Jump to content

Ջեյմս Թուր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջեյմս Թուր
Tour in 2018
Ծնվել էօգոստոսի 18, 1959(1959-08-18) (66 տարեկան)
New York City, U.S.
Բնակության վայր(եր)Հյուստոն
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Մասնագիտությունքիմիկոս և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Rice University, 1999-present
University of South Carolina, 1988–1999
Գործունեության ոլորտօրգանական քիմիա
Ալմա մատերPurdue University, PhD
Syracuse University, BS
Գիտական ղեկավարEi-ichi Negishi
Եղել է գիտական ղեկավարChristopher Husband?[1] և Summer M. Husband?[1]
Ինչով է հայտնիMolecular electronics
Nanotechnology
Graphene production techniques
Carbon nanotube chemistry
Nanocar
NanoPutian
ՊարգևներOesper Award (2021)
Centenary Prize (2020)
Trotter Prize (2014)
Feynman Prize (2008)
Կայքjmtour.com
 James Tour Վիքիպահեստում

Ջեյմս Միտչել Թուր (անգլ.՝ James Mitchell Tour), ամերիկյան քիմիկոս և նանոտեխնոլոգ. Նա Տեխաս նահանգի Հյուստոն քաղաքի Ռայսի համալսարանի քիմիայի TT և WF Chao պրոֆեսորն է, ինչպես նաև նյութագիտության և նանոինժեներիայի պրոֆեսոր։[2]

Կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեյմս Թուրը 1981 թ. ավարտեց Սիրաքյուսի համալսարանի բակալավրիատը՝ քիմիայի ոլորտում, 1986 թ.-ին՝ Պերդյուի համալսարանում[անգլ.], ստացավ սինթետիկ օրգանական և անորգանամետաղական քիմիայի դոկտորի աստիճան (Էյ-Իչի Նեգիշիի գլխավորությամբ), հետդոկտորական աշխատանք է կատարել Վիսկոնսին-Մեդիսոնի համալսարանում[անգլ.] (1986-1987) և Սթենֆորդի համալսարանում (1987-1988):[3]

Կարիերա և հետազոտություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջ. Թուրի աշխատանքը հիմնականում կենտրոնացած է ածխածնային նյութերի քիմիայի և նանոտեխնոլոգիայի վրա։ Նրա աշխատանքը ածխածնային նյութերի վերաբերյալ ներառում է ֆուլերենի մաքրում,[4][5] կոմպոզիտներ,[6][7] հաղորդիչ թանաքներ ռադիոհաճախականության նույնականացման պիտակների համար,[8] ածխածնային նանոհաղորդիչներ՝ նավթահորերում նույնականացնելու համար,[9][10] գրաֆենի սինթեզ թխվածքաբլիթներից և միջատներից,[11] գրաֆիտային էլեկտրոնային սարքեր,[12][13] ածխածնային մասնիկների դեղամիջոցների ներարկում տրավմատիկ ուղեղի վնասվածքի բուժման համար,[14][15] երկչափ գրաֆենի միաձուլումը երկչափ նանոխողովակների հետ՝ միացված հիբրիդային նյութ ստանալու համար,[16] նոր գրաֆեն-նանոխողովակ երկչափ նյութ՝ ամրանային գրաֆեն,[17] գրաֆենի քվանտային կետեր ածխից,[18] գազային արգելապատնեշային կոմպոզիտներ,[19] գրաֆենի նանոժապավենային հալեցման թաղանթներ,[20] գերկոնդենսատորներ և մարտկոցային սարքերի կառուցվածքներ,[21][22] և ջրի քայքայումը H2-ի և O2-ի ՝ օգտագործելով մետաղական խալկոգենիդներ։[23]

Բացի այդ, Թուրը հետազոտություններ է անցկացրել գրաֆենի օքսիդի սինթեզի,[24][25] դրա առաջացման մեխանիզմի[26] և ջրից ռադիոնուկլիդներ որսալու համար դրա օգտագործման վերաբերյալ։[27] Թուրը մշակել է օքսիդային էլեկտրոնային հիշողություններ, որոնք կարող են լինել նաև թափանցիկ և կառուցվել ճկուն հիմքերի վրա։[28] Նրա խումբը նաև մշակել է ծակոտկեն մետաղական կառուցվածքների օգտագործումը վերականգնվող էներգիայի սարքերի, այդ թվում՝ մարտկոցների և գերկոնդենսատորների, ինչպես նաև էլեկտրոնային հիշողությունների արտադրության համար։[29]

Վերջերս, Թուրի խմբի կողմից լազերային ինդուկցված գրաֆենի (LIG) հայտնաբերումը խթանել է նորարարությունները, այդ թվում՝ LIG փրփուրներից պատրաստված մի շարք սարքերի կառուցվածքներ:[30] Նրա լաբորատորիայում 2019 թվականին հայտնաբերված ֆլեշ գրաֆենի պրոցեսը, որը թույլ էր տալիս գրաֆենին 10 միլիվայրկյանում ձևավորել ածխածնային աղբյուրներից, այդ թվում՝ ածուխից, նավթային կոքսից, կենսաածխից, սննդային թափոններից և խառը պլաստիկ թափոններից, ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի պահպանման վրա՝ նյութերի և թափոնների վերամշակման միջոցով:[31]

Տուրը աշխատել է մոլեկուլային էլեկտրոնիկայի և մոլեկուլային կոմուտացիոն մոլեկուլների ոլորտում։ Նա առաջատարն էր Նանոքարերի ՝ չորս անկախ պտտվող անիվներով, առանցքներով և լույսով ակտիվացվող շարժիչներով միամոլեկուլային տրանսպորտային միջոցների մշակման գործում։[32] Թուրն առաջինն էր, որ ցույց տվեց, որ Ֆերինգայի վրա հիմնված շարժիչները[33] կարող են օգտագործվել մակերևույթի վրա մոլեկուլը շարժելու համար՝ օգտագործելով լույս[34] ՝ ի տարբերություն STM ծայրից եկող էլեկտրական հոսանքի։ Նրա վաղ կարիերան կենտրոնացած էր կոնյուգացված պոլիմերների և ճշգրիտ օլիգոմերների սինթեզի վրա։[35]

Թուրը նաև ներգրավված է եղել գիտական հասարակական գործունեության մեջ, ինչպիսին է NanoKids-ը ՝ ինտերակտիվ ուսումնական DVD-ն, որը երեխաներին սովորեցնում է քիմիայի և ֆիզիկայի հիմունքները։ Նա մշակեց նաև «SciRave»-ը՝ «Dance Dance Revolution»-ը և «Guitar Hero» փաթեթը՝ միջնակարգ և տարրական դպրոցի աշակերտներին գիտական հասկացություններ սովորեցնելու համար։ Նա երկու անգամ ցուցմունք է տվել ԱՄՆ Կոնգրեսում՝ զգուշացնելով բյուջեի կրճատումների մասին։[36]

Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից մի քանի ամիս անց հրապարակված «Scientific American»-ի «Ավելի լավ սպանություն քիմիայի միջոցով»[37] հոդվածում Թուրն ընդգծել է Միացյալ Նահանգներում քիմիական զենքի նախորդներ ձեռք բերելու հեշտությունը։

Տուրը աշխատում է այնպիսի ընկերությունների հետ, ինչպիսիք են «Weebit»-ը (սիլիցիումի օքսիդի էլեկտրոնային հիշողություն),[38] «Dotz»-ը (գրաֆենի քվանտային կետեր),[39] «Zeta Energy»-ն (մարտկոցներ),[40] «NeuroCords»-ը (ողնուղեղի վերականգնում),[41] «Xerient»-ը (ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի բուժում), «LIGC Application Ltd.»-ն (լազերային գրաֆեն),[42] «Nanorobotics»-ը (մոլեկուլային նանոմեխանիզմներ բժշկության մեջ),[43] «Universal Matter Ltd.»-ն (ֆլեշ գրաֆենի սինթեզ),[44] «Roswell Biotechnologies»-ը (մոլեկուլային էլեկտրոնային ԴՆԹ-ի հաջորդականացում),[45] և «Rust Patrol»-ը (կոռոզիայի ինհիբիտորներ):

Թուրի լաբորատորիայի կողմից գրաֆենային կառուցվածքային գելի վերաբերյալ կատարված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ այն վերականգնում է կաթվածահար մկների ողնուղեղը։[36]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  2. ↑ «James Tour | Faculty | The People of Rice | Rice University».
  3. ↑ M Tour Group https://www.jmtour.com/ltitle=James M Tour Group. {{cite web}}: Check |url= value (օգնություն); Missing or empty |title= (օգնություն)
  4. ↑ Scrivens, W. A.; Tour, J. M. (1992). «Synthesis of Gram Quantities of C60 by Plasma Discharge in a Modified Round-Bottomed Flask. Key Parameters for Yield Optimization and Purification». J. Org. Chem. 1992 (57): 6932–6936. doi:10.1021/jo00051a047.
  5. ↑ Scrivens, W. A.; Bedworth, P. V.; Tour, J. M. (1992). «Purification of Gram Quantities of C60. A New Inexpensive and Facile Method». J. Am. Chem. Soc. 1992 (114): 7917–7919. Bibcode:1992JAChS.114.7917S. doi:10.1021/ja00046a051.
  6. ↑ Higginbotham, A. L.; Moloney, P. G.; Waid, M. C.; Duque, J. G.; Kittrell, C.; Schmidt, H. K.; Stephenson, J. J.; Arepalli, S.; Yowell, L. L.; Tour, J. M. (2008). «Carbon Nanotube Composite Curing Through Absorption of Microwave Radiation». Composites Sci. Tech. 68 (15–16): 3087–3092. doi:10.1016/j.compscitech.2008.07.004.
  7. ↑ Mitchell, C. A.; Bahr, J. L.; Arepalli, S.; Tour, J. M.; Krishnamoorti, R. (2002). «Dispersion of Functionalized Carbon Nanotubes in Polystyrene». Macromolecules. 35 (23): 8825–8830. Bibcode:2002MaMol..35.8825M. doi:10.1021/ma020890y.
  8. ↑ Noh, J.; Jung, M.; Jung, K.; Lee, G.; Lim, S.; Kim, D.; Kim, S.; Tour, J. M.; Cho, G. (2011). «Integrable single walled carbon nanotube (SWNT) network based thin film transistors using roll-to-roll gravure and inkjet». Org. Electronics. 12 (12): 2185–2191. doi:10.1016/j.orgel.2011.09.006.
  9. ↑ Berlin, J. M.; Yu, J.; Lu, W.; Walsh, E. E.; Zhang, L.; Zhang, P.; Chen, W.; Kan, A. T.; Wong, M. S.; Tomson, M. B.; Tour, J. M. (2011). «Engineered Nanoparticles for Hydrocarbon Detection in Oil-field Rocks». Energy Environ Sci. 2011 (4): 505–509. Bibcode:2011EnEnS...4..505B. doi:10.1039/c0ee00237b.
  10. ↑ Hwang, C.-C.; Wang, L.; Lu, W.; Ruan, G.; Kini, G. C.; Xiang, C.; Samuel, E. L. G.; Shi, W.; Kan, A. T.; Wong, M. S.; Tomson, M. B.; Tour, J. M. (2012). «Highly Stable Carbon Nanoparticles Designed for Downhole Hydrocarbon Detection». Energy Environ Sci. 2012 (5): 8304–8309. Bibcode:2012EnEnS...5.8304H. doi:10.1039/c2ee21574h.
  11. ↑ Ruan, G.; Sun, Z.; Peng, Z.; Tour, J. M. (2011). «Growth of Graphene from Food, Insects, and Waste». ACS Nano. 5 (9): 7601–7607. doi:10.1021/nn202625c. PMID 21800842.
  12. ↑ Sinitskii, A.; Tour, J. M. (2009). «Lithographic Graphitic Memories». ACS Nano. 3 (9): 2760–2766. doi:10.1021/nn9006225. PMID 19719147.
  13. ↑ Li, Y.; Sinitskii, A.; Tour, J. M. (2008). «Electronic Two-Terminal Bistable Graphitic Memories». Nature Materials. 7 (12): 966–971. Bibcode:2008NatMa...7..966L. doi:10.1038/nmat2331. PMID 19011617.
  14. ↑ Sano, D.; Berlin, J. M.; Pham, T. T.; Marcano, D. C.; Valdecanas, D. R.; Zhou, G.; Milas, L.; Myers, J. N.; Tour, J. M. (2012). «Noncovalent Assembly of Targeted Carbon Nanovectors Enables Synergistic Drug and Radiation Cancer Therapy in Vivo». ACS Nano. 6 (3): 2497–2505. doi:10.1021/nn204885f. PMC 3314092. PMID 22316245.
  15. ↑ Sharpe, M. A.; Marcano, D. C.; Berlin, J. M.; Widmayer, M. A.; Baskin, D. S.; Tour, J. M. (2012). «Antibody-Targeted Nanovectors for the Treatment of Brain Cancers». ACS Nano. 6 (4): 3114–3120. doi:10.1021/nn2048679. PMID 22390360.
  16. ↑ Zhu, Y.; Li, L.; Zhang, C.; Casillas, G.; Sun, Z.; Yan, Z.; Ruan, G.; Peng, Z.; Raji, A.-R. O.; Kittrell, C.; Hauge, R. H.; Tour, J. M. (2012). «A Seamless Three-Dimensional Carbon Nanotube Graphene Hybrid Material». Nature Communications. 3: 1225. Bibcode:2012NatCo...3.1225Z. doi:10.1038/ncomms2234. PMID 23187625.
  17. ↑ Yan, Z.; Peng, Z.; Casillas, G.; Lin, J.; Xiang, C.; Zhou, H.; Yang, Y.; Ruan, G.; Raji, A.-R. O.; Samuel, E. L. G.; Hauge, R. H.; Yacaman, M. J.; Tour, J. M. (2014). «Rebar Graphene». ACS Nano. 8 (5): 5061–5068. doi:10.1021/nn501132n. PMC 4046778. PMID 24694285.
  18. ↑ Ye, R.; Xiang, C.; Lin, J.; Peng, Z.; Huang, K.; Yan, Z.; Cook, N. P.; Samuel, E. L. G.; Hwang, C.-C.; Ruan, G.; Ceriotti, G.; Raji, A.-R. O.; Martí, A. A.; Tour, J. M. (2013). «Coal as an Abundant Source of Graphene Quantum Dots». Nature Communications. 4 (2943): 1–6. Bibcode:2013NatCo...4.2943Y. doi:10.1038/ncomms3943. PMID 24309588.
  19. ↑ Xiang, C.; Cox, P. J.; Kukovecz, A.; Genorio, B.; Hashim, D. P.; Yan, Z.; Peng, Z.; Hwang, C.-C.; Ruan, G.; Samuel, E. L. G.; Sudeep, P. M.; Konya, Z.; Vajtai, R.; Ajayan, P. M.; Tour, J. M. (2013). «Functionalized Low Defect Graphene Nanoribbons and Polyurethane Composite Film for Improved Gas Barrier and Mechanical Performances» (PDF). ACS Nano. 7 (11): 10380–10386. doi:10.1021/nn404843n. PMID 24102568.
  20. ↑ Volman, V.; Zhu, Y.; Raji, A.-R.; Genorio, B.; Lu, W.; Xiang, C.; Kittrell, C.; Tour, J. M. (2014). «Radio-Frequency-Transparent, Electrically Conductive Graphene Nanoribbon Thin Films as Deicing Heating Layers». ACS Appl. Mater. Interfaces. 6 (1): 298–304. doi:10.1021/am404203y. PMID 24328320.
  21. ↑ Yang, Y.; Fan, X.; Casillas, G.; Peng, Z.; Ruan, G.; Wang, G.; Yacaman, M. J.; Tour, J. M. (2014). «Three-Dimensional Nanoporous Fe2O3/Fe3C Graphene Heterogeneous Thin Films for Lithium-Ion Batteries». ACS Nano. 8 (4): 3939–3946. doi:10.1021/nn500865d. PMC 4004288. PMID 24669862.
  22. ↑ Zhang, C.; Peng, Z.; Lin, J.; Zhu, Y. Ruan; Hwang, C.-C.; Lu, W.; Hauge, R. H.; Tour, J. M. (2013). «Splitting of a Vertical Multiwalled Carbon Nanotube Carpet to a Graphene Nanoribbon Carpet and Its Use in Supercapacitors». ACS Nano. 7 (6): 5151–5159. doi:10.1021/nn400750n. PMID 23672653.
  23. ↑ Lin, J.; Peng, Z.; Wang, G.; Zakhidov, D.; Larios, E.; Yacaman, M. J.; Tour, J. M. (2014). «Enhanced Electrocatalysis for Hydrogen Evolution Reactions from WS2 Nanoribbons». Advanced Energy Materials. 4 (10): 1301875. Bibcode:2014AdEnM...401875L. doi:10.1002/aenm.201301875. S2CID 96788831.
  24. ↑ Dimiev, A. M.; Alemany, L. B.; Tour, J. M. (2013). «Graphene Oxide. Origin of Acidity, Its Instability in Water, and a New Dynamic Structural Model». ACS Nano. 7 (1): 576–588. doi:10.1021/nn3047378. PMID 23215236.
  25. ↑ Zhu, Y.; James, D. K.; Tour, J. M. (2012). «New Routes to Graphene, Graphene Oxide and Their Related Applications». Adv. Mater. 24 (36): 4924–4955. Bibcode:2012AdM....24.4924Z. doi:10.1002/adma.201202321. PMID 22903803. S2CID 205246630.
  26. ↑ Dimiev, A. M.; Tour, J. M. (2014). «Mechanism of Graphene Oxide Formation». ACS Nano. 8 (3): 3060–3068. doi:10.1021/nn500606a. PMID 24568241. {{cite journal}}: |hdl-access= requires |hdl= (օգնություն)
  27. ↑ Romanchuk, A. Yu.; Slesarev, A. S.; Kalmykov, S. N.; Kosynkin, D. V.; Tour, J. M. (2013). «Graphene Oxide for Effective Radionuclide Removal». Phys. Chem. Chem. Phys. 15 (7): 2321–2327. Bibcode:2013PCCP...15.2321R. doi:10.1039/c2cp44593j. PMID 23296256.
  28. ↑ Yao, J.; Lin, J.; Dai, Y.; Ruan, G.; Yan, Z.; Li, L.; Zhong, L.; Natelson, D.; Tour, J. M. (2012). «Highly Transparent Nonvolatile Resistive Memory Devices from Silicon Oxide and Graphene». Nature Communications. 3: 1–8. Bibcode:2012NatCo...3.1101Y. doi:10.1038/ncomms2110. PMID 23033077.
  29. ↑ Yang, Y.; Ruan, G.; Xiang, C.; Wang, G.; Tour, J. M. (2014). «Flexible Three-Dimensional Nanoporous Metal-Based Energy Devices». J. Am. Chem. Soc. 2014 (136): 6187–6190. Bibcode:2014JAChS.136.6187Y. doi:10.1021/ja501247f. PMID 24735477.Yang, Y.; Ruan, G.; Xiang, C.; Wang, G.; Tour, J. M. (2014). "Flexible Three-Dimensional Nanoporous Metal-Based Energy Devices". J. Am. Chem. Soc. 2014 (136): 6187–6190. Bibcode:2014JAChS.136.6187Y. doi:10.1021/ja501247f. PMID 24735477.
  30. ↑ Stanford, Michael G.; Li, John T.; Chen, Yuda; McHugh, Emily A.; Liopo, Anton; Xiao, Han; Tour, James M. (2019 թ․ հոկտեմբերի 22). «Self-Sterilizing Laser-Induced Graphene Bacterial Air Filter». ACS Nano (անգլերեն). 13 (10): 11912–11920. doi:10.1021/acsnano.9b05983. ISSN 1936-0851. PMID 31560513. S2CID 203581358.
  31. ↑ Luong, Duy X.; Bets, Ksenia V.; Algozeeb, Wala Ali; Stanford, Michael G.; Kittrell, Carter; Chen, Weiyin; Salvatierra, Rodrigo V.; Ren, Muqing; McHugh, Emily A.; Advincula, Paul A.; Wang, Zhe (2020 թ․ հունվար). «Gram-scale bottom-up flash graphene synthesis». Nature (անգլերեն). 577 (7792): 647–651. Bibcode:2020Natur.577..647L. doi:10.1038/s41586-020-1938-0. ISSN 1476-4687. PMID 31988511.
  32. ↑ Chu, P.-L.; Wang, L.-Y.; Khatua, S.; Kolomeisky, A.; Link, S.; Tour, J. M. (2013). «Synthesis and Single-Molecule Imaging of Highly Mobile Adamantane-Wheeled Nanocars». ACS Nano. 7 (1): 35–41. doi:10.1021/nn304584a. PMID 23189917.Chu, P.-L.; Wang, L.-Y.; Khatua, S.; Kolomeisky, A.; Link, S.; Tour, J. M. (2013). "Synthesis and Single-Molecule Imaging of Highly Mobile Adamantane-Wheeled Nanocars". ACS Nano. 7 (1): 35–41. doi:10.1021/nn304584a. PMID 23189917.
  33. ↑ Carroll, GT; Pollard, MM; van Delden, RA; Feringa, BL (2010). «Controlled rotary motion of light-driven molecular motors assembled on a gold surface» (PDF). Chemical Science. 1 (1): 97–101. doi:10.1039/C0SC00162G. S2CID 97346507.
  34. ↑ Saywell, Alex; Bakker, Anne; Mielke, Johannes; Kumagai, Takashi; Wolf, Martin; García-López, Víctor; Chiang, Pinn-Tsong; Tour, James M.; Grill, Leonhard (2016). «Light-induced Translation of Motorized Molecules on a Surface» (PDF). ACS Nano. 10 (12): 10945–10952. doi:10.1021/acsnano.6b05650. PMID 27783488. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2019 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 25-ին.
  35. ↑ Tour, J. M. (1996). «Conjugated Macromolecules of Precise Length and Constitution. Organic Synthesis for the Construction of Nanoarchitectures». Chem. Rev. 1996 (96): 537–553. doi:10.1021/cr9500287. PMID 11848764.Tour, J. M. (1996). "Conjugated Macromolecules of Precise Length and Constitution. Organic Synthesis for the Construction of Nanoarchitectures". Chem. Rev. 1996 (96): 537–553. doi:10.1021/cr9500287. PMID 11848764.
  36. ↑ 36,0 36,1 Colapinto, John (2014 թ․ դեկտեմբերի 14). «Material Question». The New Yorker (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.Colapinto, John (December 14, 2014). "Material Question". The New Yorker. Retrieved December 11, 2020. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> թեգ. «Colapinto» անվանումը սահմանվել է մի քանի անգամ, սակայն տարբեր բովանդակությամբ:
  37. ↑ Musser, George (2001 թ․ նոյեմբեր). «Better Killing through Chemistry: Buying chemical weapons material through the mail is quick and easy». Scientific American. 285 (6): 20–1. doi:10.1038/scientificamerican1201-20. PMID 11759580. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 6-ին.
  38. ↑ «Board of Directors – Weebit – A Quantum Leap In Data Storage». Weebit (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
  39. ↑ «About». Tag | Trace | Verify (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
  40. ↑ «Home». Zeta Energy (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
  41. ↑ «Spinal cord repair with graphene-polymer nanoribbons». Materials Today. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
  42. ↑ «Guardian G-Volt masks use graphene and electrical charge to repel viruses». Dezeen (անգլերեն). 2020 թ․ մարտի 6. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
  43. ↑ «Nanorobotics». nanorobotics.tech. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
  44. ↑ «About Us». Universal Matter (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
  45. ↑ «Technology». Roswell Biotechnologies. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 18-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ջեյմս_Թուր&oldid=10475445» էջից