Jump to content

Ջեյմս Մեթիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջեյմս Մեթիս
անգլ.՝ James Norman Mattis
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 8, 1950(1950-09-08)[1][2][3][…] (76 տարեկան)
ԾննդավայրPullman, Whitman County, Վաշինգտոն, ԱՄՆ[4]
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
ԿրոնՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի և կաթոլիկություն
ԿրթությունCentral Washington University?, Richland High School? և Ազգային ռազմական քոլեջ
Գիտական աստիճանԲակալավր
Մասնագիտությունսպա, բանակի սպա և քաղաքական գործիչ
ԱմուսինChristina Lomasney?[5]
Զբաղեցրած պաշտոններSupreme Allied Commander Transformation?, ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարար և commanding officer?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Defense Distinguished Service Medal ԱՄՆ ՌԾՈւ «Վաստակաշատ ծառայության համար» մեդալ Մեդալ նշանակալի ավանդի համար «Գերազանց ծառայության համար» մեդալ Officer of the Legion of Merit Բրոնզե աստղ Meritorious Service Medal Մարտական ժապավեն Joint Meritorious Unit Award Navy Unit Commendation Meritorious Unit Commendation Ազգային անվտանգության ծառայության մեդալ Southwest Asia Service Medal Afghanistan Campaign Medal Iraq Campaign Medal Global War on Terrorism Expeditionary Medal Global War on Terrorism Service Medal Humanitarian Service Medal NATO Medal Քուվեյթի ազատագրման մեդալ և Kuwait Liberation Medal
ԱնդամությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ստորագրություն
Изображение автографа
 James N. Mattis Վիքիպահեստում

Ջեյմս Նորման Մեթիս (անգլ.՝ James Norman Mattis, սեպտեմբերի 8, 1950(1950-09-08)[1][2][3][…], Pullman, Whitman County, Վաշինգտոն, ԱՄՆ[4]), ամերիկացի զինվորական, սպա, 2017-2019 թվականներին ծառայել է որպես Միացյալ Նահանգների 26-րդ պաշտպանության նախարար։ Ծովային հետևակի թոշակի անցած չորսաստղանի գեներալ, զորքերի հրամանատարը Իրաք-քուվեյթյան պատերազմում, Աֆղանստանի պատերազմում և Իրաքի պատերազմում։

Մեթիսը Կենտրոնական Վաշինգտոնի համալսարանն ավարտելուց հետո ծառայության է անցել Ծովային հետևակի կորպուսում։ Որպես ծովային հետևակի կարիերա ունեցող ծառայող՝ իր հասակակիցների շրջանում ձեռք է բերել մտավորականության համբավ և, ի վերջո, առաջադիմել է մինչև գեներալի կոչում։ 2007-2010 թվականներին Միացյալ Նահանգների միացյալ ուժերի հրամանատարն է եղել և միաժամանակ ծառայել է որպես ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցների գերագույն հրամանատար։ 2010-2013 թվականներին եղել է Միացյալ Նահանգների կենտրոնական հրամանատարության հրամանատար, իսկ նրա տեղակալը՝ ծովակալ Բոբ Հարվարդն էր։ Զինվորական ծառայությունից թոշակի անցնելուց հետո Մեթիսը զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ մասնավոր գործատուների մոտ, այդ թվում՝ եղել է Theranos-ի տնօրենների խորհրդի անդամ[6]։

Մեթիսին պաշտպանության նախարարի պաշտոնը առաջադրել է նախագահ Դոնալդ Թրամփը և Սենատի կողմից հաստատվել 2017 թվականի հունվարի 20-ին։ Որպես պաշտպանության նախարար՝ Մեթիսը հաստատել է Միացյալ Նահանգների հանձնառությունը պաշտպանել իր վաղեմի դաշնակից Հարավային Կորեային 2017 թվականի Հյուսիսային Կորեայի ճգնաժամից հետո[7][8]։  Չինաստանի և Ռուսաստանի հետ առաջարկվող համագործակցության հակառակորդը[9]` Մեթիսը շեշտել է այն, ինչը նա համարում է «սպառնալիք Ամերիկայի գլխավորած համաշխարհային կարգի համար[10]»։  Մեթիսը երբեմն արտահայտել է իր անհամաձայնությունը Թրամփի վարչակազմի որոշակի քաղաքականության հետ[11], ինչպիսիք են՝ Իրանի միջուկային համաձայնագրից դուրս գալը,  զորքերի դուրսբերումը Սիրիայից և Աֆղանստանից[12],  և բյուջեի կրճատումները, որոնք խոչընդոտել են կլիմայի փոփոխության ազդեցությունը վերահսկելու կարողությանը[13][14]։  Ըստ The Hill-ի՝ Մեթիսը նաև, ըստ տեղեկությունների, համոզել է Թրամփին չփորձել սպանել Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադին[15]։

2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Թրամփին չի հաջողվո համոզել վերանայել Սիրիայից ամերիկյան բոլոր զորքերը դուրս բերելու իր որոշումը, Մեթիսը հայտարարում է իր հրաժարականի մասին, որը ուժի մեջ է մտնում 2019 թվականի փետրվարի վերջից։ Մեթիսի հրաժարականը լրատվամիջոցներում զգալի լուսաբանում ստանալուց հետո Թրամփը կտրուկ արագացնում է Մեթիսի հեռանալու ամսաթիվը մինչև 2019 թվականի հունվարի 1-ը՝ հայտարարելով, որ ըստ էության ազատել է Մեթիսին[16]։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը ծնվել է 1950 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, Վաշինգտոն նահանգի Փուլման քաղաքում[17]։ Ջոն Ուեսթ Մեթիսի և առևտրային նավաստի Ջոն Ուեսթ Մեթիսի որդին է[18]։ Նրա մայրը մանուկ հասակում Կանադայից ներգաղթել է Միացյալ Նահանգներ և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ աշխատում է Հարավային Աֆրիկայի բանակի հետախուզությունում[19][20]։  Մեթիսի հայրը տեղափոխվել է Վաշինգտոն նահանգի Ռիչլենդ քաղաք[21], որպեսզի աշխատի Մանհեթենի նախագծի համար նյութ մատակարարող գործարանում։ Մեթիսը մեծացել է գրքասերների ընտանիքում, որտեղ հեռուստացույց չի եղել[22][23]։ Նկարագրում է՝ «շատ եմ ավտոստոպով շրջել 12 կամ 13 տարեկանից մինչև մոտ 20 տարեկանը[24][25], իսկ հետո ծառայության անցա ծովային հետևակայինների շարքերում[25]»։

Մեթիսը ավարտել է Ռիչլենդի ավագ դպրոցը 1968 թվականին։ 1971 թվականին պատմության բակալավրի աստիճան է ստացել Կենտրոնական Վաշինգտոնի համալսարանից[24][26], իսկ 1994 թվականին ստացել է միջազգային անվտանգության հարցերով արվեստի մագիստրոսի աստիճան[27][28][29]՝ Ազգային պաշտպանության համալսարանի Ազգային ռազմական քոլեջից[30]։

Ծովային կարիերա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Մեթիսը 2003 թվականի փետրվարին դիմում է ծովային հետևակայիններին Քուվեյթի «Կոմանդո» ճամբարում, «Հարատև ազատություն» գործողության ժամանակ:

Մեթիսը զորակոչվել է Ծովային հետևակի պահեստազոր 1969 թվականին[31]։ Նրան 1972 թվականի հունվարի 1-ին ստացել է երկրորդ լեյտենանտի կոչում Ռազմածովային հետևակի պահեստազորի սպաների վարժեցման կորպուսում[32]։  Ծառայության տարիներին Մեթիսը համարվել է «մտավորական» բարձրաստիճանների շրջանում։ Ռոբերտ Հ. Սքեյլզը՝ ԱՄՆ բանակի թոշակի անցած գեներալ-մայորը[33], նրան անվանել է «ամենաքաղաքավարի և հղկված մարդկանցից մեկը, որին ես ճանաչել եմ»։  Որպես լեյտենանտ՝ Մեթիսը նշանակվել է հրաձգային և զենքի դասակի հրամանատար 3-րդ ծովային դիվիզիայում[34]։ Որպես կապիտան՝ նշանակվել է Ծովային ակադեմիայի նախապատրաստական ​​դպրոցի գումարտակի սպա, եղել է հրամանատար վաշտեր 1-ին ծովային հետևակի գնդում, ապա ծառայել է Պորտլենդ (Օրեգոն) զորակոչային կայանում՝ որպես մայոր։ Փոխգնդապետի կոչում ստանալուց հետո Մեթիսը ովային հետևակի 7-րդ գնդի 1-ին գումարտակի հրամանատարը[35], որը «Ռիփեր» հարձակողական գումարտակներից մեկն էր Պարսից ծոցի պատերազմի ժամանակ[36]։  Գնդապետի կոչումով Մեթիսը հրամանատ է եղել 7-րդ ծովային հետևակի գնդում 1994 թվականի հունիսի 28-ից մինչև 1996 թվականի հունիսի 14-ը[37]։

Մեթիսը ավարտել է ԱՄՆ Ծովային հետևակի դեսանտային մարտավարության դպրոցը, Ծովային հետևակի հրամանատարական և շտաբային քոլեջը, ինչպես նաև Ազգային ռազմավարական քոլեջը[38][39]։ Հայտնի է ռազմական պատմության և բազմազգ ընկերության պատմության նկատմամբ իր հետաքրքրությամբ, անձնական գրադարանով, որը մի ժամանակ ներառում էր ավելի քան 7000 հատոր, և իր հրամանատարության տակ գտնվող ծովային հետևակի համար պարտադիր ընթերցանության ցանկեր հրատարակելու հակումով։ Պահանջել է[38][39], որ իր ծովային հետևակայինները լավ ծանոթ լինեն այն շրջանների մշակույթին և պատմությանը[39], որտեղ նրանք տեղակայվել էին, և Իրաք ուղարկվող իր ծովային հետևակայիններին անցներ «մշակութային զգայունության վարժանք»։ Ըստ 2004 թվականին «Լոս Անջելես Թայմս»-ի հրապարակված հոդվածի համաձայն՝ զինվորականների հանդեպ Մատիսի հոգատար վերաբերմունքը, ինչպես նաև նրա եռանդն ու խանդավառությունը նրան բերել են «Խենթ Շուն»։ Սակայն 2016 թվականին, երբ ընտրված նախագահ Թրամփը հարցում է Մեթիսին, թե արդյոք նրա մականունը իսկապես «Խենթ Շուն» է, Մեթիսը պատասխանել է. «Ոչ, պարոն», ասելով, որ իր իրական մականունը «Քաոս» է[40]։

Պատերազմ Աֆղանստանում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աֆղանստանում պատերազմի նախնական պլանավորման ընթացքում Մեթիսը ղեկավարել է 58-րդ օպերատիվ խումբը երկրի հարավային մասում՝ սկսած 2001 թվականի նոյեմբերից։ Սա հանգեցրել է նրան, որ դարձել է ծովային հետևակի առաջին սպան, որը մարտական գործողությունների ժամանակ ծովային աշխատանքային խմբի հրամանատար է եղել[41]։ Մեթիսի խոսքով՝ Աֆղանստան ժամանելուն պես նրա նպատակն է եղել «համոզվել, որ թշնամին չի զգում, որ ունի որևէ անվտանգ ապաստան, ոչնչացնել նրանց անվտանգության զգացումը հարավային Աֆղանստանում, մեկուսացնել Քանդահարը հաղորդակցության գծերից և շարժվել Քանդահարի դեմ»։ 2001 թվականի դեկտեմբերին B-52 ռմբակոծիչով իրականացված օդային հարվածը պատահաբար թիրախավորել է Ուրուզգան նահանգում ԱՄՆ հատուկ նշանակության զորքերի և աֆղան աշխարհազորայինների դիրքը։ Միջադեպի արդյունքում բազմաթիվ տղամարդիկ վիրավորվել են[32], բայց Մեթիսը բազմիցս հրաժարվել է ուղղաթիռներ ուղարկել մոտակա «Քեմփ Ռինո»-ից՝ նրանց վերադարձնելու համար՝ վկայակոչելով գործառնական անվտանգության հետ կապված մտահոգությունները։ Դրա փոխարեն, Ուզբեկստանից մեկնել է Ռազմաօդային ուժերի ուղղաթիռ՝ տղամարդկանց տեղափոխելու Ծովային հետևակի բազա, որտեղ ուղղաթիռները հեշտությամբ հասանելի էին, բայց թռչելու թույլտվություն չունեին։ Կապիտան Ջեյսոն Ամերինը մի քանի տղամարդկանց մահվան պատճառը համարեց Մեթիսի կողմից փրկարարական գործողություն իրականացնելու հրաման չտալու պատճառով առաջացած ուշացումը[42]։ Ամերինը գրել է. «Աֆղանստանի յուրաքանչյուր տարր փորձել է օգնել մեզ, բացի Մեթիսի հրամանատարությամբ գտնվող ամենամոտ բարեկամական ստորաբաժանման», չնայած նա նաև գրել է, որ «դրանցից ոչ մեկը պատշաճ կերպով չի գնահատվել, քանի որ 5-րդ հատուկ նշանակության ջոկատը որոշել է պաշտոնական հետաքննություն չպահանջել[43][44]»։ Այս պահը օգտագործվել է Մեթիսի դեմ, երբ նա 2016 թվականին առաջադրվել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնում[45]։

Մեթիսը նկարագրում է, թե ինչպես է իրեն 2001 թվականի դեկտեմբերին ներկայացրել Ուսամա բեն Լադենի գտնվելու վայրը և մշակել նրան սպանելու ծրագիր, որը երբեք մահապատժի չի ենթարկվել[25]։

Աֆղանստանում Մեթիսը՝ որպես բրիգադի գեներալ, հայտնի է եղել որպես սպա, որը իր մարդկանց հետ շփվել է «իրական առաջնորդությամբ[46]»։ Ծովային հետևակի երիտասարդ սպա Նաթանիել Ֆիքն ասել է, որ ինքը տեսել է, թե ինչպես է Մեթիսը խրամատում սերժանտի և կապրալի հետ. «Ոչ ոք կասկածի տակ չէր դնի, որ Մեթիսը ամեն գիշեր ութ ժամ է քնում առանձին սենյակում, որպեսզի ամեն առավոտ նրան արթնացնի օգնականը, որը արդուկում էր նրա համազգեստը և տաքացնում նրա MR E-ները։ Բայց նա այնտեղ էր՝ ցուրտ գիշերվա կեսին, իր ծովային հետևակի հետ մարտական գծերում[47]»։

Իրաքի պատերազմ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես գեներալ-մայոր, Մեթիսը հրամանատ է եղել առաջին ծովային հետևակի դիվիզիան 2003 թվականին Իրաք ներխուժման և Իրաքյան պատերազմի ժամանակ[38]։ Մեթիսը կարևոր դեր է խաղացել Ֆալլուջայի մարտական գործողություններում, այդ թվում՝ 2004 թվականի ապրիլին «Զգոն որոշում» գործողության ժամանակ քաղաքի ներսում գտնվող ապստամբների հրամանատարության հետ բանակցություններում, ինչպես նաև մասնակցել է նոյեմբերին հաջորդող «Ֆանտոմային ցասում» գործողության պլանավորմանը[48]։

Մեթիսի 2003 թվականի Իրաք ներխուժման նախօրեին գրված նամակը՝ ուղղված առաջին ծովային հետևակի դիվիզիայի անդամներին։

Հարսանեկան ռմբակոծություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2004 թվականի մայիսին Մեթիսը հրամայել է ժամը 3-ին ռմբակոծել այն վայրը, որը, ըստ իր հետախուզական բաժնի, ենթադրաբար թշնամու անվտանգ վայր էր՝ Սիրիայի սահմանի մոտ, սակայն հետագայում հաղորդվել է, որ դա հարսանեկան խնջույք է եղել, որի հետևանքով, ենթադրաբար, զոհվել է 42 խաղաղ բնակիչ, այդ թվում՝ 11 կին և 14 երեխա։ Մեթիսն ասել է, որ իրեն 30 վայրկյան է պահանջվել որոշելու համար՝ ռմբակոծե՞լ վայրը, թե՞ ոչ։ Հարսանիքը անհավանական անվանելով՝ նա ասել է. «Քանի՞ մարդ է գնում անապատի կենտրոն՝ մոտակա քաղաքակրթությունից 80 մղոն (130 կմ) հեռավորության վրա հարսանիք անցկացնելու։ Սրանք երկու տասնյակից ավելի զինվորական տարիքի տղամարդիկ էին[49]։ Եկեք միամիտ չլինենք»։ Հարսանիքի տեղի ունենալը վիճարկել են զինվորական պաշտոնյաները[50], սակայն Ասսոշեյթեդ պրեսը ձեռք է բերում հարսանեկան խնջույքի տեսագրություն, իսկ հաջորդ օրը տեսանյութում երեկույթի զարդարանք մնացորդների շարքում երևում են երաժշտական ​​գործիքներ։ Երբ մամուլը հարցնում է արաբական հեռուստատեսությամբ երեխայի մարմինը գերեզման իջեցնելու կադրերի մասին, նա պատասխանում է. «Ես չեմ տեսել լուսանկարները, բայց պատերազմներում վատ բաներ են պատահում: Ես պարտավոր չեմ ներողություն խնդրել իմ մարդկանց վարքագծի համար»[51]:

Պաշտպանության նախարարության հարցում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պաշտպանության նախարարությունը անցկացված հարցման համաձայն, որը ցույց է տվել, որ ԱՄՆ զինվորների միայն 55%-ը և ծովային հետևակի 40%-ը կհաղորդեին իրենց գործընկերոջը քաղաքացիական անձանց նկատմամբ բռնության համար, Մեթիսը 2007 թվականի մայիսին ծովային հետևակի հետևակի հետևակայիններին ասում է, որ «երբ դուք զայրույթ կամ զզվանք եք ցուցաբերում քաղաքացիական անձանց նկատմամբ, դա Ալ-Կաիդայի և այլ ապստամբների հաղթանակն է»։ Հավատալով, որ պատերազմում զսպվածության անհրաժեշտությունը ապստամբությունը հաղթելու բանալին է, նա ավելացրել է. «ամեն անգամ, երբ դուք ձեռքով եք անում իրաքցի քաղաքացիական անձի, Ալ-Կաիդան շուռ է գալիս գերեզմանի մեջ»։

Առաջին ծովային դիվիզիայի կարգախոսը՝ «Չկա ավելի լավ ընկեր, չկա ավելի վատ թշնամի»

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը տարածում է առաջին ծովային հետևակի դիվիզիայի կարգախոսը՝ «չկա ավելի լավ ընկեր, չկա ավելի վատ թշնամի», որը հռոմեացի բռնապետ Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի իր համար գրված էպիտաֆի վերաձևակերպումն է՝ դիվիզիայի բոլոր զինվորներին ուղղված իր բաց նամակում՝ Իրաք վերադառնալու համար։ Այս արտահայտությունը հետագայում լայնորեն հրապարակվել է Մեթիսի ենթակայության տակ ծառայող դասակի հրամանատար լեյտենանտ Իլարիո Պանտանոյի վարքագծի հետաքննության ժամանակ[52][53][54]։

Նամակում Մեթիսը նաև խրախուսում էր իր զինվորներին «կռվել ուրախ սրտով», արտահայտություն, որը նա վերագրում է «Նստած Ցուլին» և որը նա սովորել է բնիկ ամերիկացիների բանավոր ավանդույթից[25]։

Մշակութային զգայունության վարժեցում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երբ նրա ստորաբաժանումը պատրաստվում էր նավարկել, Մեթիսը կանչում է «Մերձավոր Արևելքի փորձագետների»՝ «մշակութային զգայունության մարզումների» համար։ Նա անընդհատ շրջում էր մարտադաշտում՝ պատմելու ծովային հետևակի մասին, ովքեր կարողանում էին ցուցաբերել «զգայունություն բարձր ճնշման պահերին»։ Որպես ակնհայտ օրինակ՝ նա խրախուսում էր իր ծովային հետևակի անդամներին բեղեր աճեցնել՝ ավելի նմանվելու այն մարդկանց, որոնց հետ աշխատում էին[39]։

Բարձրաստիճան ղեկավարների հեռացում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նա նաև հայտնի էր իր հրամանատարության տակ գտնվող ավագ ղեկավարներին հեռացնելու պատրաստակամությամբ, երբ ԱՄՆ զինված ուժերը, կարծես, անկարող կամ անգործունակ սպաներին ազատելու ցանկություն չունեին։ Բաղդադում դիվիզիայի առաջխաղացման ժամանակ Մեթիսը ազատել է գնդապետ Ջո Դ. Դաուդիին՝ գնդի մարտական խմբի 1-ին հրամանատարին։ Սա այնքան հազվագյուտ երևույթ էր ժամանակակից բանակում, որ հայտնվել է թերթերի առաջին էջում։ Չնայած դրան, Մեթիսը հրաժարվել է հրապարակորեն մեկնաբանել այս հարցը, բացի այն, որ ասել է, որ սպաներին փոխարինելու պրակտիկան դեռևս արդի է, կամ առնվազն «մենք դա անում ենք ծովային հետևակում[47]»։  Դաուդիի սպաների և մարդկանց հետ ավելի ուշ հարցազրույցները ցույց են տվել, որ «գնդապետը մասամբ դատապարտված էր պատերազմական ժամանակաշրջանի դարավոր լարվածության պատճառով՝ մարդիկ ընդդեմ առաքելության, որտեղ նա նախընտրում էր իր մարդկանց», մինչդեռ Մեթիսը պնդում էր Բաղդադը արագորեն գրավելու առաքելության կատարումը։

Մարտական զարգացման հրամանատարություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեներալ-լեյտենանտի կոչում ստանալուց հետո Մեթիսը ստանձնում է Ծովային հետևակի մարտական զարգացման հրամանատարության հրամանատարությունը։ 2005 թվականի փետրվարին, Սան Դիեգոյում կայացած ֆորումում ելույթ ունենալով, նա ասել է. «Իրականում բավականին զվարճալի է նրանց դեմ կռվելը, գիտեք։ Դա սարսափելի զբաղմունք է։ Զվարճալի է որոշ մարդկանց վրա կրակելը։ Ես անմիջապես ձեզ հետ կլինեմ[55]։ Ես սիրում եմ կռվել։ Երբ մտնում ես Աֆղանստան, տեսնում ես տղաների, ովքեր հինգ տարի շարունակ ապտակում են կանանց, որովհետև նրանք քող չեն կրել։ Գիտեք, այդպիսի տղաները միևնույն է տղամարդկություն չունեն։ Այնպես որ, նրանց վրա կրակելը շատ զվարճալի է»։ Մեթիսի դիտողությունները հակասություններ են առաջացնում. Ծովային հետևակի հրամանատար, գեներալ Մայքլ Հեյգին հայտարարություն է տարածել, որում նշվում էր, որ Մեթիսը պետք է ավելի ուշադիր ընտրեր իր խոսքերը, բայց նա կարգապահական տույժի չէր ենթարկվի[56]։

ԱՄՆ միացյալ ուժերի հրամանատարություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2006 թվականի մայիսի 31-ին Պենտագոնը հայտարարում է, որ Մեթիսն ընտրվել է Պենդլտոնի ծովային հետևակի բազային ճամբարում տեղակայված ծովային հետևակի արշավախմբային ուժերի հրամանատարի պաշտոնը ստանձնելու համար[57]:  2007 թվականի սեպտեմբերի 11-ին պաշտպանության նախարար Ռոբերտ Գեյթսը հայտարարում է, որ նախագահ Ջորջ Ու. Բուշը Մեթիսին առաջադրել է գեներալի կոչում՝ Վիրջինիա նահանգի Նորֆոլկ քաղաքում գտնվող ԱՄՆ միացյալ ուժերի հրամանատարության (USJFCOM) հրամանատարի պաշտոնում: ՆԱՏՕ-ն համաձայնվում է Մեթիսին նշանակել դաշնակից ուժերի վերափոխման գերագույն հրամանատար (SACT): 2007 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Միացյալ Նահանգների Սենատը հաստատում է Մեթիսի թեկնածությունը, և նա 2007 թվականի նոյեմբերի 5-ին հրաժարվում է ծովային հետևակի արշավախմբային ուժերի հրամանատարությունից գեներալ-լեյտենանտ Սեմյուել Հելլանդին[35]:

Փոխնախագահ Ջո Բայդենը, պաշտպանության նախարար Ռոբերտ Գեյթսը, ծովակալ Մայք Մալենը և գեներալ Մեթիսը Բաղդադում, Իրաք, սեպտեմբեր 2010 թվական։

Մեթիսը նշանակվու է չորսաստղանի գեներալ և 2007 թվականի նոյեմբերի 9-ին ստանձնում ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի գլխավոր հրամանատարության (USJFCOM) / SACT-ի վերահսկողությունը։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Ֆրանսիայի ռազմաօդային ուժերի գեներալ Ստեֆան Աբրիալը ստանձնոմ է SACT-ի պաշտոնը։ Մեթիսը մնում է JFCOM-ի հրամանատար 2007 թվականի նոյեմբերից մինչև 2010 թվականի սեպտեմբեր[58]։

Որպես չորսաստղանի գեներալ՝ Մեթիսը իր անձնակազմում ներառել էր հետախուզական համայնքի անդամի, որը ներկա էր յուրաքանչյուր հանդիպմանը և «մարտահրավեր էր նետում մեր կատարած ցանկացած ենթադրությանը[25]»։

ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Գեներալ Լլոյդ Օսթինը և հրամանատարության սերժանտ-մայոր Ջոզեֆ Ռ. Ալենը դիմավորում են Մեթիսին, երբ նա ժամանում է Բաղդադ՝ առաքելության ավարտի արարողությանը մասնակցելու համար, 2011 թվականի դեկտեմբերին:

2010 թվականի սկզբին հաղորդվում էր, որ Մեթիսը ներառված է այն գեներալների ցանկում, որոնք դիտարկվում էին Ջեյմս Թ. Քոնվեյին ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսի հրամանատարի պաշտոնում փոխարինելու համար[59]:  Հուլիսին պաշտպանության նախարար Ռոբերտ Գեյթսը նրան առաջարկում է Դեյվիդ Պետրեուսին փոխարինելու ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարության (CENTCOM) հրամանատարի պաշտոնում[17][60], և պաշտոնապես Օբաման առաջադրվում է նախագահ հուլիսի 21-ին[61]:

Մեթիսը հրամանատարությունը ստանձնում է օգոստոսի 11-ին ՄաքԴիլ ռազմաօդային բազայում կայացած արարողության ժամանակ[62][63][64]։  Կենտրոնական հրամանատարության ղեկավարի պաշտոնում Մեթիսը վերահսկում էր Իրաքի և Աֆղանստանի պատերազմները և պատասխանատու էր այն տարածաշրջանի համար[65], որը ներառում էր Սիրիան, Իրանը և Եմենը։  Նա լոբբինգ էր անում Օբամայի վարչակազմի մոտ՝ Իրանին ավելի ագրեսիվ արձագանքելու համար, ներառյալ ավելի գաղտնի գործողություններ և Սիրիա և Եմեն իրանական զենքի մատակարարումների խափանում[66]։  2011 թվականի միջադեպից հետո, երբ իրանական ինքնաթիռը հարձակվել էր Պարսից ծոցի վրայով միջազգային օդային տարածքում թռչող ամերիկյան անօդաչու թռչող սարքի վրա[66], Մեթիսը ցանկանում էր թույլտվություն ստանալ խոցելու ամերիկյան անօդաչու թռչող սարքերը հարձակվող իրանական ցանկացած ինքնաթիռ[67], սակայն Օբամայի վարչակազմը մերժել է այդ խնդրանքը։  Լեոն Պանետտայի խոսքով՝ Օբամայի վարչակազմը մեծ վստահություն չէր տածում Մեթիսի նկատմամբ, քանի որ նա ընկալվում էր որպես Իրանի հետ ռազմական բախման չափազանց պատրաստակամ[68]։  Սակայն, ավելի ուշ Պանետան ասում է, որ անվստահության մի մասը անհիմն էր, որը բխում էր Սպիտակ տան որոշ աշխատակիցների անփորձությունից, որոնք չէին հասկանում «բոլոր այն տարբերակները դիտարկելու անհրաժեշտությունը, որոնք նախագահը պետք է դիտարկի՝ ճիշտ որոշումներ կայացնելու համար»։ Այնուամենայնիվ, Մեթիսի կռվարարությունը չէր համապատասխանում Սպիտակ տան տեսակետին, և «վերջիվերջո, Մեթիսի քարոզչությունն ու ագրեսիվ ոճը օտարացրել են Սպիտակ տունը և այն նախագահին, որին նա ծառայում էր[69]»։

Մեթիսը թոշակի է անցնում 2013 թվականի մարտին, և Պաշտպանության նախարարությունը գեներալ Լլոյդ Օսթինին նշանակում է նրա փոխարինողի պաշտոնում:  Շեյխ Մոհամմեդ բին Զայեդ ալ-Նահյանը Մեթիսին խնդրում է ծառայել որպես ռազմական խորհրդատու Եմենի պատերազմական հակամարտությունում[70]: Նախագահ Թրամփի օրոք Մեթիսի պաշտպանության նախարարի պաշտոնավարման ընթացքում ԱՄԷ-ի հետ նրա խորհրդակցությունները բացակայում էին հանրային գրառումներից և ֆինանսական հաշվետվություններից: Մեթիսի հարաբերությունները ԱՄԷ-ի հետ ամուր էին, այդ թվում՝ Աբու Դաբիում ունեցած ելույթը, որը սկզբում նախատեսված էր 100,000 դոլար փոխհատուցման համար, բայց հետագայում պարզաբանվում է որպես չվճարված:

Քաղաքացիական կարիերա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զինվորական ծառայությունից թոշակի անցնելուց հետո Մեթիսը աշխատել է FWA Consultants-ում և եղել է General Dynamics-ի տնօրենների խորհրդի անդամ։  2013-2017 թվականներին[71], General Dynamics-ի տնօրենների խորհրդում լինելով, Մեթիսը վաստակել է ավելի քան 900,000 դոլար աշխատավարձ, այդ թվում[72]՝ ընկերության բաժնետոմսերից[73]։  2013 թվականի օգոստոսին նա նշանակվել է Հուվերի ինստիտուտի Անենբերգի անվան վաստակավոր այցելու անդամ, իսկ 2016 թվականին անվանվել է Դեյվիսների ընտանիքի վաստակավոր այցելու անդամ[25][74]։

2015 թվականի դեկտեմբերին Մեթիսը միանում է «Spirit of America»-ի խորհրդատվական խորհրդին[75], որը 501(c)(3) ոչ առևտրային կազմակերպություն է, որը օգնություն է տրամադրում ամերիկացի զինծառայողների և տեղացի բնակչության անվտանգությանն ու հաջողությանը նպաստելու համար, որոնց նրանք փորձում են օգնել։

Նա «Զինվորներ և քաղաքացիներ. Ամերիկյան հայացքներ մեր բանակի մասին» գրքի համահեղինակն է, որը հրատարակվել է 2016 թվականի օգոստոսին[76]։

2013 թվականից մինչև 2017 թվականի հունվարը Մեթիսը Theranos առողջապահական տեխնոլոգիաների ընկերության խորհրդի անդամ էր, որը պնդում էր, որ մշակել է հեղափոխական արյան բիոքիմիական քննություն՝ օգտագործելով շատ փոքր քանակությամբ արյուն, որը հետագայում ԱՄՆ Արժեթղթերի և Բորսաների Հանձնաժողովի կողմից որոշվեց որպես խարդախ պահանջ։  Նախկինում, 2012 թվականի կեսերին, Պաշտպանության նախարարության պաշտոնյան, որը գնահատում էր Theranos-ի արյան անալիզների տեխնոլոգիան զինվորականների համար, պաշտոնական հետաքննություն սկսեց Սննդի և դեղերի վարչության հետ՝ ընկերության իր թեստերը FDA-ի թույլտվության բացակայության դեպքում տարածելու մտադրության վերաբերյալ: 2012 թվականի օգոստոսին Theranos-ի գործադիր տնօրեն Էլիզաբեթ Հոլմսը խնդրում է Մեթիսին օգնել, ով հետաքրքրություն էր հայտնել Theranos-ի տեխնոլոգիան մարտական ​​գոտիներում փորձարկելու հարցում[77][78][79][80][81]: Մի քանի ժամվա ընթացքում Մեթիսը Հոլմսի հետ իր էլեկտրոնային նամակագրությունը փոխանցում է ռազմական պաշտոնյաներին՝ հարցնելով. «Ինչպե՞ս հաղթահարել այս նոր խոչընդոտը»: 2013 թվականի հուլիսին Պաշտպանության նախարարությունը Մեթիսին թույլատրում է միանալ Theranos-ի խորհրդին, եթե նա չներկայացներ Theranos-ին արյան անալիզ անող սարքի և դրա հնարավոր ձեռքբերման հարցում՝ Ռազմածովային ուժերի կամ Պաշտպանության նախարարությունները[82]։

2019 թվականին հրատարակվում է Մեթիսի «Կոչի նշանների քաոս. առաջնորդել սովորելը» գիրքը[83]։ Այն ինքնակենսագրություն է, ինչպես նաև փաստարկ՝ հօգուտ միջազգային արտաքին ինտերնացիոնալիզմի[84]: 2019 թվականի օգոստոսի 7-ին Մեթիսը վերընտրվում է General Dynamics-ի խորհրդում[85]:

Պաշտպանության նախարար (2017–2019 թվականներ)

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջադրում և հաստատում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտրված նախագահ Դոնալդ Թրամփը 2016 թվականի նոյեմբերի 20-ին Նյու Ջերսի նահանգի Բեդմինստեր քաղաքում մեկ ժամից մի փոքր ավելի հանդիպում է ունենումՄեթիսի հետ[86]։  Ավելի ուշ նա Թվիթթերում գրում է. «Գեներալ Ջեյմս «Խենթ շուն» Մեթիսը, որը դիտարկվում է պաշտպանության նախարարի պաշտոնում, երեկ շատ տպավորիչ էր։ Իսկական գեներալի գեներալ[87]»։  2016 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Թրամփը Ցինցինատիում կայացած հանրահավաքի ժամանակ հայտարարում է, որ Մեթիսին կառաջադրի պաշտպանության նախարարի պաշտոնում[88]։

Մեթիսը նախագահ Թրամփի և փոխնախագահ Փենսի հետ։

1947 թվականի Ազգային անվտանգության մասին օրենքը պահանջում է յոթ տարվա սպասման ժամանակահատված, նախքան թոշակի անցած զինծառայողները կարող են ստանձնել պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ Մեթիսի նշանակումը նշանակում էր, որ 1950 թվականից ի վեր (այդ դեպքում՝ Ջորջ Մարշալի համար) առաջին անգամն էր, որ անհրաժեշտ էր օրենքից հրաժարում։  Մեթիսի հրաժարումը Սենատում ընդունվում է 81-17 և Ներկայացուցիչների պալատում՝ 268-151 ձայների հարաբերակցությամբ[88][89]։ Հետագայում Մեթիսը հաստատվում է պաշտպանության նախարարի պաշտոնում՝ 2017 թվականի հունվարի 20-ին ԱՄՆ Սենատում 98-1 ձայների հարաբերակցությամբ[90]։ Սենատոր Կիրստեն Ջիլիբրանդը միակ «դեմ[91]» է քվեարկում[92],  նշելով, որ սկզբունքորեն դեմ է հրաժարմանը,  չնայած նա կքվեարկեր Լլոյդ Օսթինի նույն պաշտոնում հաստատման օգտին 2021 թվականին, քանի որ բանակից դուրս էր ընդամենը 2016 թվականից[93]։

Պաշտոնավարում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2017 թվականի հունվարին Սաուդյան Արաբիայի թագաժառանգի տեղակալ Մուհամմադ իբն Սալման ալ-Սաուդի հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ Մեթիսը «վերահաստատում է ԱՄՆ-Սաուդյան Արաբիա ռազմավարական հարաբերությունների կարևորությունը[94]»։

Մեթիսը Ֆինլանդիայի նախագահ Սաուլի Նիինիստոյի հետ Հելսինկիում, Ֆինլանդիա, 2017 թվականի նոյեմբերին։
Մեթիսը և Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Ֆիքրի Ըշըքը ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանում` Բրյուսելում, 2017 թվականի փետրվար։
Մեթիսը Ինդոնեզիայի նախագահ Ջոկո Վիդոդոյի հետ 2018 թվականի հունվարին Ինդոնեզիայի Ջակարտա կատարած այցի ժամանակ:
Մեթիսը Ինդոնեզիայի պաշտպանության նախարար Ռյամիզարդ Ռյակուդուի և թարգմանիչ Իրոթ Սոնի Էդհիի հետ։

Իր առաջին պաշտոնական արտասահմանյան այցի շրջանակներում Մեթիսը 2017 թվականի փետրվարի 2-ին սկսում է երկօրյա այցը ԱՄՆ-ի վաղեմի դաշնակից Հարավային Կորեայի հետ[7]։  Նա զգուշացնում է Հյուսիսային Կորեային, որ «Միացյալ Նահանգների կամ մեր դաշնակիցների վրա ցանկացած հարձակում կատարելիս կպարտվի[8]», և միջուկային զենքի ցանկացած կիրառում կհանդիպի Միացյալ Նահանգների «արդյունավետ և ճնշող[95]» պատասխանի։ 2017 թվականի մարտի 31-ին Լոնդոնում Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարար Մայքլ Ֆելոնի հետ մամուլի ասուլիսի ժամանակ Մեթիսն ասել է[96], որ Հյուսիսային Կորեան «շատ անզգույշ» է վարվում և պետք է կանգնեցվի։  Մայիսի 26-ին Պենտագոնի մամուլի ասուլիսի ժամանակ Մեթիսը հայտնում է, որ ԱՄՆ-ն համագործակցում է ՄԱԿ-ի[97], Չինաստանի, Ճապոնիայի և Հարավային Կորեայի հետ՝ Հյուսիսային Կորեայի հետ «ռազմական լուծումից» խուսափելու համար։  Հունիսի 3-ին Մեթիսը Սինգապուրում կայացած միջազգային անվտանգության համաժողովում իր ելույթի ժամանակ ասում է, որ Միացյալ Նահանգները Հյուսիսային Կորեան համարում է «հստակ և առկա վտանգ[98]»։ Հունիսի 12-ին Ներկայացուցիչների պալատի զինված ուժերի հանձնաժողովին ուղղված գրավոր հայտարարության մեջ Մեթիսը նշել է, որ Հյուսիսային Կորեան «խաղաղության և անվտանգության համար ամենաանհետաձգելի և վտանգավոր սպառնալիքն է»։  Հունիսի 15-ին Մեթիսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն կհաղթի Հյուսիսային Կորեայի դեմ պատերազմում, բայց «մեծ գնով[99]»։

2017 թվականի մարտի 22-ին ԱՄՆ Սենատի հարցաքննության ժամանակ Մեթիսը հաստատել է իր աջակցությունը Մոսուլի գործողության ավարտից հետո Իրաքում ամերիկյան զորքերի մնալուն[100]։  Մեթիսը պատասխանել է քննադատներին, որոնք ենթադրում էին, որ Թրամփի վարչակազմը մեղմացրել է Իրաքում ԱՄՆ զինված ուժերի անսասան վճռականությունը[101], այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիայի Մոսուլում իրականացված օդային հարվածներից զոհվել են խաղաղ բնակիչներ[102],  ասելով. «Մենք միշտ անում ենք ամեն ինչ՝ անելու մարդկային հնարավոր ամեն ինչ՝ անմեղ մարդկանց շրջանում կյանքի կորուստը կամ վնասվածքները նվազեցնելու համար»։  Ըստ Airwars-ի՝ ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիան 2017 թվականին Իրաքում և Սիրիայում սպանել է մինչև 6000 խաղաղ բնակիչների[103]։ Անսասան վճռականություն

2017 թվականի ապրիլի 5-ին Մեթիսը Խան Շեյխունի քիմիական հարձակումը անվանել է «սարսափելի արարք» և ասել, որ դրան համապատասխան վերաբերմունք կցուցաբերվի[104]։  Ապրիլի 10-ին Մեթիսը զգուշացրել է Սիրիայի կառավարությանը քիմիական զենքի կրկին կիրառումից[105]։  Հաջորդ օրը Մեթիսը պաշտպանության նախարար դառնալուց հետո Պենտագոնում անցկացրել է իր առաջին մամուլի ասուլիսը՝ ասելով, որ ԻԼԻՊ-ի պարտությունը մնում է «մեր առաջնահերթությունը», և Սիրիայի կառավարությունը կվճարի «շատ, շատ բարձր գին» քիմիական զենքի հետագա օգտագործման համար։ Ապրիլի 21-ին Մեթիսը հայտարարել է, որ Սիրիան դեռևս ունի քիմիական զենք և խախտում է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևերը[106]։  Հետաքննող լրագրող Բոբ Վուդվորդի խոսքով[107]՝ Թրամփը հրամայել է Մեթիսին սպանել Ասադին, բայց Մեթիսը հրաժարվել է։  Մայիսի 8-ին Մեթիսը լրագրողներին ասել է, որ Սիրիայի առաջարկվող անվտանգ գոտիների մանրամասները «այժմ մշակման փուլում են[108]», և Միացյալ Նահանգները ներգրավված է դրանց կարգավորման գործում[109]։

Մեթիսը և Ավստրալիայի պաշտպանության նախարար Մարիզ Փեյնը այցելում են Վիկտորիա զորանոց Սիդնեյում, Ավստրալիա, 2017 թվականի հունիս։

Մեթիսը իր աջակցությունը հայտնել է Սաուդյան Արաբիայի զինված ուժերի ներխուժումը Եմենի շիա ապստամբների դեմ[110]:  Նա խնդրել է Թրամփին վերացնել Սաուդյան Արաբիային ԱՄՆ ռազմական աջակցության սահմանափակումները[111]:

2017 թվականի ապրիլի 20-ին՝ Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի ավիահարվածից մեկ շաբաթ անց, Մեթիսը լրագրողներին ասել է, որ ԱՄՆ-ն չի անցկացնի վնասի գնահատում Աֆղանստանում «սպանված մարդկանց թվի առումով[112]»։  Մի քանի օր անց Մեթիսը մեկնել է Աֆղանստան և հանդիպել կառավարության պաշտոնյաների հետ՝ բացատրելով, որ ուղևորության նպատակն էր իրեն հնարավորություն տալ ներկայացնել իր առաջարկությունները երկրում ԱՄՆ ռազմավարության վերաբերյալ[113]։ Հունիսի 13-ին Մեթիսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ ուժերը «չեն հաղթում[114]» Աֆղանստանում, և վարչակազմը նոր ռազմավարություն կմշակի մինչև «հուլիսի կեսերը»։ Հունիսի 29-ին Մեթիսը հայտարարել է, որ Օբամայի վարչակազմը «հնարավոր է՝ չափազանց արագ է դուրս բերել մեր զորքերը» և որ ինքը մտադիր է Թրամփին ներկայացնել Աֆղանստանի նոր ռազմավարություն Վաշինգտոն վերադառնալուց հետո[115]։

Միացյալ Նահանգները 2017 թվականի մայիսից ի վեր բացահայտորեն զինում է սիրիացի քրդական մարտիկներին՝ մասնակցելով ԻԼԻՊ-ի դեմ պատերազմին[116]։ Հյուսիսային Սիրիա թուրքական ներխուժման սկսվելուց հետո, որի նպատակն էր ԱՄՆ-ից աջակցվող սիրիական քրդերին Աֆրինի անկլավից վտարելը, Մեթիսը 2018 թվականի հունվարին ասել է. «Թուրքիան ՆԱՏՕ-ի դաշնակից է[117]։ Այն ՆԱՏՕ-ի միակ երկիրն է, որի սահմաններում ակտիվ ապստամբություն է ընթանում։ Եվ Թուրքիան ունի օրինական անվտանգության մտահոգություններ»։  Թուրքիայի փոխվարչապետ Բեքիր Բոզդաղը կոչ է արել Միացյալ Նահանգներին դադարեցնել քրդական YPG մարտիկների աջակցությունը՝ ասելով. «Նրանք, ովքեր աջակցում են ահաբեկչական կազմակերպությանը, կդառնան այս ճակատամարտի թիրախ[118]»։

2018 թվականի ապրիլի 13-ին Մեթիսը Պենտագոնում տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ լրագրողներին ներկայացրել է 2018 թվականին Սիրիայի դեմ իրականացված հրթիռային հարվածների մասին, որոնք ուղղված էին Ասադի ռեժիմի քիմիական զենքի միացությունների դեմ՝ ասելով. «Այսօր երեկոյան Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Միացյալ Նահանգները վճռական գործողություններ են ձեռնարկել՝ հարվածելու Սիրիայի քիմիական զենքի ենթակառուցվածքներին: Ակնհայտ է, որ Ասադի ռեժիմը անցյալ տարի չի հասկացել այդ ուղերձը: Այս անգամ մեր դաշնակիցները և մենք ավելի ուժեղ հարվածներ ենք հասցրել: Միասին մենք հստակ ուղերձ ենք հղել Ասադին և նրա մարդասպան օգնականներին, որ նրանք չպետք է իրականացնեն քիմիական զենքի ևս մեկ հարձակում, որի համար նրանք պատասխանատվություն կկրեն[119]»:

2018 թվականի նոյեմբերին ԿՀՎ-ն «բարձր վստահությամբ» գնահատել է, որ Սաուդյան Արաբիայի թագաժառանգ Մուհամմադ իբն Սալման ալ-Սաուդը հրամայել է Washington Post-ի սյունակագիր Ջամալ Խաշոգջիի սպանությունը[120]:  Սաուդյան Արաբիայի դեմ գործողություններ ձեռնարկելու ցանկություն ունեցող օրենսդիրների աճող ճնշման տակ Մեթիսը և պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն Սենատի հազվագյուտ փակ ճեպազրույցի ժամանակ վիճարկել են ԿՀՎ-ի եզրակացությունը և հայտարարել են, որ թագաժառանգին Խաշոգջիի սպանության հետ կապող ուղղակի ապացույցներ չկան[121]:

Ըստ գեներալ-լեյտենանտ Չարլզ Հուփերի՝ Բրուքինգսի ինստիտուտում 2019 թվականի հունիսին ունեցած ելույթի, որտեղ էլ որ Մեթիսը ճանապարհորդում էր արտասահման, նա իր հետ բերում էր Պաշտպանության անվտանգության համագործակցության գործակալության տնօրենին (օտարերկրյա կառավարություններին զենքի վաճառքի պատասխանատու պաշտոնատար անձին[122]):

Հակամարտություններ Թրամփի հետ և հրաժարական

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը 2018 թվականի սեպտեմբերին ԱՄՆ զինված ուժերի միացյալ շտաբի պետի պաշտոնում գեներալ Ջոզեֆ Դանֆորդին փոխարինելու համար առաջարկել էր Ռազմաօդային ուժերի շտաբի պետ, գեներալ Դեյվիդ Լ. Գոլդֆեյնին։ Դրա փոխարեն Թրամփը ընտրել է բանակի շտաբի պետ, գեներալ Մարկ Միլլիին, որին Մեթիսը առաջարկել էր Եվրոպայում դաշնակից ուժերի գերագույն հրամանատարի պաշտոնում[123][124]։

Մեթիսի հրաժարականի դիմումը

2018 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Թրամփը հայտարարել է ԱՄՆ-ի անհապաղ դուրսբերման մասին Սիրիայից՝ չնայած իր ազգային անվտանգության խորհրդականների առարկություններին[125]:  Մեթիսը վերջերս հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ն կմնա Սիրիայում ԻԼԻՊ-ի պարտությունից հետո՝ ապահովելու համար, որ այն չվերախմբավորվի: Հաջորդ օրը նա հրաժարական է տվել՝ չկարողանալով համոզել Թրամփին վերանայել իր որոշումը[126][127]:  Նրա հրաժարականի նամակը պարունակում էր ձևակերպում, որը, կարծես, քննադատում էր Թրամփի աշխարհայացքը՝ գովաբանելով ՆԱՏՕ-ն, որը Թրամփը հաճախ ծաղրել է, և 79 երկրներից բաղկացած ԻԼԻՊ-ի դեմ պայքարի կոալիցիա, որից Թրամփը որոշել էր հեռանալ: Մեթիսը նաև հաստատել է «դաշնակիցներին հարգանքով վերաբերվելու, ինչպես նաև չարամիտ գործողների և ռազմավարական մրցակիցների նկատմամբ պարզ հայացք ունենալու» և «վճռական և միանշանակ» մնալու անհրաժեշտությունը՝ Չինաստանի և Ռուսաստանի նման ավտորիտար պետությունների դեմ: Նա գրել է, որ Թրամփը «իրավունք ունի ունենալ պաշտպանության նախարար, որի տեսակետներն ավելի լավ են համապատասխանում իր տեսակետներին այս և այլ թեմաներով[128][129]»: Նրա հրաժարականը տագնապ է առաջացնում պատմական դաշնակիցների շրջանում:  Իր 2018 թվականի հրաժարականի նամակում Մեթիսը Ռուսաստանին և Չինաստանին անվանել է «ավտորիտար մոդելներ», որոնք մրցակցում են ԱՄՆ շահերի հետ։ Մեթիսի նամակում ասվում էր[130], որ իր հրաժարականը ուժի մեջ կմտնի 2019 թվականի փետրվարի 28-ից[131]։  Երեք օր անց Թրամփը Մեթիսի հեռանալու ամսաթիվը տեղափոխել է մինչև հունվարի 1-ը[132]՝ զայրանալով Մեթիսի նամակում Թրամփի աշխարհայացքի անուղղակի քննադատությունից[133]։  2019 թվականի հունվարի 2-ին Թրամփը քննադատել է Մեթիսի գործունեությունը պաշտպանության նախարարի պաշտոնում և ասել է, որ «էապես ազատել է նրան աշխատանքից[134]»։

Ջոն Ֆ. Քելլին, Թրամփի աշխատակազմի ղեկավարը, երբ Մեթիսը հեռացավ պաշտոնից, հերքել է, որ Թրամփը ազատել է Մեթիսին կամ խնդրել է նրա հրաժարականը։ Նա ասել է, որ Թրամփը, հավանաբար, շփոթված է կամ սխալվում է, և որ «Ջիմ Մեթիսը պատվավոր մարդ է»։  Մեթիսը վերադարձավ իր պաշտոնին[135]՝ որպես Հուվերի ինստիտուտի Դեյվիս ընտանիքի վաստակավոր անդամ[135]։

Հետպաշտոնավարման ժամկետը լրանալուց հետո

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպիտակ տնից հեռանալուց հետո Մեթիսը սկզբում հրաժարվել է արտահայտել իր կարծիքը Թրամփի վարչակազմի մասին[136]՝ ասելով. «Եթե դուք լքում եք վարչակազմը, ապա պարտավոր եք լռել»  և զգուշորեն արձագանքել է, երբ նրան խնդրել են խորհրդածել Թրամփի կամ ռազմական հարցերի մասին՝ ասելով, որ չի ցանկանում վիրավորել զորքերի ուշադրությունը[137]։  Նա փոխել է իր դիրքորոշումը՝ «զայրանալով և սարսափելով» 2020 թվականի հունիսի 1-ին Սպիտակ տան մոտ ոչ մարտական ​​ցուցարարների նկատմամբ բռնի վերաբերմունքին նախորդող իրադարձություններից, որոնք նախատեսված էին Թրամփի համար լուսանկարվելու Լաֆայետ հրապարակի դիմաց գտնվող եկեղեցում[138]։ Այդ երեկոյան Թրամփը Թվիթթերում պատասխանել է, որ «իրեն հիանալի է զգում», որ նախկինում խնդրել էր Մեթիսին հրաժարական տալ, և որ իրեն շատ բան դուր չի գալիս Մեթիսի կամ նրա «ղեկավարության ոճի» մեջ և «ուրախ է, որ նա հեռացել է[137]»։

2019 թվականին Մեթիսը միացել է «Քոհեն» խմբին որպես ավագ խորհրդական[139][140][141]։

Մեթիսը, ինչպես նաև մյուս բոլոր կենդանի նախկին պաշտպանության նախարարները, ընդհանուր առմամբ տասը, 2021 թվականի հունվարին հրապարակել են «Վաշինգտոն Փոստ»-ում հրապարակված հոդված, որում նախագահ Թրամփին կոչ էին անում չներգրավել զինվորականներին 2020 թվականի ընտրությունների արդյունքը որոշելու գործում[142]:

Ալ Սմիթի ճաշկերույթի մեկնաբանությունները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2019 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ալֆրեդ Է. Սմիթի հիշատակի հիմնադրամի ընթրիքի ժամանակ գլխավոր զեկուցող Մեթիսը պատասխանել է Թրամփի՝ իր մասին արված մեկնաբանություններին՝ ասելով.

Ես պարզապես գերագնահատված գեներալ չեմ, ես մեծագույնն եմ, աշխարհի ամենագերագնահատվածը, ինձ համար պատիվ է Դոնալդ Թրամփից այդպես համարվելը, քանի որ նա Մերիլ Սթրիփին նույնպես գերագնահատված դերասանուհի է անվանել։ Այսպիսով, կարծում եմ, ես գեներալների Մերիլ Սթրիփն եմ, և, անկեղծ ասած, դա ինձ համար բավականին լավ է հնչում։ Եվ դուք պետք է խոստովանեք, որ իմ և Մերիլի միջև, գոնե, մենք որոշակի հաղթանակներ ենք ունեցել[143]։

Նա շարունակել է. «Ես իմ ապրուստը վաստակել եմ մարտադաշտում։ Դոնալդ Թրամփը իր ապրուստըը վաստակել է բժշկի նամակում»[144]։

Քաղաքական դիրքորոշումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը պնդում էր, որ «երբեք չի գրանցվել որևէ քաղաքական կուսակցության համար»։ Նա նաև պնդում էր, որ որպես ԱՄՆ զինված ուժերի անդամ՝ ինքը «հպարտորեն ապաքաղաքական է»[145]։

Մեթիսը 2020 թվականին ասել է, որ Դոնալդ Թրամփը «իր կյանքի ընթացքում առաջին նախագահն է, որը չի փորձում միավորել ամերիկյան ժողովրդին՝ նույնիսկ չի ձևացնում, թե փորձում է։ Դրա փոխարեն նա փորձում է մեզ բաժանել»։ Հունվարի 6-ի հարձակումից հետո Մեթիսն ասել է, որ Թրամփն օգտագործել է նախագահությունը՝ «մեր ընտրությունների նկատմամբ վստահությունը ոչնչացնելու և մեր քաղաքացիների նկատմամբ հարգանքը թունավորելու համար»։ 2024 թվականին, այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ զինված ուժերի շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախկին նախագահ Մարկ Միլլին Թրամփին անվանել է «մինչև արմատները ֆաշիստ» և «բոլոր ժամանակների ամենավտանգավոր մարդ», հեղինակ Բոբ Վուդվարդն ասել է, որ Մեթիսը իրեն էլեկտրոնային նամակ է ուղարկել՝ Միլլիի գնահատականը հաստատելու համար[146]։

Իսրայելա-պաղեստինյան խաղաղության գործընթաց

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը աջակցում է երկու պետությունների լուծման մոդելին իսրայելա-պաղեստինյան խաղաղության համար: Նա ասել է, որ Իսրայելում իրավիճակը «անկայուն է», և որ իսրայելական բնակավայրերը վնասում են խաղաղության հեռանկարներին և կարող են հանգեցնել ապարտհեյդի նման իրավիճակի Հորդանան գետի արևմտյան ափին: Մասնավորապես, նա ասել է[147], որ Իսրայելի նկատմամբ ամերիկյան կողմնակալ աջակցության ընկալումը դժվարացրել է չափավոր արաբների համար Միացյալ Նահանգներին աջակցություն ցուցաբերելը: Մեթիսը վճռականորեն աջակցել է պետքարտուղար Ջոն Քերիին Մերձավոր Արևելքի խաղաղության գործընթացում՝ գովաբանելով Քերիին երկու պետությունների լուծման վրա «իմաստուն կերպով կենտրոնացած լինելու» համար[148]:

Իրանը և Մերձավոր Արևելքի դաշնակիցները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը կարծում է, որ Իրանը Մերձավոր Արևելքի կայունության գլխավոր սպառնալիքն է՝ «Ալ-Կաիդայից» և «Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետությունից» առաջ։ Մեթիսն ասում է. «Ես ISIS-ը համարում եմ Իրանի համար իր չարագործությունները շարունակելու պատրվակ։ Իրանը ISIS-ի թշնամին չէ։ Նրանք շատ բան ունեն շահելու տարածաշրջանում ISIS-ից ստեղծված խառնաշփոթից»։ Մեթիսը Իրանի միջուկային համաձայնագիրը համարում է վատ համաձայնագիր, բայց կարծում է, որ այժմ այն քանդելու ոչ մի միջոց չկա՝ ասելով. «Մենք պարզապես պետք է ընդունենք, որ ունենք անկատար զենքի վերահսկման համաձայնագիր։ Երկրորդ, որ մենք հասել ենք միջուկային դադարի, այլ ոչ թե միջուկային դադարեցման»։ Մեթիսը պնդում է, որ ստուգումները կարող են չկարողանալ կանխել Իրանից միջուկային զենք մշակելու փորձերը, բայց որ «եթե ուրիշ ոչինչ, ապա առնվազն մենք կունենանք ավելի լավ թիրախային տվյալներ, եթե ապագայում հասնենք պատերազմի[11]»։ Բացի այդ, նա քննադատել է Օբամային իրանական մտադրությունների վերաբերյալ «միամիտ» լինելու, իսկ Կոնգրեսին՝ միջուկային համաձայնագրից «գրեթե բացակայելու» համար[149]։

Մեթիսը և Եգիպտոսի նախագահ Աբդել Ֆաթթահ Ալ-Սիսին 2017 թվականի ապրիլին

Մեթիսը գովաբանում է ԱՄՆ տարածաշրջանային դաշնակիցների, ինչպիսիք են Հորդանանը, Իսրայելը և Միացյալ Արաբական Էմիրությունները, բարեկամությունը[150][151][152]:  Նա նաև քննադատել է Օբամային դաշնակիցներին «անօրինական» համարելու համար՝ ասելով. «ԱՄՆ գործող նախագահի համար մեր դաշնակիցներին անօրինական» համարելը խելագարություն է[152]»:  Նա նշել է Միացյալ Արաբական Էմիրությունների և Հորդանանի կարևորությունը որպես երկրներ, որոնք ցանկանում էին օգնել, օրինակ, Աֆղանստանում բացերը լրացնելու հարցում: Նա քննադատել է Օբամայի պաշտպանական ռազմավարությունը՝ այն համարելով «այն տպավորությունը, որ մենք հետ ենք քաշվում» ԱՄՆ դաշնակիցներից[153]: Նա ընդգծում է ԱՄՆ-ից դաշնակից հետախուզական գործակալությունների, մասնավորապես[154]՝ Հորդանանի, Եգիպտոսի և Սաուդյան Արաբիայի հետ կապերի ամրապնդման անհրաժեշտությունը: 2012 թվականին Մեթիսը պնդում էր սիրիացի ապստամբներին զենք մատակարարելու անհրաժեշտությունը՝ որպես Սիրիայում իրանցի միջնորդների դեմ պայքարելու միջոց[155]:

Մեթիսը Սաուդյան Արաբիայի արքայազն Մուհամմադ իբն Սալման ալ-Սաուդի հետ 2017 թվականի մարտին։

Ճապոնիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը այցելել է Ճապոնիա պաշտպանության նախարարի պաշտոնը ստանձնելուց մեկ շաբաթ անց։ Վարչապետ Շինզո Աբեի հետ հանդիպման ժամանակ Մեթիսը ընդգծել է, որ ԱՄՆ-ն շարունակում է հավատարիմ մնալ Ճապոնիայի փոխադարձ պաշտպանությանը և նշել է[156]. «Ես ուզում եմ, որ Վաշինգտոնում անցումային շրջանում թյուրըմբռնում չլինի, որ մենք ամուր կանգնած ենք, 100 տոկոսով, ուս ուսի տված ձեզ և ճապոնացի ժողովրդի հետ»։  Նա նաև վստահեցրել է Ճապոնիային, որ ԱՄՆ-ն կպաշտպանի վիճելի Սենկակու կղզիները, որոնք վերահսկում է Ճապոնիան, բայց որոնք նաև պահանջներ են ներկայացնում Չինաստանից և Թայվանից[157]։

Ռուսաստան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականին Վաշինգտոնում «Հերիթիջ» հիմնադրամից հովանավորվող կոնֆերանսում ելույթ ունենալով՝ Մեթիսն ասել է, որ կարծում է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի մտադրությունն է «քանդել ՆԱՏՕ-ն[158]»։ Մեթիսը նաև խոսել է այն մասին, ինչը նա համարում է Ռուսաստանի էքսպանսիոնիստական ​​կամ ռազմատենչ քաղաքականություն Սիրիայում, Ուկրաինայում և Բալթյան երկրներում[159]։  2017 թվականին Մեթիսն ասել է, որ համաշխարհային կարգը «Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր ամենամեծ հարձակման տակ է և դա Ռուսաստանի, ահաբեկչական խմբավորումների և այն բանի պատճառով, ինչ Չինաստանն անում է Հարավչինական ծովում[160]։

2017 թվականի փետրվարի 16-ին Մեթիսը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները ներկայումս պատրաստ չէ համագործակցել Ռուսաստանի հետ ռազմական հարցերում[9], այդ թվում՝ ԱՄՆ-ից ԻԼԻՊ-ի դեմ ապագա գործողությունների հարցում:  2017 թվականի օգոստոսին նա ասել է. «Չնայած Ռուսաստանի հերքումներին, մենք գիտենք, որ նրանք ձգտում են ուժի միջոցով վերաձևավորել միջազգային սահմանները՝ խաթարելով Եվրոպայի ինքնիշխան և ազատ ազգերին[161]»:

2022 թվականի հուլիսի 1-ին նա Ռուսաստանից Ուկրաինա ներխուժումը մեկնաբանել է որպես «անբարոյական, մարտավարական առումով անգործունակ, գործառնական առումով հիմար և ռազմավարական առումով հիմար ջանք»։ Նա հավելել է, որ Վլադիմիր Պուտինը «հավանաբար կարծում էր, որ ուկրաինացի ժողովուրդը կողջունի իրեն[162]»։

Մեթիսը և Թիլերսոնը չինացի գեներալ Ֆան Ֆենհուիի և պետական ​​խորհրդական Յան Ցզեչիի հետ, 2017 թվականի հունիսին։

Չինաստան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսը կոչ է արել Հարավչինական ծովում նավարկության ազատության և քննադատել է Չինաստանի կղզիաշինական գործունեությունը, ասելով. «Հիմնական եզրակացությունն այն է, որ  միջազգային ջրերը միջազգային ջրեր են[163]»:

Կլիմայի փոփոխություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2017 թվականին Մեթիսը հայտարարել է[13], որ բյուջեի կրճատումները կխոչընդոտեն գլոբալ տաքացման հետևանքները վերահսկելու կարողությանը  և նշել է. «կլիմայի փոփոխությունը մարտահրավեր է, որը պահանջում է ավելի լայն, ամբողջ կառավարության արձագանք[164]»։  Նա նաև սենատորներին ասել է, որ «կլիմայի փոփոխությունը ազդում է աշխարհի այն տարածքների կայունության վրա, որտեղ այսօր գործում են մեր զորքերը[165]»։

2020 թվականի Ջորջ Ֆլոյդի դեմ բողոքի ցույցեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2020 թվականի հունիսի 3-ին Մեթիսը հայտարարություն է տարածել The Atlantic-ին, որում քննադատել է նախագահ Դոնալդ Թրամփին և նրա քաղաքականությունը Ջորջ Ֆլոյդի դեմ բողոքի ցույցերի ժամանակ։ Նա հանդիմանել է Թրամփին՝ ամերիկացի ժողովրդի մեջ պառակտում առաջացնելու միտումնավոր փորձ կատարելու և երկրի բողոքի ցույցերը «գերիշխելու» համար ռազմական գործողություններ քարոզելու համար։ «Մեր արձագանքի ռազմականացումը, ինչպես մենք տեսանք Վաշինգտոնում, հակամարտություն է առաջացնում՝ կեղծ հակամարտություն՝ զինվորականների և քաղաքացիական հասարակության միջև և նվազեցնում է վստահությունն ու սահմանադրական հարաբերությունները զինված ծառայությունների և նրանցից աջակցվող քաղաքացիական բնակչության միջև», -գրել է նա։ Մեթիսը կոչ է արել ժողովրդին վերամիավորվել՝ անկախ նախագահից, հասարակության բարեկեցությունը և նրա ապագան պահպանելու համար[138]։

Մեթիսը գրել է, որ Թրամփը «իր կյանքի ընթացքում առաջին նախագահն էր, որը չի փորձում միավորել ամերիկյան ժողովրդին՝ նույնիսկ չի ձևացնում, թե փորձում է։ Դրա փոխարեն նա փորձում է մեզ բաժանել»։ Նա հավելել է, որ Ամերիկան «ականատես է լինում երեք տարվա առանց հասուն ղեկավարության հետևանքներին»։ Նա կոչ է արել պատասխանատվության ենթարկել «պաշտոնում գտնվողներին, ովքեր կծաղրեն մեր սահմանադրությունը»։ Նա եզրափակել է. «Միայն նոր ուղի ընտրելով, ինչը, ըստ էության, նշանակում է վերադառնալ մեր հիմնադիր իդեալների սկզբնական ուղուն, մենք կրկին կդառնանք մի երկիր, որը հիացմունքի և հարգանքի է արժանանում ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ արտերկրում[138][166][167][168]»։

Անձնական կյանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամբողջ մասնագիտական ​​կարիերայի ընթացքում ամուրի լինելով՝ այժմ թոշակի անցած Մեթիսը ամուսնացել է ֆիզիկոս և բիզնես մենեջեր Քրիստինա Լոմասնիի հետ  2022 թվականի հունիսին։ Նա երեխաներ չունի։ Նախկինում նա ամուսնության առաջարկ էր արել մի կնոջ[169], սակայն երբ գործընկերները համոզել էին նրան հրաժարվել Ծովային հետևակային կորպուսից նրա համար, վերջինս չեղարկել էր հարսանիքը նախատեսվածից երեք օր առաջ[170]։ Նրան մականունը տվել էին «Պատերազմող վանական»՝ ամուրի լինելու և պատերազմի ուսումնասիրությանը ողջ կյանքի նվիրվածության պատճառով։  ​​Լինելով եռանդուն ընթերցող[24][171]՝ նա իր անձնական գրադարանում ունի 7000 գիրք  և խորհուրդ է տվել Մարկոս Ավրելիոսի «Մեդիտացիաները[172]» որպես այն գիրքը, որը պետք է կարդա յուրաքանչյուր ամերիկացի[173]։  Մեթիսը Ռոբերտ Հայնլայնի «Տիեզերանավային զինվորները[174]» նկարագրում է որպես հետևակայինների համար մարզական սիմուլյատորներ ներդնելու պատճառներից մեկը[25]։

Մեթիսը «Ամերիկյան հեղափոխության որդիներ» ջոկատին ընդգրկվել է 2021 թվականի հուլիսի 13-ին։

Մեթիսը կաթոլիկ է և նրան նկարագրել են որպես «բարեպաշտ»  և «նվիրված[175]»։ 2003 թվականի Իրաքի ներխուժման ժամանակ նա հաճախ էր կիրակի օրերին աղոթում գեներալ Ջոն Ֆ. Քելլիի հետ[176]։  Թրամփի անցումային թիմի Մեթիսի պաշտոնական կենսագրության մեջ նրան նկարագրում են որպես «Ծովային հետևակի կորպուսի՝ «Սեմփեր Ֆիդելիս» կարգախոսի կենդանի մարմնացում[175]»։  Նա հրաժարվել է, երբ լրագրողները խնդրել են հրապարակավ քննարկել իր հավատքը[176]։  2003 թվականի PBS-ին տված հարցազրույցում Մեթիսը հիշել է[177], թե ինչպես են իր ծովային հետևակայինները հետևել իր հոգևորականի խորհրդին Իրաքի քաղաքացիների աջակցությունը ստանալու հարցում.

Իմ կաթոլիկ հոգևորականի առաջարկով ծովային հետևակայինները շշերով սառը խմելու ջուր կվերցնեին, կանցնեին ցուցարարների մեջ և կբաժանեին այն։ Պարզապես դժվար է քար նետել մեկի վրա, ով քեզ սառը ջուր է տվել, և դրսում 120 աստիճան է[176]։

Ռազմական պարգևներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեթիսի պարգևները և կրծքանշանները, ի թիվս այլոց, ներառում են՝

Bronze oak leaf cluster
Կաղապար:Ribbon devices/alt
ribbon ribbon ribbon
V
Կաղապար:Ribbon devices/alt
Gold star
Կաղապար:Ribbon devices/alt
 ribbon ribbon
ribbon Կաղապար:Ribbon devices/alt ribbon ribbon
ribbon
Bronze star
Կաղապար:Ribbon devices/alt
Bronze star
Կաղապար:Ribbon devices/alt
Bronze star
Կաղապար:Ribbon devices/alt
Bronze star
Կաղապար:Ribbon devices/alt
 Կաղապար:Ribbon devices/alt ribbon ribbon
Bronze star
Կաղապար:Ribbon devices/alt
Bronze star
Կաղապար:Ribbon devices/alt
 ribbon Կաղապար:Ribbon devices/alt
Կաղապար:Ribbon devices/alt ribbon ribbon ribbon
1-ին շարք Defense Distinguished Service Medal՝ մեկ oak leaf cluster Navy Distinguished Service Medal Defense Superior Service Medal Legion of Merit
2-րդ շարք Bronze Star Medal՝ Combat "V" Meritorious Service Medal երկու 5⁄16" Gold Stars Navy and Marine Corps Achievement Medal Combat Action Ribbon
3-րդ շարք Navy and Marine Corps Presidential Unit Citation Joint Meritorious Unit Award Navy Unit Commendation Navy and Marine Corps Meritorious Unit Commendation
4-րդ շարք Marine Corps Expeditionary Medal National Defense Service Medal երկու 3⁄16" bronze stars Southwest Asia Service Medal մեկ 3/16 դյույմանոց բրոնզե աստղով Afghanistan Campaign Medal մեկ 3/16 դյույմանոց բրոնզե աստղով
5-րդ շարք Iraq Campaign Medal մեկ 3/16 դյույմանոց բրոնզե աստղով Global War on Terrorism Expeditionary Medal Global War on Terrorism Service Medal Humanitarian Service Medal
6-րդ շարք Sea Service Ribbon՝ մեկ 3⁄16 «արծաթե աստղով և երկու 3⁄16 » բրոնզե աստղերով Marine Corps Recruiting Service Ribbon մեկ 3/16 դյույմանոց բրոնզե աստղով Polish Army Medal ոսկե մեդալ NATO Meritorious Service Medal[58]
7-րդ շարք NATO Medal ISAF-ում ծառայության համար[58] Meritorious Service Cross Կանադայից 2013 թվականին[178] Kuwait Liberation Medal (Saudi Arabia) Kuwait Liberation Medal (Kuwait)
Նշաններ Rifle Expert Badge (4-րդ մրցանակ) Pistol Expert Badge (2-րդ մրցանակ)
Նշան Office of the Secretary of Defense Identification Badge

«Արժանավոր ծառայության խաչ» պարգև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«2001-2012 թվականներին Միացյալ Նահանգների զինված ուժերում և ՆԱՏՕ-ում զբաղեցնելով ղեկավար պաշտոններ՝ գեներալ Մեթիսը անմիջականորեն և բազմիցս նպաստել է կանադական ուժերի օպերատիվ հաջողություններին Աֆղանստանում։ Աննախադեպ մուտք ապահովելով և կարևորագույն քաղաքականությանը և վարժանքներին կանադական մասնակցությունը պաշտպանելով՝ նա նպաստել է կանադական ապստամբության դեմ պայքարի դոկտրինի ձևավորմանը։ Ցուցաբերելով աներկբա աջակցություն և անսասան նվիրվածություն Կանադային՝ գեներալ Մեթիսը զգալիորեն ամրապնդել է կանադա-ամերիկյան հարաբերությունները և կարևոր դեր է խաղացել Աֆղանստանում երկու երկրների համատեղ նվաճումների գործում»[178]։

Քաղաքացիական պարգևներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Մեթիսը Մայքլ Մալենից ստանում է «Ակնառու ռազմական առաջնորդության» մրցանակը Վաշինգտոնում կայացած Ատլանտյան խորհրդի ամենամյա մրցանակաբաշխության ժամանակ։

Մեթիսի քաղաքացիական պարգևների թվում են՝

  • 2009 թվական՝ Ազգային քաղաքականության կենտրոնի Էդմունդ Ս. Մասկիի անվան ակնառու հանրային ծառայության մրցանակ[17]
  • 2010 թվական՝ Ատլանտյան խորհրդի «Ակնառու ռազմական առաջնորդության» մրցանակ[17]
  • 2013 թվական՝ Մեծ Հեմփթոն Ռոուդսի համաշխարհային հարաբերությունների խորհրդի «Ռայան Ս. Քրոքերի տարվա համաշխարհային քաղաքացի» մրցանակը[71]
  • 2014 թվական՝ Ծովային հետևակի համալսարանի հիմնադրամի «Սեմպեր Ֆիդելիս» մրցանակ[71]
  • 2014 թվական՝ Վաշինգտոնի քոլեջի իրավունքի պատվավոր դոկտորի կոչում[179]
  • 2016 թվական՝ Վաշինգտոնի քաղաքականության կենտրոնի «Ազատության չեմպիոն» մրցանակի դափնեկիր[180]
  • 2021 թվական՝ Ընտրվել է Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ[181]
  • 2021 թվական՝ Ավստրալիայի շքանշանի պատվավոր ուղեկից[182]

Հանրաճանաչ մշակույթում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Մեթիսը 2019 թվականի պետական հեղաշրջման «Holding the Line: Inside Trump's Pentagon with Secretary Mattis» գրքի հիմնական թեման է[183]:
  • Ռոբերտ Ջոն Բյորկը մարմնավորում է Մեթիսին 2008 թվականի HBO-ի «Generation Kill» մինի-սերիալում, որը պատմում է 2003 թվականի Իրաք ներխուժման մասին[184]:
  • Մեթիսը հայտնի է նաև համացանցային մեմով, որտեղ նրան պատկերում են որպես «Քվանտիկոյի Սուրբ Մեթիս, Քաոսի հովանավոր Սուրբ[185]»։
  • Մեթիսի մասին Duffel Blog ռազմական երգիծական կայքը հաճախ «հաղորդում» է տալիս՝ կապված պաշտոնից հնարավոր ազատման, Ռուսաստանի հետ «սպառազինությունների մրցավազքում» հաղթելու և Պոտոմակը հռոմեական ոճով պետական ​​հեղաշրջում իրականացնելու համար[186]:
  • Մեթիսը եռանդուն ընթերցող է և հրապարակում է իր ընթերցանության ցանկերը[187]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Ray M. Encyclopædia Britannica
  2. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  3. 1 2 GeneaStar
  4. 1 2 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
  5. ↑ https://politi.co/3xPXaDK
  6. ↑ Yglesias, Matthew (2018 թ․ մարտի 16). «James Mattis is linked to a massive corporate fraud and nobody wants to talk about it». Vox. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
  7. 1 2 «James Mattis, in South Korea, Tries to Reassure an Ally». The New York Times. 2017 թ․ փետրվարի 2. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 8-ին.
  8. 1 2 «US warns North Korea against nuclear attack». Al Jazeera English. 2017 թ․ փետրվարի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 4-ին.
  9. 1 2 Baldor, Lolita (2017 թ․ փետրվարի 16). «Mattis: US not ready to collaborate militarily with Russia». ABC News. Associated Press. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 16-ին.
  10. ↑ Jackson, David (2018 թ․ դեկտեմբերի 21). «Donald Trump disputes departing Defense Secretary Jim Mattis over Russia, China». USA Today. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  11. 1 2 McIntyre, Jamie (2016 թ․ ապրիլի 22). «Mattis: Iran is the biggest threat to Mideast peace». Washington Examiner. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
  12. ↑ Ewing, Philip (2018 թ․ դեկտեմբերի 20). «Defense Secretary Mattis Resigns Amid Syria And Afghanistan Tension» (անգլերեն). NPR. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
  13. 1 2 «Secretary of Defense James Mattis: The Lone Climate Change Soldier in this Administration's Cabinet». Union of Concerned Scientists. 2017.
  14. ↑ «Climate change, extreme weather already threaten 50% of U.S. military sites». USA Today. 2018 թ․ հունվարի 31.
  15. ↑ Swanson, Ian (2020 թ․ սեպտեմբերի 15). «Trump says he wanted to take out Syria's Assad but Mattis opposed it». The Hill (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
  16. ↑ Haberman, Maggie (2019 թ․ հունվարի 2). «Trump Says Mattis Resignation Was 'Essentially' a Firing, Escalating His New Front Against Military Critics». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
  17. 1 2 3 4 «Nominations before the Senate Armed Services Committee, Second Session, 111th Congress» (PDF). US Government Printing Office. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 3-ին.
  18. ↑ «Lucille Mattis Obituary». The Tri-City Herald. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 8-ին.
  19. ↑ «10 Things You Didn't Know About James Mattis». Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 17-ին.
  20. ↑ «James Mattis Fast Facts». CNN Library. 2016 թ․ դեկտեմբերի 26. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 22-ին.
  21. ↑ «Reflections with General James Mattis – Conversations with History». University Of California Television. 2014 թ․ հունիսի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
  22. ↑ «Trump's Defense pick Mattis always comes home to Richland, 'this town that formed me'». The Seattle Times (ամերիկյան անգլերեն). 2017 թ․ հունվարի 7. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 25-ին.
  23. ↑ «Retired Gen. Jim Mattis gets married. The bride has a high-profile job in Richland». Tri-City Herald (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2025 թ․ մարտի 2-ին. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 25-ին.
  24. 1 2 3 «James Mattis, a Warrior in Washington». The New Yorker. 2017 թ․ մայիսի 29. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 22-ին.
  25. 1 2 3 4 5 6 7 «Interview with Jim Mattis». Interviews with Max Raskin (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 25-ին.
  26. ↑ Kraemer, Kristin M. (2016 թ․ նոյեմբերի 22). «Gen. Mattis, Trump's possible defense chief, fulfills Benton County jury duty». Tri-City Herald.
  27. ↑ Ray, Michael (2016 թ․ դեկտեմբերի 2). «James Mattis». Britannica. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
  28. ↑ Baldor, Lolita C. (2016 թ․ դեկտեմբերի 2). «Trump to nominate retired Gen. James Mattis to lead Pentagon». The Washington Post. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  29. ↑ «United States Joint Forces Command». Արխիվացված է օրիգինալից 2001 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 10-ին.
  30. ↑ «James N. Mattis – Donald Trump Administration». Office of the Secretary of Defense – Historical Office. Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-12-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 14-ին.
  31. ↑ Mattis, James (2013 թ․ սեպտեմբերի 25). General James Mattis, "In the Midst of the Storm: A US Commander's View of the Changing Middle East". Dartmouth College. Event occurs at 80:10. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 2-ին.
  32. 1 2 Reynolds, Nicholas E. (2005). Basrah, Baghdad and Beyond. US Naval Institute Press. էջեր 4–5. ISBN 978-1-59114-717-6. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 20-ին.
  33. ↑ Ricks, Thomas E. (2006 թ․ օգոստոսի 1). «Fiasco». Armed Forces Journal. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 3-ին.
  34. ↑ Proser, Jim (2017 թ․ օգոստոսի 15). «James Mattis: No Better Friend, No Worse Enemy». National Review. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
  35. 1 2 «Gen James N. Mattis». Military Hall of Honor. Արխիվացված է օրիգինալից 2017-08-05-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 19-ին.
  36. ↑ Lowry, Richard (2016 թ․ դեկտեմբերի 9). «Op-ed: General James N. Mattis – A Marine for the History Books». American Military News. Արխիվացված է օրիգինալից 2017-03-12-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 10-ին.
  37. ↑ «1ST MARINE DIVISION AND ITS REGIMENTS» (PDF). usmcu.edu. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ հունիսի 3-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 1-ին.
  38. 1 2 3 Ricks, Thomas E. (2006). Fiasco: The American Military Adventure in Iraq. New York: Penguin Press. էջ 313.
  39. 1 2 3 4 Dickerson, John (2010 թ․ ապրիլի 22). «A Marine General at War». Slate. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 11-ին.
  40. ↑ Woodward, Bob. Rage. Simon & Schuster. 2020, p. 4.
  41. ↑ Finkel, Gal Perl (2016 թ․ դեկտեմբերի 12). «General Mattis: A warrior diplomat». The Jerusalem Post. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  42. ↑ Barzilai, Yaniv (2014 թ․ հունվարի 31). 102 Days of War: How Osama bin Laden, al Qaeda & the Taliban Survived 2001. Potomac Books, Inc. էջեր 45ff. ISBN 978-1-61234-534-5.
  43. ↑ Tritten, Travis J. (2016 թ․ դեկտեմբերի 2). «Retired Green Beret says Mattis left 'my men to die' in Afghanistan». Stars and Stripes. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 25-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 17-ին.
  44. ↑ Vladimirov, Nikita (2016 թ․ դեկտեմբերի 2). «Former Special Forces officer: Mattis 'betrayed his duty to us'». The Hill. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 17-ին.
  45. ↑ Meek, James Gordon; Ferran, Lee (2016 թ․ դեկտեմբերի 6). «Men Left 'to Die': Gen. James Mattis' Controversial Wartime Decision». ABC News. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 17-ին.
  46. ↑ Ricks, Thomas E. (2016 թ․ նոյեմբերի 22). «A SecDef nominee at war?: What I wrote about General Mattis in 'The Generals'». Foreign Policy (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
  47. 1 2 Ricks, Thomas E. (2012). The Generals: American Military Command from World War II to Today. New York: Penguin Press. էջ 405. ISBN 978-1-59420-404-3.
  48. ↑ Szoldra, Paul (2006 թ․ դեկտեմբերի 1). «19 unforgettable quotes from legendary Marine Gen. James 'Mad Dog' Mattis». Business Insider. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 19-ին.
  49. ↑ West, Bing (2008). The Strongest Tribe: War, Politics, and the Endgame in Iraq. New York: Random House. էջ 245. ISBN 978-1-4000-6701-5.
  50. ↑ «Iraq Wedding-Party Video Backs Survivors' Claims». Fox News. 2004 թ․ մայիսի 24. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 10-ին.
  51. ↑ «US soldiers started to shoot us, one by one». The Guardian. 2004 թ․ մայիսի 20.
  52. ↑ «Top 10 Stories of 2005: Pantano, roads, Olchowski are 10–7». Star News Online. 2005 թ․ դեկտեմբերի 28. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ մարտի 27-ին. Վերցված է 2007 թ․ հունվարի 24-ին.
  53. ↑ Quinn-Judge, Paul (2005 թ․ փետրվարի 28). «Did He Go Too Far?». Time. Արխիվացված է օրիգինալից 2005 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2007 թ․ հունվարի 24-ին.
  54. ↑ Phillips, Stone (2005 թ․ ապրիլի 26). «Marine charged with murders of Iraqis: Lieutenant claims self-defense in shooting of detainees». NBC News. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2007 թ․ հունվարի 24-ին.
  55. ↑ «General: It's 'fun to shoot some people'». CNN. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 28-ին.
  56. ↑ Guardiano, John R. (2005 թ․ փետրվարի 11). «Breaking the Warrior Code». The American Spectator. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 28-ին.
  57. ↑ Lowe, Christian (2006 թ․ հունիսի 12). «Popular commander to lead I MEF». Marine Corps Times. էջ 24.
  58. 1 2 3 «French general assumes command of Allied Command Transformation». Allied Command Transformation Public Affairs Office, NATO. 2009 թ․ սեպտեմբերի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Վերցված է September 28, 2009-ին.
  59. ↑ Gearan, Anne (2010 թ․ հունիսի 22). «Gates announces nomination of Amos for CMC». Marine Corps Times. Associated Press. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 8-ին.
  60. ↑ Cavallaro, Gina (2010 թ․ հուլիսի 8). «Pentagon picks Mattis to take over CENTCOM». Marine Corps Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 8-ին.
  61. ↑ «Obama backs Mattis nomination for CENTCOM». Marine Corps Times. 2010 թ․ հուլիսի 22. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունվարի 17-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 23-ին.
  62. ↑ «Mattis takes over Central Command, vows to work with Mideast allies in Afghanistan, Iraq». Fox News. Associated Press. 2010 թ․ օգոստոսի 11. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 3-ին.
  63. ↑ Mitchell, Robbyn (2010 թ․ օգոստոսի 12). «Mattis takes over as CentCom chief». Tampa Bay Times|St. Petersburg Times. էջ 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 12-ին.
  64. ↑ «Mattis assumes command of CENTCOM». US Central Command. 2010 թ․ օգոստոսի 11. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 12-ին.
  65. ↑ «Mattis interview: Syria would fall without Iran's help». USA Today. 2013 թ․ ապրիլի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
  66. 1 2 Jaffe, Greg; Ryan, Missy (2015 թ․ մարտի 28). «Why the chaos in Yemen could force Obama to take a harder line with Iran». The Washington Post. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  67. ↑ Bergen, Peter (2022 թ․ մայիսի 17). The Cost of Chaos: The Trump Administration and the World (անգլերեն). Penguin. էջեր 51–52. ISBN 978-0-593-65289-3.
  68. ↑ Panetta, Leon (2014). Worthy Fights: A Memoir of Leadership in War and Peace (Kindle ed.). Penguin Group. էջեր Kindle Locations 6368–6370.
  69. ↑ Jaffe, Greg; Entous, Adam (2017 թ․ հունվարի 8). «As a general, Mattis urged action against Iran. As a defense secretary, he may be a voice of caution». The Washington Post. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  70. ↑ «Austin will be nominated to lead US Central Command». Stars and Stripes. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 3-ին.
  71. 1 2 3 «About General James Mattis». FWA Consultants. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 3-ին.
  72. ↑ «General James Mattis, Annenberg Distinguished Visiting Fellow». Hoover Institution. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 3-ին.
  73. ↑ Asher-Schapiro, Avi (2016 թ․ դեկտեմբերի 2). «Donald Trump Pentagon Pick Mattis Made Nearly $1,000,000 On Board Of Defense Contractor». International Business Times. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
  74. ↑ «General James Mattis». Hoover Institution. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
  75. ↑ Mattis, James (2015 թ․ դեկտեմբերի 9). «Why I'm Joining Spirit of America». Spirit of America. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
  76. ↑ Mattis, James; Schake, Kori, eds. (2016 թ․ օգոստոս). Warriors and Citizens: American Views of Our Military. Stanford, California: Hoover Institution. ISBN 978-0-8179-1934-4. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
  77. ↑ «Theranos, CEO Holmes, and Former President Balwani Charged With Massive Fraud». Securities and Exchange Commission. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 23-ին.
  78. ↑ Carreyrou, John (2018 թ․ մայիսի 21). Bad Blood: Secrets and Lies in a Silicon Valley Startup. Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 978-1-5247-3166-3.
  79. ↑ Levine, Matt (2018 թ․ մարտի 14). «The Blood Unicorn Theranos Was Just a Fairy Tale». Bloomberg View. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 14-ին.
  80. ↑ Weaver, Christopher (2017 թ․ հունվարի 5). «Trump Defense Nominee James Mattis Resigns From Theranos Board». The Wall Street Journal. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 28-ին.
  81. ↑ «A singular board at Theranos». Fortune. 2014 թ․ հունիսի 12. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  82. ↑ Johnson, Carolyn Y. (2015 թ․ դեկտեմբերի 2). «E-mails reveal concerns about Theranos's FDA compliance date back years». The Washington Post. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 26-ին.
  83. ↑ Brooks, Risa (2019 թ․ օգոստոսի 30). «Jim Mattis Tells His Life Story». The New York Times.
  84. ↑ Goldberg, Jeffrey. "Why Did James Mattis Resign ...." The Atlantic. October 2019. August 29, 2019.
  85. ↑ «General Dynamics Elects Jim Mattis to Board of Directors» (անգլերեն). General Dynamics. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
  86. ↑ Mattingly, Phil (2016 թ․ նոյեմբերի 20). «Trump: 'Mad Dog' Mattis is a 'very impressive' candidate for defense secretary». CNN. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
  87. ↑ Trump, Donald J. [@realDonaldTrump] (November 20, 2016). «General James "Mad Dog" Mattis, who is being considered for Secretary of Defense, was very impressive yesterday. A true General's General!» (Թվիթ). Արխիվացված է օրիգինալից December 9, 2020-ին. Վերցված է November 11, 2016-ին – via Թվիթթեր.
  88. 1 2 Lamothe, Dan (2016 թ․ դեկտեմբերի 1). «Trump has chosen retired Marine Gen. James Mattis for secretary of defense». The Washington Post. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.
  89. ↑ Lamothe, Dan (2016 թ․ դեկտեմբերի 1). «How Trump picking Mattis as Pentagon chief breaks with 65 years of U.S. history». The Washington Post. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
  90. ↑ «Senate confirms retired Gen. James Mattis as defense secretary, breaking with decades of precedent». The Washington Post. 2017 թ․ հունվարի 20.
  91. ↑ Peterson, Kristina; Hughes, Siobhan (2017 թ․ հունվարի 20). «Senate Confirms James Mattis as Defense Secretary». The Wall Street Journal. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 20-ին.
  92. ↑ Schor, Elana (2017 թ․ հունվարի 20). «Gillibrand says she won't vote for Mattis waiver». Politico. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 20-ին. «While I deeply respect General Mattis's service, I will oppose a waiver. Civilian control of our military is a fundamental principle of American democracy, and I will not vote for an exception to this rule.»
  93. ↑ «U.S. Senate: U.S. Senate Roll Call Votes 117th Congress - 1st Session».
  94. ↑ «Readout of Secretary Mattis' Call with Kingdom of Saudi Arabia's Deputy Crown Prince and Minister of Defense Mohammed bin Salman». US Department of Defense. 2017 թ․ հունվարի 31. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 1-ին.
  95. ↑ Smith, Alexander; Joselow, Gabe (2017 թ․ մարտի 31). «Defense Sec. James Mattis: North Korea 'Has Got to Be Stopped'». NBC News. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
  96. ↑ «James Mattis says a military solution in North Korea will 'be tragic on an unbelievable scale'». Business Insider. 2017 թ․ մայիսի 26.
  97. ↑ Stewart, Phil; Brunnstrom, David (2017 թ․ հունիսի 3). «Defense Secretary Mattis turns up heat on North Korea and China». CBS News. Reuters.
  98. ↑ Ali, Idrees; Stone, Mike (2017 թ․ հունիսի 13). «North Korea 'most urgent' threat to security: Mattis». Reuters.
  99. ↑ Lockie, Alex (2017 թ․ հունիսի 16). «Defense Secretary Mattis explains what war with North Korea would look like». Business Insider.
  100. ↑ Shane III, Leo (2017 թ․ մարտի 22). «Mattis: Expect U.S. troops in Iraq even after ISIS falls». Military Times.
  101. ↑ «After civilians killed in Mosul, Pentagon denies loosening rules». Reuters. 2017 թ․ մարտի 27.
  102. ↑ Zenko, Micah (2017 թ․ ապրիլի 11). «Civilian casualties are up and Congress is AWOL». Foreign Policy. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
  103. ↑ Ryan, Missy (2018 թ․ հունվարի 18). «Civilian deaths tripled in U.S.-led campaign against ISIS in 2017, watchdog alleges». The Washington Post. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 30-ին.
  104. ↑ Muñoz, Carlos (2017 թ․ ապրիլի 5). «Defense Secretary Mattis condemns 'heinous' chemical attack in Syria, DoD mulls response». Washington Times.
  105. ↑ «Statement by Secretary of Defense James Mattis on the U.S. Military Response to the Syrian Government's Use of Chemical Weapons» (Press release). United States Department of Defense. 2017 թ․ ապրիլի 10.
  106. ↑ Klimas, Jacqueline (2017 թ․ ապրիլի 11). «Mattis: U.S. Syria policy is still to defeat ISIS». Politico.
  107. ↑ Burns, Robert (2017 թ․ ապրիլի 21). «US Defense Sec'y Mattis: Syria still has chemical weapons». ABC News. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 21-ին.
  108. ↑ «Trump wanted Syria's Assad assassinated, Bob Woodward claims in extraordinary new book». The Independent. 2018 թ․ ապրիլի 9. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 8-ին.
  109. ↑ Mitchell, Ellen (2017 թ․ մայիսի 8). «Mattis: Questions unanswered on Syria cease-fire plan». The Hill.
  110. ↑ «Pentagon Weighs More Support for Saudi-led War in Yemen». Foreign Policy. 2017 թ․ մարտի 26.
  111. ↑ DeYoung, Karen; Ryan, Missy (2017 թ․ մարտի 26). «Trump administration weighs deeper involvement in Yemen war». The Washington Post.
  112. ↑ Klimas, Jacqueline (2017 թ․ ապրիլի 20). «Mattis: U.S. won't dig into 'mother of all bombs' damage in Afghanistan». Politico.
  113. ↑ Cullinane, Susannah; Browne, Ryan (2017 թ․ մարտի 27). «US Defense Secretary Mattis visits Afghanistan». CNN.
  114. ↑ O'Brien, Connor (2017 թ․ հունիսի 13). «Mattis: 'We are not winning in Afghanistan'». Politico.
  115. ↑ «Mattis says US 'may have pulled our troops out too rapidly' in Afghanistan». Fox News. 2017 թ․ հունիսի 29.
  116. ↑ Fryer-Biggs, Zachary (2018 թ․ հունվարի 22). «Turkish Forces Bomb Key U.S. Ally In Fight Against ISIS In Syria». Newsweek. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 15-ին.
  117. ↑ «Turkey has legitimate security concerns: Mattis». Hürriyet Daily News. Anadolu Agency. 2018 թ․ հունվարի 22. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 15-ին.
  118. ↑ «Turkey to US: Stop YPG support or face 'confrontation'». Al Jazeera English. 2018 թ․ հունվարի 25. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 13-ին.
  119. ↑ «Briefing by Secretary Mattis on U.S. Strikes in Syria». Department of Defense. 2018 թ․ ապրիլի 13. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 21-ին.
  120. ↑ Hirsh, Michael; Gramer, Robbie (2018 թ․ դեկտեմբերի 4). «White House Digs Itself in Deeper on Khashoggi». Foreign Policy.
  121. ↑ «Trump administration defends close Saudi ties as Senate moves to end US support for Yemen war». CNBC. 2018 թ․ նոյեմբերի 28.
  122. ↑ «How Security Cooperation Advanced US Interests». Brookings Institution. 2019 թ․ հունիսի 4. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 18-ին.
  123. ↑ Hirsh, Michael (2018 թ․ դեկտեմբերի 20). «Mattis Quits Over Differences With Trump». Foreign Policy. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
  124. ↑ Lamothe, Dan (2020 թ․ օգոստոսի 5). «Gen. David Goldfein, bypassed to be Trump's top military adviser, retires». The Washington Post. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 6-ին.
  125. ↑ Ewing, Philip (2018 թ․ դեկտեմբերի 20). «Defense Secretary Mattis To Retire In February, Trump Says, Amid Syria Tension». NPR. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  126. ↑ Wamsley, Laurel (2018 թ․ դեկտեմբերի 19). «White House Orders Pentagon To Pull U.S. Troops From Syria». NPR. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. «The troop withdrawal is a reversal of policy discussed as recently as this month by Mattis, who said that after the defeat of ISIS, U.S. forces would remain in Syria to prevent a resurgence of the terrorist group and to counteract Iran.»
  127. ↑ Cooper, Helene (2018 թ․ դեկտեմբերի 20). «Jim Mattis Resigns, Rebuking Trump's Worldview». The New York Times. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  128. ↑ Cooper, Helene (2018 թ․ դեկտեմբերի 8). «Jim Mattis, Defense Secretary, Resigns in Rebuke of Trump's Worldview». The New York Times. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.
  129. ↑ Jaffe, Greg; Demirjian, Karoun (2018 թ․ դեկտեմբերի 20). «'A sad day for America': Washington fears a Trump unchecked by Mattis» – via www.washingtonpost.com.
  130. ↑ Sevastopulo, Demetri (2018 թ․ դեկտեմբերի 21). «Mattis Resignation Spreads Alarm in Washington and Abroad». Financial Times. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  131. ↑ «James Mattis' resignation letter in full». BBC News. 2018 թ․ դեկտեմբերի 21.
  132. ↑ Cooper, Helene (2018 թ․ դեկտեմբերի 20). «Jim Mattis, Marine General Turned Defense Secretary, Will Leave Pentagon in February». The New York Times. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  133. ↑ Cooper, Helene (2018 թ․ դեկտեմբերի 23). «Trump, Angry Over Mattis's Rebuke, Removes Him 2 Months Early». The New York Times. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  134. ↑ Haberman, Maggie (2019 թ․ հունվարի 2). «Trump Says Mattis Resignation Was 'Essentially' a Firing, Escalating His New Front Against Military Critics». New York Times. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 3-ին.
  135. 1 2 Gregorian, Dareh; Hunt, Kasie; Tsirkin, Julie (2020 թ․ հունիսի 5). «'Stunning,' 'powerful,' 'overdue': Romney, Murkowski praise Mattis' stinging Trump rebuke». CBS News. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 10-ին.
  136. ↑ Cohen, Zachary (2019 թ․ օգոստոսի 29). «How James Mattis and Donald Trump's relationship has changed since the Secretary of Defense left his post». CNN. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 4-ին.
  137. 1 2 Martin, Jeffery (2020 թ․ հունիսի 4). «Esper Flipflops and Leaves Troops in DC as Trump Spars With Mattis». Newsweek. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 3-ին.
  138. 1 2 3 Barbara Starr; Paul LeBlanc (2020 թ․ հունիսի 3). «Mattis tears into Trump: 'We are witnessing the consequences of three years without mature leadership'». CNN.
  139. ↑ Klar, Rebecca (2019 թ․ սեպտեմբերի 8). «Mattis joining Cohen Group as senior counselor». The Hill. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
  140. ↑ Sisk, Richard (2019 թ․ սեպտեմբերի 9). «Mattis Joins Advisory Group Run by Former Defense Secretary». Military.com. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
  141. ↑ Scarborough, Rowan (2020 թ․ նոյեմբերի 25). «Mattis failed to disclose role with global consultant tied to China in bombshell column». The Washington Times. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
  142. ↑ «All 10 living former defense secretaries: Involving the military in election disputes would cross into dangerous territory». Washington Post (ամերիկյան անգլերեն). 2021 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 3-ին.
  143. ↑ Segers, Grace (2019 թ․ հոկտեմբերի 18). «Jim Mattis fires back at President Trump for "overrated" insult». CBS News.
  144. ↑ Hauser, Christine (2019 թ․ հոկտեմբերի 17). «Mattis Mocks Trump's Bone Spurs and Love of Fast Food». The New York Times.
  145. ↑ Macias, Amanda (2018 թ․ հոկտեմբերի 16). «Defense Secretary Mattis: 'I've never registered for any political party'» (անգլերեն). CNBC. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 15-ին.
  146. ↑ Miller, Tim (2024 թ․ հոկտեմբերի 17). «Mattis Told Woodward He Agreed Trump Was a Uniquely Dangerous Threat». The Bulwark.
  147. ↑ Cortellessa, Eric (2016 թ․ նոյեմբերի 20). «Trump's top Pentagon pick said settlements were creating 'apartheid'». The Times of Israel. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
  148. ↑ Berman, Lazar (2013 թ․ հուլիսի 25). «Ex-US general: We pay a price for backing Israel». The Times of Israel. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 20-ին.
  149. ↑ Shane III, Leo (2016 թ․ ապրիլի 22). «General Mattis wants Iran to be a top focus for the next president (whoever it is)». Sightline Media Group|Military Times. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
  150. ↑ Cronk, Terri Moon (2017 թ․ ապրիլի 21). «Mattis Praises America's Security Partnership With Israel». Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  151. ↑ Cronk, Terri Moon (2018 թ․ ապրիլի 26). «Mattis, Israeli Counterpart Discuss Mutual Security Concerns». Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  152. 1 2 Seck, Hope Hodge (2016 թ․ ապրիլի 22). «Mattis: 'I Don't Understand' Speculation about Presidential Run». military.com. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
  153. ↑ Grady, John (2015 թ․ մայիսի 14). «Mattis: U.S. Suffering 'Strategic Atrophy'». USNI News. US Naval Institute. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
  154. ↑ Muñoz, Carlo (2016 թ․ ապրիլի 22). «James Mattis, retired Marine general, says Iran nuclear deal 'fell short'». The Washington Times. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
  155. ↑ Ackerman, Spencer (2012 թ․ մարտի 6). «Military's Mideast Chief Sounds Ready to Aid Syria's Rebels». Wired. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
  156. ↑ Gordon, Michael R.; Rich, Motoko (2017 թ․ փետրվարի 3). «James Mattis Says U.S. Is 'Shoulder to Shoulder' With Japan». The New York Times. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 8-ին.
  157. ↑ Flood, Rebecca (2017 թ․ փետրվարի 4). «China accuses US of putting regional stability at risk over backing of Japan in island dispute». The Independent. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.
  158. ↑ «General stating Russian aggression in Ukraine "much more severe" than U.S. treats it may become Defense Secretary». UNIAN. Reuters. 2016 թ․ նոյեմբերի 19. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
  159. ↑ Gordon, Michael R.; Schmitt, Eric (2016 թ․ դեկտեմբերի 1). «James Mattis, Outspoken Retired Marine, Is Trump's Choice as Defense Secretary». The New York Times. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 1-ին.
  160. ↑ «Stenographic Transcript Before the Committee on Armed Services United States Senate to Conduct a Confirmation Hearing On The Expected Nomination Of Mr. James N. Mattis To Be Secretary Of Defense» (PDF). Senate Armed Services Committee. 2017 թ․ հունվարի 12. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 10-ին.
  161. ↑ «James Mattis says Russia wants to use violence to redraw the borders of Europe». Newsweek. 2017 թ․ օգոստոսի 25. Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 25-ին.
  162. ↑ «"We're watching Russia wither before our eyes," former US defense chief says». CNN. 2022 թ․ հուլիսի 1.
  163. ↑ Hunt, Katie (2017 թ․ հունվարի 13). «Chinese state media slams Tillerson over South China Sea». CNN Politics. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 8-ին.
  164. ↑ «US Defence Secretary James Mattis says climate change is already destabilizing the world». The Independent. 2017. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 8-ին.
  165. ↑ Ness, Erik "The Cost of Skepticism", Brown Alumni Monthly, March/April 2018, p.16
  166. ↑ Goldberg, Jeffrey (2020 թ․ հունիսի 3). «James Mattis Denounces President Trump, Describes Him as a Threat to the Constitution». The Atlantic. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 4-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 3-ին.
  167. ↑ «READ: Former Defense Secretary Mattis' statement on Trump and protests». CNN. 2020 թ․ հունիսի 3. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 4-ին.
  168. ↑ Lamothe, Dan (2020 թ․ հունիսի 4). «Jim Mattis blasts Trump in message that defends protesters, says president 'tries to divide us'». The Washington Post. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 5-ին.
  169. ↑ Christina Lomasney, biography, Pacific Northwest National Laboratory, accessed 2022-07-01
  170. ↑ Schlosser, Kurt (2022 թ․ հունիսի 28). «Tech vet and physicist Christina Lomasney marries James Mattis, retired general and ex-defense chief». GeekWire (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 2-ին.
  171. ↑ Schogol, Jeff (2022 թ․ հունիսի 28). «James Mattis just got married in the most Marine way possible». Task & Purpose (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 28-ին.
  172. ↑ Oliver North|North, Oliver (2010 թ․ հուլիսի 9). «Gen. Mattis: The Warrior Monk». Fox News Insider. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 3-ին.
  173. ↑ Bob Woodward, Fear: Trump in the White House, Simon and Schuster, 2019, p. 50
  174. ↑ Szoldra, Paul (2018 թ․ սեպտեմբերի 26). «Mattis says every American should read this one book». Business Insider. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 24-ին.
  175. 1 2 Jaffe, Greg; deGrandpre, Andrew (2017 թ․ հուլիսի 28). «In John Kelly, Trump gets a plain-spoken disciplinarian as his chief of staff». The Washington Post (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0190-8286. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 16-ին.
  176. 1 2 3 «Trump's Catholic Warriors». National Catholic Register. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 17-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 16-ին.
  177. ↑ «Mattis Shows How to Handle a Reporter's Question About His Religious Beliefs». Foreign Policy. 2017 թ․ դեկտեմբերի 4. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 17-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 16-ին. «That's something I stay pretty private about.»
  178. 1 2 «Meritorious Service Decorations». Canada Gazette. 2013 թ․ ապրիլի 27. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 5-ին.
  179. ↑ «Convocation Will Honor Marine General James Mattis». Washington College. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 3-ին.
  180. ↑ «WPC's 2016 'Champion of Freedom' named Secretary of Defense». Washington Policy Center. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.
  181. ↑ «New Members» (անգլերեն). American Academy of Arts & Sciences. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 24-ին.
  182. ↑ «Order of Australia - Honorary Appointment - General James Mattis (Retd)». Federal Register of Legislation (անգլերեն). 2021 թ․ դեկտեմբեր. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
  183. ↑ Snodgrass, Guy (2019). Holding the Line: Inside Trump's Pentagon with Secretary Mattis. Penguin. ISBN 978-0593084373.
  184. ↑ «Maj. Gen. James 'Maddog' Mattis». HBO.
  185. ↑ Astronaut, Cat (2017 թ․ մարտի 2). «'We're winning this arms race,' Mattis says during workout at Kremlin gym». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  186. ↑ Scuttlebutt, Dick (2013 թ․ դեկտեմբերի 24). «General Mattis Crosses Potomac With 100,000 Troops; President, Senate Flee City». Duffel Blog (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  187. ↑ Macias, Amanda (2018 թ․ սեպտեմբերի 15). «The extraordinary reading habits of Defense Secretary James Mattis» (անգլերեն). CNBC. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 15-ին.

Օգտագործված աղբյուրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Reynolds, Nicholas E. (2005). Basrah, Baghdad and Beyond: The U.S. Marine Corps in the Second Iraq War. p. 5. Naval Institute Press. 1-59114-717-4

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ջեյմս_Մեթիս&oldid=10906509» էջից