Ջեյմս Բրայս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջեյմս Բրայս
անգլ.՝ James Bryce, 1st Viscount Bryce
James Bryce, 1st Viscount Bryce cph.3b16400.jpg
Ծնվել էմայիսի 10, 1838(1838-05-10)[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրԲելֆասթ
Մահացել էհունվարի 22, 1922(1922-01-22)[7][3][4][5][6] (83 տարեկանում)
Մահվան վայրSidmouth, Devon, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ԿրթությունԳլազգոյի համալսարան և Երրորդության քոլեջ
ԿոչումRegius Professor of Civil Law
Մասնագիտությունհամալսարանի պրոֆեսոր, իրավաբան-խորհրդատու, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, պատմաբան և պետական գործիչ
ԱշխատավայրՕքսֆորդի համալսարան և Foreign Office[8]
Զբաղեցրած պաշտոններԻռլանդիայի գլխավոր քարտուղար, Chancellor of the Duchy of Lancaster, Privy Council of the United Kingdom, President of the Board of Trade, Under-Secretary of State for Foreign Affairs, նախագահ[9], Member of the Privy Council of Ireland, Member of the Privy Council of the United Kingdom, Member of the 28th Parliament of the United Kingdom, Member of the 27th Parliament of the United Kingdom[10], Member of the 26th Parliament of the United Kingdom[10], Member of the 25th Parliament of the United Kingdom[10], Member of the 24th Parliament of the United Kingdom[10], Member of the 23rd Parliament of the United Kingdom[10], Member of the 22nd Parliament of the United Kingdom[10] և ambassador of the United Kingdom to the United States[8]
Քաղաքական կուսակցությունԼիբերալ կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Վաստակի շքանշան Թագավորական Վիկտորիական շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան և Բրիտանական ակադեմիայի անդամ
ԱնդամությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Privy Council of the United Kingdom, British Science Association, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Բրիտանական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և American Antiquarian Society
Ստորագրություն
Signature of James Bryce, 1st Viscount Bryce.jpg
James Bryce, 1st Viscount Bryce Վիքիպահեստում

Ջեյմս Վիսկոնտ Բրայս (անգլ.՝ Bryce James) (1838-1922), դերկոմս, անգլիական պետական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Բրիտանիայի ակադեմիայի անդամ, իրավաբան, պատմաբան։


Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1914)։ Լիբերալ կուսակցությունից բազմիցս ընտրվել է պառլամենտի անդամ և պատասխանատու պաշտոններ վարել տարբեր կառավարություններում. արտգործնախարարի տեղակալ, առևտրի նախարար, Իռլանդիայի գործերով քարտուղար, ԱՄՆ-ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան։ 1876 թվականին հիմնել է Անգլո-հայկական ընկերությունը և որպես նրա նախագահ նույն թվականի աշնանը ճանապարհորդել է Ռուսաստանով Կովկաս ու Հայաստան, , ապա եղել Օսմանյան կայսրությունում (բարձրացել է Արարատի գագաթը)։ Տպավորություններն ամփոփել է «Անդրկովկասն ու Արարատը» գրքում (1877)։ Նա ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել գրքի վերածելու իր նոթագրությունները, սակայն հետագայում երկու հիմնական պատճառ է մատնանշում, որորնցից ելնելով տպագրել է գիրքը։ Առաջինը 1877-1878 թվականներին պատերազմն էր այն երկրների միջև, որտեղ եղել էր ճամփորդելիս, և երկրորդը՝ Արարատ լեռն էր, որի մասին լսել էին բոլորը, սակայն շատ քիչ էր գրված[11]։ 1880 թվականին նոր ճամփորդություն է կատարել Հայաստան, այցելել Զմյուռնիա և Կոստանդնուպոլիս (հանդիպումներ ունեցել Մաթևոս Մամուրյանի, Ներսես Վարժապետյանի հետ), 1893 թվականին Լոնդոնում հիմնադրել է Անգլո-հայկական ասոցիացիան։ 1894 թվականի հայկական ջարդերի ժամանակ հանդես է եկել հայանպաստ հոդվածներով անգլիական և ամերիկյան մամուլում։ Բրայսը առաջիններից էր Անգլիայում, որ արձագանքել է հայ ժողովրդի 1915 թվականի ողբերգությանը, ակտիվորեն մասնակցել բրիտանա-հայկական Կարմիր խաչի և Փախստականների ֆոնդի ստեղծմանը։ 1916 թվականին Բրայսի խմբագրությամբ և ընդարձակ աոաջաբանով Լոնդոնում լույս է տեսել «Հայերի վիճակը Օսմանյան կայսրությունում 1915-1916 թթ.» փաստաթղթերի ժողովածուն («Կապույտ գիրք»), որտեղ զետեղված են բազմաթիվ հաղորդագրություններ և վկայություններ հայկական կոտորածների ու տեղահանությունների վերաբերյալ, որոնք մերկացնում են երիտթուրքերի ազգայնամոլ, հայասպան քաղաքականությունը։ Հայերի պաշտպանությամբ Բ. հաճախ հանդես է եկել հրապարակային ելույթներով։ Մասնավորապես 1920 թվականի փետրվարին Լորդերի պալատում արտասանած ճառում Բրայսը մեղադրել է քեմալականներին Կիլիկիայի հայերին հետապնդելու համար, քննադատել Բրիտանիայի հետպատերազմյան քաղաքականությունը հայկական հարցում։ Սերտ հարաբերությունների մեջ է եղել հայ հասարակական քաղաքական գործիչների՝ մասնավորապես Արշակ Չոպանյանի և Պողոս Նուբար փաշայի հետ։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990 թվականին Երևանի Մարշալ Բաղրամյան փող. 2-րդ նրբանցքը անվանակոչվել է Ջեյմս Բրայս փողոց[12][13]։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The Flora of the Island of Aran, 1859
  • The Holy Roman Empire, 1864
  • Report on the Condition of Education in Lancashire, 1867
  • The Trade Marks Registration Act, with Introduction and Notes on Trade Mark Law, 1877
  • Transcaucasia and Ararat, 1877
  • The American Commonwealth, 1888
  • Impressions of South Africa, 1897
  • Studies in History and Jurisprudence, 1901
  • Studies in Contemporary Biography, 1903
  • The Hindrances to Good Citizenship, 1909
  • South America: Observations and Impressions, 1912
  • University and Historical Addresses, 1913
  • Essays and Addresses on War, June 1918
  • Modern Democracies, 1921

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 Southern Africa Association for the Advancement of Science — 1902.
  5. 5,0 5,1 The Peerage
  6. 6,0 6,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  7. Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  8. 8,0 8,1 Mackie, Colin British Diplomatic Directory (1820-2005)Foreign and Commonwealth Office.
  9. http://www.apsanet.org/ABOUT/Leadership-Governance/APSA-Presidents-1903-to-Present
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 Hansard 1803–2005
  11. Նյութեր Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտից
  12. Երևան քաղաքի փողոցների, պողոտաների, նրբանցքների, փակուղիների, անցուղիների, հրապարակների, զբոսայգիների, թաղամասերի անվանափոխումների ցանկ
  13. Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի որոշումը Ջեյմս Բրայսի անունով փողոց անվանելու մասին

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեյմս Բրայս, 1893