի հարավային Սյունյանը դարձավ հայտնի, իսկ հյուսիսային Սյունյանը՝ մոռացվեց»։ Հետագայում Հան դինաստիայի Սյունյան գավառը վերացվեց և միացվեց Չայսանին։ Սյունյանի նահանգի քաղաքը սկսեց կոչվել Սյունյան քաղաք։
Հարավային դինաստիաների (Լյան դինաստիա) օրոք ստեղծվեց Ռունան գավառը՝ բաժանելով Չայսան գավառը, և Յունին գավառը՝ բաժանելով: Չեն դինաստիայի Տիանջիա շրջանի 4-րդ տարում՝ Գաոչժոու հրամանատարությունը վերացվեց, այնուհետև վերացվեց նաև Սիջյան նահանգը։ Սյունյան և Յունին կոմանդատները մնացին Ջյանջժոուի ենթակայության ներքո։
Սույ դինաստիայի Կայհուան դարաշրջանի իններորդ տարում (589) հրամանատարությունները վերացվեցին, և ստեղծվեց Ջյանջժոու։ Չայսանը և Ռունանը վերացվեցին, և Սյունյան շրջանը վերականգնվեց։ Տասնիններորդ տարում (599) Սյունյան շրջանը վերանվանվեց Պենլի շրջան։ Դեյե դարաշրջանի երկրորդ տարում (606) Պենլի շրջանը վերանվանվեց Պենչեն շրջան, իսկ Պենչեն շրջանը հետագայում վերացվեց և վերանվանվեց Պենչեն շրջան։ Երեք տարի անց Ցզյանչժոուն վերանվանվեց Ցզյանչժոուի հրամանատարությունը։
Թան դինաստիայի Ուդե դարաշրջանի չորրորդ տարում (621) այն կրկին վերանվանվեց Ջյանջժոու։ Չժենգուանի վաղ դարաշրջանում այն պատկանում էր Ջյանջժոու շրջանին։ Կայյուանի դարաշրջանի քսանմեկերորդ տարում այն պատկանում էր Ջյանջժոու Արևմտյան շրջանին։ Տյանբաոյի դարաշրջանի առաջին տարում (742) Ջյանջժոու վերանվանվեց Սյունյանգի հրամանատարություն։ Ցյանյուանի դարաշրջանի առաջին տարում (758) այն կրկին վերանվանվեց Ցզյանչժոու։ Սյունյանի և Չուչենի շրջանները ստեղծվեցին Պենչենը առանձնացնելով, իսկ ավելի ուշ երկուսն էլ միացվեցին Սյունյանգի շրջանին։ Հարավային Թան դինաստիայի օրոք Սյունյանգի շրջանը վերանվանվեց Դեհուա շրջան, իսկ Ցզյանչժոուն լուծարվեց։
Ջյանջժոու վերականգնվեց Սոնի դինաստիայի օրոք։ 982 թվականին Ցզյանչժոուի Շինցզիի և Դուչանի, ինչպես նաև Հոնչժոուի Ջյանջժոուի շրջանները առանձնացան՝ կազմելով Նանկանի բանակը։ 915 թվականին և՛ Ջյանջժոու, և՛ Նանկանգի բանակը պատկանեցին Ջյաննան Արևելյան շրջանին։ 926 թվականին Ջյանջժոուն պատկանում էր Ջյաննան Արևմտյան շրջանին, իսկ Նանկան բանակը՝ Ցզյաննան Արևելյան շրջանին։ Յուան դինաստիայի օրոք դրանք էին Ջյանջժոուի շրջանը և Նանկանգի շրջանը, որոնք գտնվում էին Ջյանսի նահանգային կառավարության իրավասության ներքո։ Յուան դինաստիայի վերջում Չեն Յուլիանը իրեն հռչակեց կայսր և Ջյանջժոուն դարձրեց իր մայրաքաղաքը:
Մին դինաստիայի օրոք Ջյանջժոունի շրջանը և Նանկանգի շրջանը վերանվանվեցին Ջյուջյանգ նահանգ և Նանկանգի նահանգ, և Ջյուջյանգ անվանումը մեծ մասամբ մնաց անփոփոխ այդ ժամանակից ի վեր։
1853 թվականի սեպտեմբերին Թայպինի Երկնային Թագավորության Արևմտյան արշավախմբային բանակը գրավեց Ջյուջյանը։ Ռազմական հրամանատար Լին Ցիրունը իր զորքերը տեղակայեց քաղաքում և կազմակերպեց խիստ պաշտպանություն։ Ջյուջյանը, գետի հակառակ ափին գտնվող Սյաոչիկոուի և քաղաքից 50 լի արևելք գտնվող Հուկոուի հետ միասին, կազմում էր եռանկյուն պաշտպանական դասավորություն՝ փոխադարձ աջակցությամբ ամրացված դիրքերով[3]։
1858 թվականի ապրիլին Լի Սյուբինի Սյան բանակը ճեղքեց Ջյուջյանի պաշտպանությունը և քաղաքում կոտորեց մոտ 20 000 զինվորների և խաղաղ բնակիչների։ Գուան Վենը, Հուգուանի գեներալ-նահանգապետը և Լի Սյուբինի վերադասը, կայսր Սյանֆենգին ուղղված զեկույցում գրել է. «Քաղաքից դուրս գտնվող քաջարի զինվորները ներխուժեցին քաղաք և կոտորեցին ապստամբներին։ Քաղաքի ներսում գտնվող զինվորներն ու բնակիչները փախուստի տեղ չունեին։ Նրանց ճիչերն այնքան սարսափելի էին, որ անհնար էր լսել։ Առավոտյան լուսաբացից մինչև կեսօր բոլորը լիովին ոչնչացվեցին… դիակները կուտակվել էին, և ջուրը կարմրել էր արյունից» 1861 թվականի Ջյուջյանը բացվեց որպես պայմանագրային նավահանգիստ՝ Տյանցզինի պայմանագրի և Պեկինի պայմանագրի համաձայն։ Քաղաքի արևմտյան մասում՝ Յանցզի գետի և Գանտան լճի միջև գտնվող նեղ հողաշերտում, հիմնվեց Ջյուջյանի բրիտանական կոնցեսիան՝ մոտ 150 մու տարածքով (որը Չինաստանը վերադարձրեց 1927 թ.)։ Օտարերկրյա առևտրի բացումից անմիջապես հետո Ջյուջյանը, որպես Ճյանսի նահանգում Ջարդին Մաթեսոն և Swire ընկերությունների շոգենավերի միակ կանգառ, արագորեն փոխարինեց Չժանշու և Ուչենգ քաղաքներին՝ դառնալով նահանգի գլխավոր առևտրային կենտրոնը։ Այն զարգացավ՝ դառնալով Չինաստանի առավել հայտնի «Չորս խոշոր բրնձի շուկաներից» և «Չորս խոշոր թեյի շուկաներից» մեկը։ 19-րդ դարի վերջերին Լու լեռան գագաթին գտնվող Գուլինը դարձավ հայտնի ամառային առողջարան՝ ամեն ամառ գրավելով բազմաթիվ չինացի և օտարերկրյա այցելուների։ Չինաստանի Հանրապետության շրջանում այն նույնիսկ կոչվում էր Չինաստանի «ամառային մայրաքաղաք»։
1912 թվականի վերացվեցին նահանգային պրեֆեկտուրաները, և գավառները անմիջապես ենթարկվեցին նահանգին։ 1914 թվականի ստեղծվեց Սյունյան շրջանը, իսկ Դեհուա գավառը (որը նույնանուն էր Ֆուցզյանի Դեհուա գավառին) վերանվանվեց Ջյուջյան գավառ։ 1917 թվականի հիմնվեց Ջյուջյանգ քաղաքը, որը հետագայում միացվեց Ջյուջյանգ գավառին։ Յանցզի գետի պատնեշների խնդիրը լուծելու նպատակով, 1936 թվականի հունվարի 31-ին Կենտրոնական օրաթերթը հրապարակեց Գործադիր յուանի որոշումը, ըստ որի Հուբեյ, Ճյանսի և Անհույ նահանգների սահմանները պետք է սահմանազատվեին Յանցզի գետի բնական հիմնական հունով։ Ջյուջյան գավառի Տուանպայչժոուն և Ֆենգկուո համայնքը միացվեցին Հուբեյ նահանգի Հուանմեյ գավառին, իսկ Սանլուոբան համայնքը, Լաոչժոուտոու գյուղը և այլ տարածքներ՝ Անհույ նահանգի Սուսուն գավառին։ Այս սահմանազատմամբ Ճյանսի նահանգը կորցրեց Յանցզի գետի հիմնական հունից հյուսիս գտնվող ամբողջ տարածքը, և վերջնականապես ձևավորվեց Հուբեյ, Ճյանսի և Անհույ նահանգների միջև վարչական սահմանը[4]։
1938 թվականի հուլիսի 26-ին ճապոնական զորքերը գրավեցին Ջյուջյանը և այնտեղ հաստատեցին գաղութային վարչակարգ։
1945 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Ջյուջյանը ազատագրվեց[5]։
1949 թվականի մայիսի 7-ին Ջյուջյանը ազատագրվեց Չինաստանի ժողովրդաազատագրական բանակի կողմից։ Հուլիսի 19-ին հիմնվեց Ջյուջյանի հատուկ ներկայացուցիչների վարչությունը, իսկ նույն տարում Ջյուջյագ գավառի քաղաքային հատվածից առանձնացվեց և հիմնվեց գավառային մակարդակի Ջյուջյան քաղաքը։
1980 թվականի մարտի 28-ին Ջյուջյանը առանձնացվեց Ջյուջյան շրջանից և բարձրացվեց նահանգային ենթակայության քաղաքի կարգավիճակի։ Նույն տարվա մայիսի 20-ին քաղաքում ստեղծվեցին երեք վարչական շրջաններ՝ Լուշան շրջան, Սյունյան շրջան և Արվարձանային շրջան։
1983 թվականի հուլիսի 27-ին իրականացվեց շրջանների և քաղաքի վարչական միավորումը։
1989 թվականի դեկտեմբերին Ռուիչան գավառը վերացվեց և վերափոխվեց գավառային մակարդակի Ռուիչան քաղաք։
2010 թվականի սեպտեմբերին հիմնվեց գավառային մակարդակի Գունցին քաղաքը։ Դրա կառավարման ներքո հանձնվեցին Դեանի գավառի Չաշան փողոցային վարչությունը, Գանլու ավանը, Ջինհու գյուղական համայնքը, Յոնգսյու գավառի Ջյանյի ավանը և Յանֆան ավանի Պինտան և Յանֆան գյուղերը, ինչպես նաև Սինցզի գավառի Սուջյադան և Ձեցյուան համայնքները[6]։
2015 թվականի մայիսին քաղաքային կառավարությունը տեղափոխվեց Սյունյան շրջանի Չանհուն 66 հասցեից դեպի Բալիհու 166 հասցե[7]։
2016 թվականի մայիսին Լուշան շրջանը վերանվանվեց Լյանսի շրջան, իսկ Սինցզի գավառը վերացվեց և վերափոխվեց գավառային մակարդակի Լուշան քաղաք [8]։
2017 թվականի օգոստոսին վերացվեց Ջյուջյան գավառը, և ստեղծվեց Չայսան շրջան։ 2022 թվականի մարտի 28-ին Ջյուջյանը ընդգրկվեց Չինաստանի ազգային պատմամշակութային քաղաքների ցանկում[9]։
Վերջին տարիների բնական աղետներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1998 թվականի օգոստոսի 7-ին, ժամը 13:50-ին, Ջյուջյան քաղաքում՝ Յանծի գետի հակաջրհեղեղային պատնեշի 4-րդ և 5-րդ ջրարգելակների միջև, տեղի ունեցավ պատնեշի փլուզում[10]։ 2005 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ջյուջյան քաղաքի Ջյուջյան գավառում տեղի ունեցավ 5.2 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժ, որի հետևանքով զոհվեց 13 մարդ, իսկ մոտ 8000 մարդ վիրավորվեց։ 2020 թվականի Չինաստանի հարավային ջրհեղեղների ընթացքում Հունիսի 23-ին Ջյուջյան քաղաքի Ունին գավառում, շարունակական ուժեղ և շատ ուժեղ անձրևների հետևանքով, բազմաթիվ բնակելի տներ հեղեղվեցին[11]։ Հուլիսի 6–8-ը Ջյուջյան քաղաքի մեծ մասում գրանցվեցին ուժեղից մինչև շատ ուժեղ տեղումներ, որոշ շրջաններում՝ ծայրահեղ ուժեղ անձրևներ։ Մինչև հուլիսի 8-ի ժամը 11:30-ը, տեղատարափ անձրևների և ջրհեղեղների հետևանքով ամբողջ քաղաքում տուժել էր մոտ 308 000 մարդ։ 25 220 մարդ ենթարկվել էր արտակարգ տարհանման կամ կարիք ուներ շտապ կենսապահովման օգնության, այդ թվում՝ 18 544 մարդ՝ շտապ տարհանվել և տեղակայվել էր ապահով վայրերում, 6 676 մարդ՝ կարիք ուներ շտապ կենսապահովման օգնության[12]։ Հուլիսի 8-ին Ջյուջյան քաղաքը գործարկեց քաղաքային մակարդակի IV աստիճանի արտակարգ օգնության արձագանքման ռեժիմը։ Հուլիսի 12-ին, ժամը 00:00-ին, Պոյա լճի Սինցզի չափակայանի ջրի մակարդակը հասավ 22.53 մետրի, ինչը գերազանցեց 1998 թվականի օգոստոսի 2-ի գրանցված առավելագույն մակարդակը՝ 22.52 մետր[13]։ Նույն օրը՝ ժամը 19:40-ին, Սյու գետի վրա (որը պատկանում է Պոյան լճի ջրահավաքին), Ջյուջյան քաղաքի Յոնսյու գավառի Սանջյաո լյանվեյ հակաջրհեղեղային պատնեշում տեղի ունեցավ ճեղքում։ Սկզբում ճեղքվածքի լայնությունը կազմում էր ավելի քան 20 մետր, իսկ մինչև հուլիսի 13-ի ժամը 10:00-ը այն ընդարձակվեց մինչև 200 մետրից ավելի։ Գետի ջրերը ներխուժեցին Սանջյաո գյուղական շրջանի տարածք[14][15]։ Հուլիսի 16-ին, ժամը 21:43-ին, Սյու գետի Սանջյաո լյանվեյ պատնեշի ճեղքումը ամբողջությամբ փակվեց[16]։
Աշխարհագրական դիրք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջյուջյանը հանդիսանում է Ճյանսի նահանգի հյուսիսային դարպասը։
Հյուսիսից այն բաժանված է Յանծի գետով և Մուֆու լեռներով, հարևանելով Անհույ և Հուբեյնահանգներին։ Արևմուտքում գտնվում են Լուոսյաո լեռնաշղթայի շարունակությունները, որոնց միջոցով սահմանակից է Հունան նահանգին։ Քաղաքի արևմտյան և արևելյան մասերը հիմնականում լեռնային են։ Յոնգսյու և Ունին գավառների տարածքում կառուցված է Ջըլին ջրամբարը, որը Ճյանսի նահանգի ամենամեծ ջրամբարն է։ Կենտրոնական հատվածը կազմում են Պոյանգ լճի դաշտավայրը և Պոյանգ լճի ավազանը, իսկ Ջյուջյան քաղաքի և Պոյան լճի միջև բարձրանում է Լու լեռը։
Կառավարում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ներկայիս ղեկավարություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Կառավարում | Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության Ցզյուցզյանի քաղաքային կոմիտե | Ցզիուջիանգի քաղաքային ժողովրդական կոնգրեսի մշտական կոմիտե | Ցզիուջիանգի քաղաքային ժողովրդական կառավարություն | Չինաստանի Ժողովրդական Քաղաքական Խորհրդատվական Համաժողովի Ցզիուջիանգի Մունիցիպալ Կոմիտե |
|---|---|---|---|---|
| Պաշտոն | Քարտուղար | Տնօրեն | Քաղաքապետ | Նախագահ |
| Անուն, ազգանուն | Լյու Վենհուա[17] | Լյաո Ցիժի[18] | Ջյան Վենդին[19] | Ժան Յոնգ[20] |
| Ազգություն | Չինացի | Չինացի | Չինացի | Չինացի |
| Ծագման վայրը | Յիհուանգ շրջան, Ցզյանսի նահանգ | Գանչժոու քաղաք, Ցզյանսի նահանգ | Չանգդե քաղաք, Հունան նահանգ | Յինգտան քաղաք, Ցզյանսի նահանգ |
| Ծննդյան ամսաթիվը | Ապրիլի 1968 (58 տարեկան) | Հունիսի 1969 (57 տարեկան) | Մայիսի 1972 (54 տարեկան) | Հոկտեմբերի 1966 (59–60 տարեկան) |
| Նշանակման ամսաթիվը | Նոյեմբեր 2022 | Հոկտեմբեր 2021 | Մայիս 2023 | Հունվար 2021 |
Հաջորդական ղեկավարներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]|
Քաղաքային կուսակցական կոմիտեի քարտուղարներ (市委书记)
| Քաղաքապետեր (市长)
|
Վարչատարածքային բաժանում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Յինտան քաղաքը ներկայումս ներառում է 2 քաղաքային շրջան և ունի 1 գավառային մակարդակի քաղաք իր կառավարման ներքո։ Քաղաքային շրջաններ Յուեհու շրջան Յուջյան շրջան Գավառային մակարդակի քաղաք Գույսի քաղաք Բացի այդ, Գույսի քաղաքի տարածքում գտնվող Լունհու լեռան գեղատեսիլ շրջանըհանդիսանում է Յինտան քաղաքի կողմից ստեղծված գավառային մակարդակի հատուկ վարչական միավոր։
| Քաղաքի վարչատարածքայինկ բաժանում | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Վարչական բաժանման կոդ | Վարչական բաժանման անվանումը՝ | Տարածք
(քառակուսի կիլոմետր) |
Մշտական բնակչություն
(2020 մարդահամար) |
Վարչական կեմտրոն | փոստային ինդեքս | Քաղաքային մակարդակի վարչական բաժանումներ | ||
| Ենթաշրջանային գրասենյակ | քաղաք | Քաղաքային համայնք | ||||||
| 360400 | Ցզյուջյան քաղաք | 19,076.72 | 4,600,276 | Սյունյան շրջան | 332000 | 18 | 101 | 78 |
| 360402 | Լյանքսի շրջան | 395.57 | 418,339 | Շիլի թաղամաս | 332900 | 3 | 5 | 2 |
| 360403 | Սյունյան շրջան | 49.03 | 433,122 | Գանթան
թաղամաս |
332000 | 8 | ||
| 360404 | Չայսան շրջան | 916.56 | 312,807 | Շահե թաղամաս | 332100 | 3 | 5 | 4 |
| 360423 | Ունին շրջան | 3,503.71 | 322,161 | Յուընին թաղամաս | 332300 | 1 | 8 | 11 |
| 360424 | Սյուշուի շրջան | 4,502.46 | 710,620 | Յինին գավառ | 332400 | 19 | 17 | |
| 360425 | Յունշյու շրջան | 1,942.81 | 316,365 | Տուբու գավառ | 330300 | 11 | 4 | |
| 360426 | Դեան շրջան | 858.12 | 167,090 | Պուտին գավառ | 330400 | 5 | 8 | |
| 360428 | Դուչան շրջան | 2,226.61 | 577,684 | Դուչանգ գավառ | 332600 | 12 | 12 | |
| 360429 | Հուկո շրջան | 673.66 | 227,462 | Շուանճ ժոն գավառ | 332500 | 7 | 5 | |
| 360430 | Պենձե շրջան | 1,532.36 | 284,757 | Լունչեն գավառ | 332700 | 10 | 3 | |
| 360481 | Ռուչան քաղաք | 1,419.31 | 403,655 | Պենչեն թաղամաս | 332200 | 2 | 8 | 8 |
| 360482 | Գունցին քաղաք | 287.19 | 194,689 | Չաշան թաղամաս | 332000 | 1 | 2 | 3 |
| 360483 | Լուշան քաղաք | 769.34 | 231,525 | Նանկան գավառ | 332800 | 9 | 1 | |
Հասարակություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բնակչություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քաղաքի բնակչությունը, ըստ 2020 թվականի Չինաստանի յոթերորդ ազգային մարդահամարի, կազմում է 1,154,223 մարդ[21][22]։ Համեմատած վեցերորդ ազգային մարդահամարի (1,125,156 մարդ) տվյալների հետ՝ վերջին տասը տարիների ընթացքում բնակչությունն աճել է 29,067 մարդով, ինչը կազմում է 2.58%, իսկ տարեկան միջին աճի տեմպը՝ 0.26%։ Բնակչության սեռային կազմը հետևյալն է․ Տղամարդիկ՝ 598,095 մարդ (ընդհանուրի 51.82%), Կանայք՝ 556,128 մարդ (ընդհանուրի 48.18%)։ Ընդհանուր սեռային հարաբերակցությունը (կանայք = 100) կազմում է 107.55։ Տարիքային կառուցվածքը․ 0–14 տարեկաններ՝ 252,827 մարդ (ընդհանուրի 21.9%), 15–59 տարեկաններ՝ 699,916 մարդ (ընդհանուրի 60.64%), 60 և բարձր տարիքի բնակչություն՝ 201,480 մարդ (ընդհանուրի 17.46%), այդ թվում՝ 65 և բարձր տարիքի՝ 140,275 մարդ (ընդհանուրի 12.15%)։ Բնակավայրային բաշխումը․ Քաղաքային բնակչություն՝ 743,407 մարդ (ընդհանուրի 64.41%), Գյուղական բնակչություն՝ 410,816 մարդ (ընդհանուրի 35.59%)։
Քաղաքային տարածքներում բնակչության մեծ մասը ձևավորվել է երկաթուղային միգրանտներից, իսկ հիմնականում գործածվող լեզուներն են ստանդարտ չինարենը (պուտունհուա) և Շանգրաուի երկաթուղային բարբառը։
Պաշտոնական լեզու
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մեծ մասում խոսվող բարբառը պատկանում է Ցզյուցզյան մանդարինի՝ հյուսիսային բարբառի Հուանսյաո ենթաբարբառին։ Մնացած շրջաններն ու քաղաքները խոսում են Գանի բարբառով։
Կրթական հաստատություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջյուջյան մասնագիտական-տեխնիկական ինստիտուտ (Արխիվացված է 1 մայիսի 2022 թվականին, Wayback Machine-ի միջոցով)
Ջյուջյան մասնագիտական համալսարան
Ցզյանսիի ֆինանսատնտեսական մասնագիտական ինստիտուտ
Ջյուջյան ռադիոհեռուստատեսային համալսարան
Նանչան համալսարան (Պոյան լճի մասնաճյուղ)
Նանչան համալսարանի Գունցին ինստիտուտ
Նանչան գիտատեխնիկական ինստիտուտ (Գունցինչեն մասնաճյուղ)
Ցզյանսի Ֆենլին միջազգային տնտեսագիտության և առևտրի մասնագիտական ինստիտուտ
Ջյուջյան գիտատեխնիկական մասնագիտական ինստիտուտ
Տնտեսություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջյուջյան քաղաքի հիմնական տնտեսական ճյուղերն են նավագնացությունը, նավթավերամշակումը, զբոսաշրջությունը և պարարտանյութերը: 2021 թվականին Ջյուջյան քաղաքի ՀՆԱ-ն կազմել է 373.568 միլիարդ յուան, իսկ պետական բյուջեի եկամուտները՝ 29.223 միլիարդ յուան:
Տրանսպորտ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Երկաթուղի Ջյուջյանը գտնվում է Հու–Կուն, Յին–Շյա և Անհույ–Ճյանգի երկաթուղային ուղիների հանգույցում։ Հու–Կուն բարձր արագության երկաթուղում գործում է Յինտան Հյուսիս կայարան։ Ավտոմայրուղի Թվ. 206 ազգային մայրուղի, Թվ. 320 ազգային մայրուղի, G60 Հու–Կուն ավտոմայրուղի։ Ազգային կարևոր մշակութային հուշարձաններ Սյենշու յան կիրճի գերեզմանների համալիր Ջաոշան բանըչշրի լեռան պեղումների կայան Լունհու լեռան հին շենքերի համալիր։
Հուշարձաններ և գեղատեսիլ վայրեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հուշարձաններ և գեղատեսիլ վայրեր Լունհու լեռ Չինաստանի պատմական և մշակութային հայտնի քաղաքներ Շանգչինգ գյուղ, Լունհու լեռի գեղատեսիլ շրջան Տանգուան գյուղ, Գույնսի քաղաք Չինաստանի պատմական և մշակութային հայտնի գյուղեր Ցենգջիա գյուղ, Էրկոու համայնք, Գույնսի քաղաք Նշումներ Հողատարածքի մակերեսը ներկայացված է երկրորդ ազգային հողային ուսումնասիրության տվյալներով։ Մշտական բնակչությունը հիմնված է 2020 թվականի յոթերորդ ազգային մարդահամարի տվյալների վրա
Չինաստանի ազգային նշանակության մշակութային ժառանգության պաշտպանված միավոր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Գուանյին կամուրջ (Լուշան)
- Բայլուդուն գրադարան (Սպիտակ եղջերուի քարանձավի ակադեմիա)
- Լուշանի խորհրդակցության հին վայր և Լուշանի վիլլաների համալիր
- Տունլինի պղնձահանքի հնավայր
- Ժենրու տաճարի պագոդաների անտառ (Յունսյու)
- Սյուֆենգ ժայռափոր արձանագրություններ
- Մեյֆու առևտրական տան հին շենք
- Ցյաոյան քաղաքի հնավայր
- Շիճժոնշան լեռան հին կառույցներ և քարե արձանագրություններ
- Դաշենգ պագոդա
- Ցզյանգյան ամբարտակ
- Սուոցզյանլոու աշտարակի պագոդա
- Լուշանի Կայսերական սուրբ գրությունների տաղավար
- Լուշանի Կայսերական արձանագրության տաղավար
- Տունվեն գրադարան
- Չեն Բաոճենի և Չեն Սանլիի նախկին բնակավայր
Բնորոշ ուտեստներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Դեղնաբույր օշարակով քաղցրավենիք
- Թեյի ծաղկի թեյի բիսկվիթ
- Հին պահեստավորված գինու կոնտեյներ
- Լուշանի ամպային ուխտի թեյ
- Լուշանի քարե հավ
- Լուշանի քարե ձուկ
- Լուշանի թարմ ծառի բողբոջ
- Պոյան լճի մեծ գլուխով ձուկ
- Պոյան լճի արծաթե ձուկ
- Ռուչանգ լեռան հորմ
- Դուչանգի բրնձի բիսկվիթ
- Դուչանգի սոևյայի հատիկներ
- Յուանմին թարջի տոֆու
- Սյուշուի ծղոտե ձողիկ
- Կաղամբի բիսկվիթ
- Լիհաո թեյով և խոզի մսով տապակած թանաքով աղի
Քաղաքի պատվավոր կոչումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Չինաստանի տասը ամենագրավիչ քաղաքներ
- Չինաստանի գերազանց տուրիստական քաղաքներ
- Չինաստանի տասը ամենաբարեկեցիկ քաղաքներ ապրելու համար
- Ազգային «Երկխմբություն» մոդելային քաղաքներ (լիարժեք բանակ-հասարակություն համատեղության օրինակ)
- Ազգային անտառային քաղաք
- Չինաստանի Յանցծի գետի տասը կարևոր նավահանգիստ քաղաքները
- Ազգային այգիներով և կանաչապատմամբ քաղաքներ
- Ազգային պատմամշակութային քաղաք[1](չաշխատող հղում)
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 国务院第七次全国人口普查领导小组办公室 中国人口普查分县资料—2020 (չին.) — 北京市: 中国统计出版社, 2022. — 983 p. — ISBN 978-7-5037-9772-9
- ↑ 《读史方舆纪要》
- ↑ 《清政府镇压太平天国档案史料》
- ↑ 月明晖 (2024-07-14). 编辑：王嘉琪，责编：钟千惠，审核：杨春霞 (ed.). «荐读九江 | 历史上两场超级洪灾引发的三省划界» (պարզեցված չինարեն). 掌中九江，来源：长江周刊，《九江日报》总992期2024年7月14日. Վերցված է 2026-01-06-ին.
- ↑ «九江沦陷经过及日军暴行-江西党史网». www.jxdys.cn. Արխիվացված է օրիգինալից 2021-12-16-ին. Վերցված է 2021-08-29-ին.
- ↑ «九江市政府门户网站-活力四射共青城市». Արխիվացված է օրիգինալից 2018-07-10-ին. Վերցված է 2018-07-10-ին.
- ↑ «市民服务中心20日开始搬迁». Արխիվացված օրիգինալից 2017-04-11-ին. Վերցված է 2015-08-06-ին.
- ↑ «国务院关于同意将江西省九江市列为国家历史文化名城的批复（国函〔2022〕25号）». 中国政府网. Արխիվացված է օրիգինալից 2022-04-03-ին. Վերցված է 2022-04-02-ին.
- ↑ «九江市政府门户网站-历史沿革». Արխիվացված է օրիգինալից 2018-07-10-ին. Վերցված է 2018-07-10-ին.
- ↑ «李克强朱镕基温家宝为何都对这件事忍不住发飙？ - 国内 - 新京报网». www.bjnews.com.cn. Արխիվացված օրիգինալից 2021-01-08-ին. Վերցված է 2020-10-12-ին.
- ↑ «暴雨袭击九江，房屋被淹！消防员翻窗营救群众» (Chinese (China)). Արխիվացված օրիգինալից 2020-07-13-ին. Վերցված է 2020-07-12-ին.
- ↑ 许聃. «暴雨洪涝致江西九江30.8万人受灾». 中國日報. Արխիվացված օրիգինալից 2020-07-12-ին. Վերցված է 2020-07-12-ին.
- ↑ «22.53米！鄱阳湖星子站水位超历史 目前水位仍在上涨». 江西新闻网-中国江西网. Արխիվացված օրիգինալից 2020-07-12-ին. Վերցված է 2020-07-12-ին.
- ↑ 张静雅，魏芙蓉 (2020-07-14). «驰援永修». 新京报. Արխիվացված օրիգինալից 2020-07-13-ին. Վերցված է 2020-07-21-ին.
- ↑ «江西永修三角联圩决口长度扩散到200余米，未出现人员伤亡». 澎湃新闻. 2020-07-13. Արխիվացված օրիգինալից 2020-07-13-ին. Վերցված է 2020-07-21-ին.
- ↑ «连续作战55小时 九江修河三角联圩决口提前两天多完成合拢». finance.ifeng.com. Արխիվացված օրիգինալից 2020-07-19-ին. Վերցված է 2020-07-19-ին.
- ↑ «江西省审计厅厅长刘文华出任九江市委书记». 中国经济网. Արխիվացված օրիգինալից 2023-05-21-ին. Վերցված է 2023-04-21-ին.
- ↑ «九江新一届市人大常委会主任、副主任、秘书长简介(主任廖奇志)». 中国经济网. Արխիվացված օրիգինալից 2023-05-21-ին. Վերցված է 2023-04-21-ին.
- ↑ «蒋文定任九江市代市长». 中国经济网. Արխիվացված օրիգինալից 2023-05-12-ին. Վերցված է 2023-05-07-ին.
- ↑ «占勇当选九江市政协主席». 中国经济网. Արխիվացված օրիգինալից 2021-02-02-ին. Վերցված է 2021-01-21-ին.
- ↑ 九江市统计局、九江市第七次全国人口普查领导小组办公室. «九江市第七次全国人口普查公报» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021-11-03-ին. Վերցված է 2022-07-11-ին.
- ↑ 九江市统计局、九江市第七次全国人口普查领导小组办公室. «九江市第七次全国人口普查公报» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021-11-03-ին. Վերցված է 2022-07-11-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը] | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջյուջյան» հոդվածին։ |
| ||||||||||
