Ջեյմս Բրայս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջեյմս Բրայս
անգլ.՝ James Bryce, 1st Viscount Bryce
James Bryce, 1st Viscount Bryce cph.3b16400.jpg
Ծնվել է մայիսի 10, 1838({{padleft:1838|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Բելֆասթ, Բելֆաստ, Անտրիմ, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մահացել է հունվարի 22, 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[3] (83 տարեկանում)
Մահվան վայր Sidmouth, East Devon, Devon, Դևոն, South West England, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Կրթություն Գլազգոյի համալսարան և Երրորդության քոլեջ
Մասնագիտություն համալսարանի պրոֆեսոր, իրավաբան-խորհրդատու, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և պատմաբան
Զբաղեցրած պաշտոններ Իռլանդիայի գլխավոր քարտուղար, Chancellor of the Duchy of Lancaster, Մեծ Բրիտանիայի Ազգային ժողովի անդամ, Privy Council of the United Kingdom, President of the Board of Trade, Under-Secretary of State for Foreign Affairs, նախագահ[4], Member of the Privy Council of Ireland և Member of the Privy Council of the United Kingdom
Քաղաքական կուսակցություն Լիբերալ կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Անդամություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Privy Council of the United Kingdom, British Science Association, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Միացյալ Թագավորության 22-րդ Խորհրդարան, Միացյալ Թագավորության 23-րդ Խորհրդարան, Միացյալ Թագավորության 24-րդ Խորհրդարան, Միացյալ Թագավորության 25-րդ Խորհրդարան, Միացյալ Թագավորության 26-րդ Խորհրդարան, Միացյալ Թագավորության 27-րդ Խորհրդարան, Միացյալ Թագավորության 28-րդ Խորհրդարան, Բրիտանական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և American Antiquarian Society
Ստորագրություն
Signature of James Bryce, 1st Viscount Bryce.jpg
James Bryce, 1st Viscount Bryce Վիքիպահեստում

Ջեյմս Վիսկոնտ Բրայս (անգլ.՝ Bryce James) (1838-1922), դերկոմս, անգլիական պետական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Բրիտանիայի ակադեմիայի անդամ, իրավաբան, պատմաբան։


Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1914)։ Լիբերալ կուսակցությունից բազմիցս ընտրվել է պառլամենտի անդամ և պատասխանատու պաշտոններ վարել տարբեր կառավարություններում. արտգործնախարարի տեղակալ, առևտրի նախարար, Իռլանդիայի գործերով քարտուղար, ԱՄՆ-ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան։ 1876 թվականին հիմնել է Անգլո-հայկական ընկերությունը և որպես նրա նախագահ նույն թվականի աշնանը ճանապարհորդել է Ռուսաստանով Կովկաս ու Հայաստան, , ապա եղել Օսմանյան կայսրությունում (բարձրացել է Արարատի գագաթը)։ Տպավորություններն ամփոփել է «Անդրկովկասն ու Արարատը» գրքում (1877)։ Նա ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել գրքի վերածելու իր նոթագրությունները, սակայն հետագայում երկու հիմնական պատճառ է մատնանշում, որորնցից ելնելով տպագրել է գիրքը։ Առաջինը 1877-1878 թվականներին պատերազմն էր այն երկրների միջև, որտեղ եղել էր ճամփորդելիս, և երկրորդը՝ Արարատ լեռն էր, որի մասին լսել էին բոլորը, սակայն շատ քիչ էր գրված[5]։ 1880 թվականին նոր ճամփորդություն է կատարել Հայաստան, այցելել Զմյուռնիա և Կոստանդնուպոլիս (հանդիպումներ ունեցել Մաթևոս Մամուրյանի, Ներսես Վարժապետյանի հետ), 1893 թվականին Լոնդոնում հիմնադրել է Անգլո-հայկական ասոցիացիան։ 1894 թվականի հայկական ջարդերի ժամանակ հանդես է եկել հայանպաստ հոդվածներով անգլիական և ամերիկյան մամուլում։ Բրայսը առաջիններից էր Անգլիայում, որ արձագանքել է հայ ժողովրդի 1915 թվականի ողբերգությանը, ակտիվորեն մասնակցել բրիտանա-հայկական Կարմիր խաչի և Փախստականների ֆոնդի ստեղծմանը։ 1916 թվականին Բրայսի խմբագրությամբ և ընդարձակ աոաջաբանով Լոնդոնում լույս է տեսել «Հայերի վիճակը Օսմանյան կայսրությունում 1915-1916 թթ.» փաստաթղթերի ժողովածուն («Կապույտ գիրք»), որտեղ զետեղված են բազմաթիվ հաղորդագրություններ և վկայություններ հայկական կոտորածների ու տեղահանությունների վերաբերյալ, որոնք մերկացնում են երիտթուրքերի ազգայնամոլ, հայասպան քաղաքականությունը։ Հայերի պաշտպանությամբ Բ. հաճախ հանդես է եկել հրապարակային ելույթներով։ Մասնավորապես 1920 թվականի փետրվարին Լորդերի պալատում արտասանած ճառում Բրայսը մեղադրել է քեմալականներին Կիլիկիայի հայերին հետապնդելու համար, քննադատել Բրիտանիայի հետպատերազմյան քաղաքականությունը հայկական հարցում։ Սերտ հարաբերությունների մեջ է եղել հայ հասարակական քաղաքական գործիչների՝ մասնավորապես Արշակ Չոպանյանի և Պողոս Նուբար փաշայի հետ։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990 թվականին Երևանի Մարշալ Բաղրամյան փող. 2-րդ նրբանցքը անվանակոչվել է Ջեյմս Բրայս փողոց[6][7]։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The Flora of the Island of Aran, 1859
  • The Holy Roman Empire, 1864
  • Report on the Condition of Education in Lancashire, 1867
  • The Trade Marks Registration Act, with Introduction and Notes on Trade Mark Law, 1877
  • Transcaucasia and Ararat, 1877
  • The American Commonwealth, 1888
  • Impressions of South Africa, 1897
  • Studies in History and Jurisprudence, 1901
  • Studies in Contemporary Biography, 1903
  • The Hindrances to Good Citizenship, 1909
  • South America: Observations and Impressions, 1912
  • University and Historical Addresses, 1913
  • Essays and Addresses on War, June 1918
  • Modern Democracies, 1921

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1rightarrow.png  Տե՛ս նաև Անգլո-հայկական միություններ 
Ջեյմս Բրայս, 1893