Jump to content

Ջեյմս Սիլվեստր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջեյմս Սիլվեստր
անգլ.՝ James Joseph Sylvester
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 3, 1814(1814-09-03)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԼոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][5][2]
Մահացել էմարտի 15, 1897(1897-03-15)[2][3][5][…] (82 տարեկան)
Մահվան վայրԼոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][5][2][…]
ԳերեզմանKingsbury Road Cemetery[6]
Քաղաքացիություն Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Ազգությունհրեա
Մայրենի լեզուանգլերեն
Կրոնհուդայականություն[2]
ԿրթությունՍուրբ Ջոնի քոլեջ (1837)[2], Թրինիթի քոլեջ (1841)[7][2], Լոնդոնի համալսարանի քոլեջ (1829)[2] և Liverpool Royal Institution? (1831)[2]
ԵրկերSylvester's law of inertia?, Sylvester–Gallai theorem?, Sylvester's sequence?, Sylvester's formula?, Weinstein–Aronszajn identity?, Sylvester matrix?, Sylvester's triangle problem?, Sylvester's criterion?, Sylvester domain? և Prime geodesic ø of infinite Nullities!?
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, Ապահովագրության վիճակագիր, համալսարանի դասախոս և բարիսթեր
ԱշխատատուՋոնս Հոփքինսի համալսարան[2], Լոնդոնի համալսարան[2], Վիրջինիայի համալսարան[2], Թագավորական ռազմական ակադեմիա[8], Օքսֆորդի համալսարան[2] և Equity and Law Life Assurance Society?[8][2]
Ծնողներհայր՝ Abraham Joseph?
Զբաղեցրած պաշտոններSavilian Professor of Geometry? և նախագահ
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունՍանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[5], Athenaeum Club?[2], Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն և Լինչեի ազգային ակադեմիա[10]
 James Joseph Sylvester Վիքիպահեստում

Սիլվեստր, Ջեյմս Ջոզեֆ (Սիլվեստր[11] անգլ.՝ James Joseph Sylvester;սեպտեմբերի 3, 1814(1814-09-03)[1][2][3][…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][5][2] - մարտի 15, 1897(1897-03-15)[2][3][5][…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][5][2][…]), անգլիացի մաթեմատիկոս և բարձրագույն դպրոցի դասախոս, պրոֆեսոր (1841 թվական): Աշխատել է ԱՄՆ-ում։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1841 թվական): Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան թղթակից անդամ (1872 թվական):

Հայտնի է մատրիցների տեսության, թվերի տեսության և կոմբինատորիկայի բնագավառում կատարած աշխատանքներով։ Շատ նշանակալի դեր է խաղացել ամերիկյան մաթեմատիկայի ձևավորման գործում (XIX դարի երկրորդ կես), ամերիկացի առաջին պրոֆեսորներից մեկը, Ամերիկյան մաթեմատիկական ամսագրի հիմնադիրը։

Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստր, 1889 թվական։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը ծնվել է 1814 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Լոնդոն քաղաքում՝ հրեա ընտանիքում։ Հայրը՝ Աբրահամ Ջոզեֆը, զբաղվել է առևտրով[12]։ Սիլվեստր ազգանունը (բառացի՝ «անտառային, աճում է անտառում») Ջեյմսը վերցրել է ավագ եղբորը նմանվելու համար, որը Սիլվեստր էր դարձել ԱՄՆ արտագաղթելուց հետո[13]։

Ջեյմսը 1831 թվականից սկսել է ուսումնասիրել մաթեմատիկա Քեմբրիջի համալսարանի Սենթ Ջոնի քոլեջում։ Նրա ուսումը ընդհատվել է երկարատև հիվանդությունների պատճառով, սակայն մաթեմատիկայի ավարտական քննության ժամանակ զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը 1837 թվականին։ Սակայն չի ստացել բակալավրի աստիճան, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ է եղել հաստատել իր համաձայնությունը անգլիկանական դավանանքի դոգմաների հետ, ինչից Սիլվեստրը հրաժարվել է[13]։

1841 թվականին ստացել է բակալավրի և մագիստրոսի աստիճան Դուբլինի Թրինիթի քոլեջում[13]։ Այստեղ հրեաներին, ինչպես և կաթոլիկներին, թույլատրվել է կրթություն ստանալ՝ առանց հրաժարվելու իրենց կրոնից։ Նույն թվականին Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը տեղափոխվել է ԱՄՆ՝ Վիրջինիայի համալսարանում պրոֆեսոր դառնալու համար, բայց շուտով,1843 թվականի նոյեմբերին, վերադարձել է Անգլիա[13]: Աշխատել է որպես մաթեմատիկոս (ակտուար) ապահովագրական ընկերությունում (1845-1855), զբաղեցրել է պրոֆեսորի պաշտոն Վուլվիչի ռազմական ակադեմիայում (1855-1870 թվականներ)[14], որից հետո մի քանի տարի մնացել է առանց աշխատանքի[15]:

1877 թվականին Սիլվեստրը կրկին եկել է Ամերիկա՝ դառնալով մաթեմատիկայի առաջին պրոֆեսորը Բալթիմորի Ջոնս Հոփքինսի նոր համալսարանում[15]։ Նրա աշխատավարձը կազմել է 5000 դոլար (այն ժամանակների համար բավականին առատաձեռն), և նա պահանջել է, որ այն վճարվի ոսկով (սակայն բանակցություններից հետո հրաժարվել է իր պահանջից)[13]։

1878 թվականին հանդես է եկել որպես «Ամերիկյան մաթեմատիկական ամսագրի» (անգլ.՝ American Journal of Mathematics) հիմնադիր՝ այդ ժամանակ ԱՄՆ-ում երկրորդը[13]։

1880 թվականին Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը պարգևատրվել է Կոպլիի մեդալով[16]։

1883 թվականին վերադարձել է Անգլիա՝ դառնալու երկրաչափության ամբիոնի ղեկավար Օքսֆորդի համալսարանում[15], ղեկավարել է ամբիոնը մինչև մահը[13]։

Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը մահացել է 1897 թվականի մարտի 15-ին Լոնդոնում։ Թաղված է Բոլս Պոնդ Ռոուդ գերեզմանատանը՝ Քինգսբերի ռոուդում, Լոնդոնում[12]։

Սիլվեստրի կյանքի ընթացքում եղած կիրքերից մեկը եղել է պոեզիան, կարդացել և թարգմանել է աշխատություններ բնօրինակ ֆրանսերենից, գերմաներենից, իտալերենից, լատիներենից և հունարենից, իսկ նրա մաթեմատիկական հոդվածներից շատերը պարունակում են դասական պոեզիայից օրինակելի մեջբերումներ[13]:

Ժամանակակիցները Սիլվեստրին հասուն տարիքում նկարագրել էին որպես «հսկա թզուկ՝ հսկայական կրծքին կախված մորուքով, բարեբախտաբար առանց պարանոցի, քանի որ ոչ մի պարանոց չէր դիմանա այդպիսի հրեշավոր մազաթափ գլխին, բացառությամբ մազերի իջնող շրջանակի, որը ծածկում էր նրա միացման տեղը լայն ուսերին»[17]։

Սիլվեստրի մեդալ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիլվեստրի անունով է կոչվել բրոնզե մեդալը, որը շնորհվել է 1901 թվականից ի վեր Թագավորական ընկերության կողմից՝ մաթեմատիկայի բնագավառում ունեցած մեծագույն նվաճումների համար[18]։

Գիտական հետաքրքրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեղինակ է մոտ 180 գիտական աշխատությունների՝ նվիրված հանրահաշվին, թվերի տեսությանը, հավանականությունների տեսությանը, մաթեմատիկական ֆիզիկային և մեխանիկային։ Ա. Քեյլիի գաղափարների զարգացմանը նվիրված է եղել ինվարիանտների տեսությանը և դարձել է այդ բնագավառի առաջատար մասնագետներից մեկը։ Հիմք է դրել երկու քառակուսային ձևերի տարրական բաժանարարների տեսությանը, զարգացրել է կանոնական ձևերի տեսությունը (լուծել է ձևի պարզագույն տեսքի որոշման խնդիրը), մտցրել է «ինվարիանտ», «կովարիանտ», «կոմուտանտ», «դիսկրիմինանտ» և այլն տերմինները[15]։

Առաջարկել է կինեմատիկական մեխանիզմներ (պլագիոգրաֆ, երկրաչափական հովհար և այլն)[19]։

Սիլվեստրի հաջորդականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաջորդականություն, կառուցված an+1 = an2 − an + 1 կանոնով, a0 = 2 սկզբնական արժեքով։ Հաջորդականության առաջին անդամները[20]։

2, 3, 7, 43, 1807, 3263443, 10650056950807, 113423713055421844361000443, 12864938683278671740537145998360961546653259485195807.

Սիլվեստր անունը կրում են նաև մատրիցը (երկու բազմանդամների ռեզուլտանտը հաշվող), չափանիշը (մատրիցը այս կամ այն նշանորոշ տիպին վերաբերող) և թեորեմը (հարթության վրա ուղիղների կոնֆիգուրացիաների մասին):

Անձնական հատկանիշներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիլվեստրը տհաճ հակում ուներ դեպի գիտական վեճերը, ինչի մասին կարելի է կռահել նրա աշխատություններից, օրինակ՝ 1851 թվականին հրապարակված «Բացատրություն համընկնման թեորեմի, որը ներկայացրել է պարոն Սիլվեստրը այս ամսագրի դեկտեմբերյան համարում, թեորեմի հետ, որը ներկայացրել է պրոֆեսոր Դոնկինը հունիսյան համարում» հոդվածը։ Այս հոդվածում Սիլվեստրը բավականին զուսպ ներողություն է խնդրել Դոնկինից, հատուկ նշելով, որ ճշմարտության ծառայությունը չպետք է ուղեկցվի գիտական առաջնահերթության պարզաբանումներով[21]։

Արտահայտություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծության և հանրահաշվի մեջ մենք ունենք մաքուր գաղափար, մշակված և արտահայտված լեզվի միջոցով, իսկ գեղանկարչության և քիմիայի մեջ գաղափարը, որը պարունակվում է նյութի մեջ, պատշաճ դրսևորման համար մասամբ կախված է մշակման գործընթացներից և արվեստի ռեսուրսներից[22]։

Խոսուն մաթեմատիկոսը բնականաբար պետք է մնա նույնքան հազվագյուտ երևույթ, որքան խոսող ձուկը[23]։

Հիշատակ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1964 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Ջեյմս Սիլվեստրի անունը շնորհել է Լուսնի հակառակ կողմի հյուսիսային բևեռի շրջանում գտնվող խառնարանին[24]:

Սիլվեստրի անունը կրում է (13658 Sylvester) աստերոիդը[25]:

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
  3. 1 2 3 4 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  4. 1 2 3 4 Сильвестр Джеймс Джозеф // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 www.accademiadellescienze.it (իտալ.)
  6. ↑ Find A Grave — 1996.
  7. ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. 1 2 Գիտական ​​կենսագրության ամբողջական բառարան — Detroit: Charles Scribner's Sons, 2008. — ISBN 978-0-684-31559-1
  9. ↑ Award winners : Copley Medal — Royal Society.
  10. ↑ (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206
  11. ↑ Математики, Механики, էջ 435
  12. 1 2 Biographical Index of Former Fellows of the Royal Society of Edinburgh 1783–2002 (PDF). The Royal Society of Edinburgh. 2006 թ․ հուլիս. ISBN 0-902-198-84-X. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 15-ին. Արխիվացված է Մարտ 4, 2016 Wayback Machine-ի միջոցով:
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 «Sylvester's Method». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 26-ին.
  14. ↑ Сильвестр // Сен-Жерменский мир 1679 — Социальное обеспечение. — М. : Большая российская энциклопедия, 2015. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 30). — ISBN 978-5-85270-367-5.
  15. 1 2 3 4 Бородин, Бугай
  16. ↑ «Copley archive winners 1899—1800». The Royal Society. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 19-ին. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 6-ին.(անգլ.)
  17. ↑ Элленберг, 2023, էջ 376
  18. ↑ «Royal Society: Sylvester Medal». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 26-ին.
  19. ↑ «Сильвестер, Джеймс-Джозеф». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
  20. ↑ N. J. A. Sloane. «A000058». The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 11-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունիսի 5-ին.
  21. ↑ Элленберг, 2023, էջ 378
  22. ↑ Элленберг, 2023, էջ 375
  23. ↑ Элленберг, 2023, էջ 379
  24. ↑ «Gazetteer of Planetary Nomenclature». 28 Aug 2017 - 11 Aug 2023. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 23-ին. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 27-ին.
  25. ↑ «13658 Sylvester (1997 FB)». 2021. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 27-ին. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 27-ին.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Бобылёв, Дмитрий Константинович (1890–1907). «Сильвестер, Джеймс-Джозеф». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ.{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
  • Элленберг, Джордан Форма реальности. Скрытая геометрия стратегии, информации, общества, биологии и всего остального. — М: Манн, Иванов и Фербер, 2023. — 544 с.
  • Сильвестр Джемс Джозеф // Биографический словарь деятелей в области математики / Бородин А. И., Бугай А. С. — «Радянська школа», 1979. — С. 449.
  • Сильвестер Джеймс Джозеф // Математики. Механики. Биографический справочник / Боголюбов, Алексей Николаевич. — Наукова думка, 1983. — С. 435—436.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ջեյմս_Սիլվեստր&oldid=10613148» էջից