Jump to content

Ջեյմս Քոուլման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջեյմս Քոուլման
Ծնվել էմայիսի 12, 1926(1926-05-12)[1][2][3][…]
Bedford, Ինդիանա, ԱՄՆ
Մահացել էմարտի 25, 1995(1995-03-25)[1][2][3][…] (68 տարեկան)
Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ[4]
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Մասնագիտությունսոցիոլոգ, դաստիարակ և գրող
Հաստատություն(ներ)Չիկագոյի համալսարան, Սթենֆորդի համալսարան և Ջոնս Հոփքինսի համալսարան
Գործունեության ոլորտփիլիսոփայություն և հասարակագիտություն
ԱնդամակցությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[5] և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՊերդյու համալսարան (1949), Կոլումբիայի համալսարան (1955) և duPont Manual High School?
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
Գիտական ղեկավարPaul Lazarsfeld? և Seymour Martin Lipset?[6]
Եղել է գիտական ղեկավարAage B. Sørensen?, Ronald Stuart Burt?, Kazuo Yamaguchi?, Michael J. White?, Peter Mueser? և Martin L. Levin?[7]
Պարգևներ

Ջեյմս Սամուել Քոուլման (կամ Քոլմեն անգլ.՝ James Samuel Coleman) Ամերիկացի սոցիոլոգ, ռացիոնալ ընտրության տեսության առանցքային ներկայացուցիչներից մեկը[9], նշանակալի ներդրում է ունեցել հայեցակարգային բացատրությունների և ձևական մեթոդների[10] մշակման մեջ՝ կոլեկտիվ որոշումներ կայացնելիս մարդու վարքագիծը վերլուծելու համար։ Նա լայն հասարակական համբավ ձեռք բերեց Միացյալ Նահանգներում ռասայական տարանջատման ուսումնասիրության ղեկավարությամբ, որը հիմք հանդիսացավ Քոուլմանի զեկույցի (1966 թ.)[11] համար։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվելով Բեդֆորդում, նա իր մանկությունն անցկացրել է Կենտուկիում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է Միացյալ Նահանգների նավատորմում ։ 1949 թվականին նա ստացել է քիմիական ճարտարագիտության բակալավրի կոչում Փերդյուի համալսարանում[12][12] ։ Այնուհետև նա շարունակեց իր ուսումը Կոլումբիայի համալսարանում, որտեղ իր վրա կրեց Փոլ Լազարսֆելդի և Ռոբերտ Մերտոնի ազդեցությունը[13] ։ 1955-ին նա ստացել է իր թեկնածությունը, դասավանդել է Չիկագոյի համալսարանում 1956-ից, իսկ ավելի ուշ՝ 1973-ից, իսկ 1959-1973-ին՝ Ջոնս Հոփքինսի համալսարանում, որտեղ մասնակցել է սոցիալական հարաբերությունների բաժնի ստեղծմանը[14] ։ Եղել է ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ, Ամերիկյան սոցիոլոգիական ասոցիացիայի նախագահ[15] (1991-1992)։

Գիտական ժառանգություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ելնելով մեթոդաբանական ինդիվիդուալիզմի սկզբունքներից[16], Ջ.Ս. Քոուլմանը ձևակերպեց միկրո-մակրո անցումների հայեցակարգը՝ առանցքային թեզով՝ միկրո մակարդակում մակրո-երևույթների էմպիրիկ ռեֆերենտներ փնտրելու և մակրո-ի հիմնարար բացատրության մերժմամբ։ Բացահայտելով երկու տեսակի դերակատարներ՝ ֆիզիկական անձինք և կորպորատիվ դերակատարներ, Ջ.Ս. Քոլմանը հիմնեց սոցիալական հարաբերությունների միկրոմակարդակի վերլուծությունը ռեսուրսների և իրադարձությունների նկատմամբ վերահսկողության փոխանակման մոդելի վրա, որի իմաստն այն էր, որ դերակատարները կա՛մ վերահսկում են ռեսուրսները, կա՛մ հետաքրքրված են դրանցում, ապա ինչպես են դրանք վերահսկվում այլ դերակատարների կողմից: Կոմունալ ծառայությունների մաքսիմալացումն իրականացվում է «ռեսուրսների կամ երևույթների նկատմամբ վերահսկողության փոխանակման» միջոցով, ինչը հանգեցնում է համայնքում միկրո մակարդակի նորմերի և պատժամիջոցների առաջացմանը[17]: Այս նորամուծությունը էապես առանձնացրեց Ջեյ Ս. Քոլմանի մոտեցումը դասական սոցիոլոգիայի համեմատ, որտեղ սոցիալական նորմը համարվում էր կանխորոշված, որը նախորդում է սոցիալական փոխազդեցությանը[18]: Հեղինակի մոտեցումը քննադատության է ենթարկվել որոշ հետազոտողների կողմից՝ որպես ռեդուկցիոնիստական ​​[19][20]: Միկրոմակրո անցումների հայեցակարգը մշակվել է ժամանակակից վերլուծական սոցիոլոգիայի շրջանակներում[21], ինչպես նաև կիրառվում է տարբեր հետազոտություններում[22]։

Հետազոտություն դեռահասների ենթամշակույթի, կրթական անհավասարության և Քոուլմանի զեկույցի վերաբերյալ

Ջ. Ս. Քոուլմանը հետազոտություն է անցկացրել երիտասարդության կրթության սոցիոլոգիայի բնագավառներում, ուսումնասիրել սոցիալականացման և դեռահասների ենթամշակույթի գործընթացները՝ բացահայտելով վերջինիս պարադոքսալ զսպող ազդեցությունը ակադեմիական հաջողությունների վրա (որն այն ժամանակ պարադոքսալ էր)[23] ։ Հետագայում նրա ղեկավարությամբ հետազոտողների թիմը խորը ուսումնասիրություն իրականացրեց ԱՄՆ-ում կրթական հնարավորությունների վերաբերյալ՝ վերլուծելով կրթական գործընթացը ավելի քան 4000 հանրակրթական դպրոցներում և ընդգրկելով 600 հազար աշակերտի[24]: Ցույց է տրվել, որ ռասայական տարանջատումը բացասաբար է ազդում սևամորթ երեխաների հաջողության վրա, և սևամորթ երեխաները ավելի բարձր ակադեմիական նվաճումներ են ցույց տալիս ռասայական բազմազան համայնքներում: Ընտանեկան ծագումը հաջողության հասնելու ավելի կարևոր գործոն է, որին հաջորդում են աշակերտների և ուսուցիչների անձնական հատկանիշները: Սակայն դպրոցի բնութագրերը, ներառյալ ծախսերը, պարզվեց, որ թույլ են կապված ակադեմիական առաջադիմության հետ[25]:

Ընտրված աշխատանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • «Community Conflict» (1955)
  • «Union Democracy: The Internal Politics of the International Typographical Union» (1956, with Seymour Martin Lipset and Martin Trow)
  • «The Adolescent Society» (1961)
  • «Introduction to Mathematical Sociology» (1964)
  • «Equality of Educational Opportunity» (1966)
  • «Macrosociology: Research and Theory» (1970)
  • «Resources for Social Change: Race in the United States» (1971)
  • «The Asymmetrical Society» (1982)
  • «Individual Interests and Collective Action» (1986)
  • «Foundations of Social Theory» (1990)

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. ↑ 2,0 2,1 Keene A. T. Coleman, James S. (12 May 1926–25 March 1995), sociologist and educator // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1401096
  3. ↑ 3,0 3,1 Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան — 1937.
  4. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #119177862 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
  5. ↑ Notable Names Database — 2002.
  6. ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997.
  7. ↑ https://www.memphis.edu/sociology/pdfs/martin_levin_cv2018.pdf
  8. ↑ https://www.cavavub.be/nl/eredoctoraten
  9. ↑ D. L. d’Avray. Rationalities in History: A Weberian Essay in Comparison — Cambridge University Press, 2010 — p. 30 ISBN 978-0-521-12808-7
  10. ↑ Peter V. Marsden. The sociology of James S. Coleman //The Annual Review of Sociology. — 2005. — № 31. — p. 1
  11. ↑ Sally B. Kilgore. The life and time of James S. Coleman Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: — Просмотрено 29 октября 2017
  12. ↑ 12,0 12,1 Peter V. Marsden. The sociology of James S. Coleman // The Annual Review of Sociology. — 2005. — № 31. — p. 2
  13. ↑ Peter V. Marsden. The sociology of James S. Coleman //The Annual Review of Sociology. — 2005. — № 31. — p. 2
  14. ↑ Peter V. Marsden. The sociology of James S. Coleman //The Annual Review of Sociology. — 2005. — № 31. — p. 3
  15. ↑ James S. Coleman Արխիվացված 2017-10-29 Wayback Machine — Просмотрено 29 октября 2017 г.
  16. ↑ James S. Coleman. Foundations of Social Theory — Harvard University Press, 1994 — p. 6 ISBN 0-674-31225-2
  17. ↑ Шелухин В. Концепция норм Дж. С. Коулмана: микро-макро теоретические рамки и их критическое прочтение Արխիվացված 2017-09-22 Wayback Machine // Вестник КНУ имени Тараса Шевченко. Социология. — 2016. — № 1(7). — С. 26.
  18. ↑ Шелухин В. Концепция норм Дж. С. Коулмана: микро-макро теоретические рамки и их критическое прочтение Արխիվացված 2017-09-22 Wayback Machine // Вестник КНУ имени Тараса Шевченко. Социология. — 2016. — № 1(7). — С. 23.
  19. ↑ Шелухин В. Концепция норм Дж. С. Коулмана: микро-макро теоретические рамки и их критическое прочтение Արխիվացված 2017-09-22 Wayback Machine // Вестник КНУ имени Тараса Шевченко. Социология. — 2016. — № 1(7). — С. 24-25.
  20. ↑ Tilly C. James S. Coleman as a Guide to Social Research/ C. Tilly //The American Sociologist. — 1997. — № 28. — P. 82-87.
  21. ↑ Pierre Demeulenaere. Introduction // Analytical Sociology and Social Mechanisms/ Edited by P. Demeulenaere — Cambridge University Press, 2011 — pp. 3, 6 ISBN 978-0-521-15435-2
  22. ↑ Шелухин В. Общественная деятельность и родство: микро-макро переходы в подъёме украинского национального движения 1860—1890-х гг. // Вестник КНУ имени Тараса Шевченко. Социология. — 2017. — 1(8). — с. 80-86
  23. ↑ James S. Coleman. The Adolescent Society: The Social Life of the Teenager and its Impact on Education. — Free Press of Glencoe, 1961 — p. 265 ISBN 978-0-313-22934-3
  24. ↑ Russle K. Neili. Challenging Conventional Wisdom: Four Moments in the Research Career of James S. Coleman// Academic Questions. — 2016. — № 29. — p. 394.
  25. ↑ Peter V. Marsden. The sociology of James S. Coleman //The Annual Review of Sociology. — 2005. — № 31. — p. 6

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
 ⛭ 
  Թեմատիկ կայքեր
Բառարաններ և հանրագիտարաններ
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ջեյմս_Քոուլման&oldid=10461793» էջից