ՋավաՍկրիպտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
ՋավաՍկրիպտ
Unofficial JavaScript logo 2.svg
Տեսակ scripting language, Համակարգչային պլատֆորմ, interpreted language, multi-paradigm programming language, prototype-based programming language, imperative programming language, functional programming language և event-driven programming language
Կատարման ձև ինտերպրետացվող է
Առաջացել է 1995 թ․
Ստեղծող Բրենդան Այկ
Նախագծող Բրենդան Այկ
Ընդլայնումներ .js[1]
Տիպիզացիա դինամիկ
Համացանցի տվյալների տեսակ text/javascript[2] և application/javascript[3][1]
Հիմնական իրականացումներ KJS, Rhino, SpiderMonkey, V8, WebKit
Ընթացիկ տարբերակ ECMAScript 2017 (հունիս 2017)[4]
Հիմքի վրա է ES
Ներշնչվել է Scheme, Self, Ջավա, C և LiveScript
Սեփականատեր Sun Microsystems և Oracle Corporation[5]
Ստանդարտացման մարմին Ecma International
Կայք developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/JavaScript
JavaScript Վիքիպահեստում

ՋավաՍկրիպտը (անգլ.՝ JavaScript) ինտերպրետացվող սկրիպտային լեզու է։ Այն համացանցում ամենահանրահայտ սկրիպտային լեզուն է և աշխատում է բոլոր հանրահայտ բրաուզերներում, որոնց թվում են Ինտերնետ Էքսպլորեր, Mozilla Firefox, Google Chrome, Opera և Safari։[6]

Այս լեզուն առաջին անգամ կիրառվել է Netscape Communications-ի կողմից Netscape Navigator 2 beta (1995) բրաուզերում։ ՋավաՍկրիպտ լեզուն ստեղծվել է Բրենդան Այկի կողմից 1995 թ-ին։

Ինչ է ՋավաՍկրիպտը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • JavaScript-ը նախագծվել է կայքերի HTML էջերին դինամիկություն հաղորդելու համար
  • JavaScript-ը սկրիպտային լեզու է
  • JavaScript-ը սովորաբար ներառվում է ուղղակիորեն HTML ֆայլերի մեջ
  • JavaScript-ը ինտերպրետացվող լեզու է

JavaScript[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախքան Բրենդան Այկի ներգրավումը ընկերություն Netscape 1995 թիվ 4 ապրիլի [7], խնդիր էր դրված ընդլայնել Scheme ծրագրավորումը կամ նման ինչ-որ բան Netscape զննարկիչում: Քանի-որ պահանջը դրված էր խիստ նպատակային, Էյխային ներգրավեցին ընկերությունում,որպես սերվերային նյութերի պատասխանատու: Նա այս աշխատանքը կատարեց շուրջ մեկ ամիս, զբաղվեց HTTP[7] պրոտոկոլի բարելավման աշխատանքներով: Այստեղ նա ծավալեց նաև նոր ծրագրավորման աշխատանքներ: Մայիսի 8-ին ծրագրավորողը ետ վերադարձավ, զբաղվելով հաճախորդների սպասարկման աշխատանքներով(զննարկիչում), որտեղ էլ սկսեց վաստակել նոր ծրագրավորման լեզվի առաջխաղացման հաշվին: Բացի Թոմ Պակինայից (Tom Paquin),

, Պիկա Շելլա (Rick Schell), համոզված էր, որ Netscape-ը պետք է աջակցի ծրագրավորման լեզվին, որը գրված է HTML կոդով [8].

thumb|left|125px|Մարկ Անդրեսսեն thumb|right|125px|Բիլլ Ջոյ Բրենդան Էյխի հետ համագործակցում էին[7] հիմնադիր[9] Netscape Communications Մարկ Անդերսսեն և համահեղինակ Sun Microsystems Բիլլ Ջոյ. որպեսզի հաջողությամբ ավարտեին աշխատանքը, ընկերությունը համագործակցության պայմանագիր կնքեց[10].Նրանք նպատակ էին դրել՝ ստեղծել այնպիսի ծրագրավորման լեզու, որը բազային ծրագրավորման մաս կկազմեր, հարմար կլիներ և ոճաբանի, և ծրագրավորողի համար, չէր պարունակի լրացուցիչ ծավալուն և բարդ գործողություններ կատարելու անհրաժեշտություն[7]: Առաջին ծրագիրը կոչվում էր Mocha[11][12][13], այնուհետև անվանափոխվեց LiveScript[13][14] և նախատեսված է թե՛ որպես ծրագրավորում հաճախորդի համար, և թե՛ որպես ծրագիր սերվերի համար (այնտեղ այնպետք է ունենաя LiveWire անվանում)[10]: Որպես սինտակսներ հանդես եկան Սի և Java լեզուները, ու, քանի որ այդ ժամանակ Java-ն համարվում էր խիստ ժամանակակից ժամանակակից բառ[7][10], 1995թ. դեկտեմբերի 4-ին LiveScript լեզուն անվանափոխեցին JavaScript[15], ստանալով արտոնագիր Sun-ից: JavaScript անոնսը Netscape և Sun -ի համար հանդիսանում է երկրորդ թողարկումը բետա-տարբերակի Netscape Navigator[7]:[16].

В 1996թ -ին Microsoft ընկերությունը թողարկեց JavaScript լեզուն, JScript անվանումով: Այն առաջադրվել է 1996թ հուլիսի 18-ին[17]. Առաջին զննարկիչը, որ աշխատեց այս ծրագրի հետ, դա Internet Explorer 3.0 էր:

Netscape[18][19] ներկայացված է որպես ECMA ասսոցիացիայի լեզու: Ստանդարտ տարբերակն ունի ECMAScript անվանումը, նկարագրվում է ECMA-262 ստանդարտով: Առաջին տարբերակը հանդիսացավ JavaScript 1.1 տարբերակը, ինչպես նաև JScript և ScriptEasy[20][10].

Ինչ կարող է անել JavaScript-ը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • JavaScript-ը HTML դիզայներին տալիս է ծրագրավորման գործիք
  • JavaScript-ը կարող է դինամիկ տեքստ ներդնել HTML էջի մեջ
  • JavaScript-ը կարող է արձագանքել իրավիճակներին(events), այսինքն ՝ JavaScript -ը կարող է գործել, երբ ինչ որ բան է պատահում, օրինակ երբ էջը ավարտում է բեռնավորումը, կամ երբ օգտագործողը մատնահարում է HTML էլեմենտի վրա
  • JavaScript-ը կարող է կարդալ և փոխել HTML էլեմենտի պարունակությունը
  • JavaScript-ը կարող է օգտագործվել տվյալը վալիդացնելու համար մինչ վերջինիս սերվեր ուղարկվելը։ Սա կարող է սերվերին զերծ պահել ավելորդ գործընթացներից և ծանրաբեռնվածությունից
  • JavaScript-ը կարող է օգտագործվել կայքից օգտվողի բրաուզերը ճանաչելու համար, և կախված բրաուզերից՝ բեռնել տվյալ բրաուզերին սպեցիֆիկ էջը
  • JavaScript-ը կարող է օգտագործվել cookie-ներ ստեղծելու համար

JavaScript-ի կառուցվածքը կարելի է բաժանել հետեևյալ 3 մասերի

  1. ECMAScript
  2. բրաուզերի օբյեկտավորված մոդել
  3. դոկումենտի օբյեկտավորված մոդել

JavaScript-ի դյուրըմբռնելիությունը կայանում է նրա օբյեկտների կառուցվածքի մեջ։ JavaScript-ը բավականին նման է C ծրագրավորման լեզվին։ JavaScript-ի օբյեկտները պարունակում են՝

  1. մեթոդներ (ֆունկցիաներ)
  2. հատկանիշներ՝ (տվյալներ կամ այլ օբյեկտներ) նկարագրում է օբյեկտների հատկանշական գծերը
  3. իրադարձություններ (անգլ.՝ events), որոնք փոխկապակցված են օբյեկտների հետ

Լեզվի ձևաբանությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

JavaScript-ը կարելի է գրել անմիջապես HTML ֆայլի մեջ՝ կոդը ներառելով <script> բացվող և </script> փակվող թեգերի մեջ։ JavaScript-ը կարելի է նաև գրել .js ընդլայնմամբ առանձին ֆայլում։ Ներքևում ներկայացված է JavaScript-ի օգտագործման պարզագույն օրինակ՝

<!DOCTYPE html> 
<html>
<head>
<title>Օրինակ</title>

<script type="text/javascript">
alert("Hello World");
</script>

</head>
<body>
</body>
</html>

HTML ֆայլը ակտիվացնելիս կբացվի փոքր պատուհան Hello World ազդանշանով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://www.iana.org/assignments/media-types/application/javascript
  2. https://tools.ietf.org/html/rfc4329#section-7.1
  3. https://tools.ietf.org/html/rfc4329#section-7.2
  4. ECMAScript 2017 Language Specification
  5. http://tsdr.uspto.gov/#caseNumber=75026640&caseType=SERIAL_NO&searchType=statusSearch
  6. JavaScript Introduction
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Hamilton Naomi։ «The A-Z of Programming Languages: JavaScript»։ a-z of programming languages (անգլերեն)։ ComputerWorld։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 2009-11-18 
  8. Eich Brendan։ «Popularity» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2008-04-07-ին։ Վերցված է 2009-11-18 
  9. Frommer Dan։ «Marc Andreessen Joins Facebook Board» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 2009-11-18 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 {{{заглавие}}}. — P. 1, 2. — ISBN 978-0-470-22780-0
  11. Brendan Eich։ «Popularity» (անգլերեն)։ անհատական բլոգ։ Վերցված է 18 մարտի 2015 
  12. Brendan Eich։ «New JavaScript Engine Module Owner» (անգլերեն)։ անհատական բլոգ։ Վերցված է 18 մարտ 2015 
  13. 13,0 13,1 , JavaScript. Գրպանի ուղեցույց: Անհրաժեշտ հրահանգներ և կոդ (խմբ. Քրիստիան Ուենց (Cristian Wenz); թարգմ. անգլ. Ի. Վ. Բերշտեյն) էջ 18, ISBN 978-5-8459-1186-5։
  14. Paul Krill (2008-06-23)։ «JavaScript creator ponders past, future» (անգլերեն)։ InfoWorld։ Վերցված է 2015-05-03։ «Eich: That’s right. It was all within six months from May till December (1995) that it was Mocha and then LiveScript. And then in early December, Netscape and Sun did a license agreement and it became JavaScript.» 
  15. Bellis Mary։ «The History of JavaScript»։ About.com Guide (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 2009-11-18 
  16. «Netscape and Sun Announce Javascript(TM), the Open, Cross-Platform Object Scripting Language for Enterprise Networks and the Internet» (անգլերեն)։ Netscape Communications, Sun Microsystems։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 1996-12-16-ին։ Վերցված է 2009-11-17 
  17. «Microsoft Announces ActiveX Scripting» (անգլերեն)։ Microsoft։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 2009-11-17 
  18. {{hwdva] | հեղինակ = Silwa C. | վերնագիր = Scripting standard coming | հղում = https://books.google.am/books?id=kxcEAAAAMBAJ&pg=PA10&lpg=PA10&dq=Netscape+submitted+the+JavaScript+specification&source=bl&ots=JEnGQvNAmu&sig=chtE3zvk_PmmkxWi14D6XEKyRIs&hl=ru&ei=QyEFS7f-EciB_Qbms6G4Dw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CB4Q6AEwAw#v=onepage&q=&f=false | լեզու = en | թողարկում = Network World | տիպը =ամսագիր | թողարկումը = IDG Network World Inc | տարի = 1996 | գլուխ = 13 | համար = 49 | էջեր = 10 }}
  19. Սիբախ Պիտեր։ «Ծանոթացում ECMAscript-ի հետ»։ developerWorks Ռուսաստան։ IBM։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 2009-11-19 
  20. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ nombasHistory անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]