Պրևիձա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Քաղաք
սլովակ.՝ Prievidza
Զինանշան
Coat of Arms of Prievidza.svg

Kostol Najsvätejšej Trojice Prievidza.jpg
ԵրկիրՍլովակիա Սլովակիա
Հիմնադրված է1113 թ.
Առաջին հիշատակում1113
Մակերես43,06 կմ²
ԲԾՄ280 մետր
Բնակչություն46 059 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2018)[1]
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Հեռախոսային կոդ046
Փոստային ինդեքսներ971 01
Ավտոմոբիլային կոդPD
Պաշտոնական կայքprievidza.sk
##Պրևիձա (Սլովակիա)
Red pog.png

Պրևիձա (սլովակ.՝ Prievidza, հունգ.՝ Privigye, գերմ.՝ Priwitz), քաղաք Արևմտյան Սլովակիայում, Նիտրա գետի վրա, Վտաչնիկ լեռնային զանգվածի ստորոտին։ Բնակչությունը մոտ 51 հազար է։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրևիձան առաջին անգամ հիշատակվել է 1113 թվականին «Preuigan» անվանումով լատնական մի նամակում։ 1276 թվականին Լասլո Կուն IV-ը այստեղ սկսում է ամրոց կառուցել(«castrum Preuge»)… 1308-1321 թվականներին Պրևիձան ղեկավարել է հզոր Մատուշ Չակը։ 1325 թվականից Պրևիձան արդեն քաղաքի կարգավիճակ ուներ, իսկ 1383 թվականից Մարիա թագուհին քաղաքին տալիս է ազատ թագավորական քաղաք կարգավիճակ և կնիք՝ հետևյալ մակագրությամբ. «SIGILLUM CIVITATIS PRIVIDIAE 1383».

XVI-ից մինչև XVII դարի առաջին երրորդը քաղաքը ղեկավարում էր Տուրզոյի ընտանիքը։ 1431—1433 Պրևիձան ավերվել է հուսիտների (չեխ.՝ husité) կողմից։ 1599 թվականին քաղաքը այրել են Նիտրայի հովիտը դատարկած թուրքերը։ 1673 թվականի ապստամբության ժամանակ Պրևիձան կրկին այրվել է, կրակի մեջ կորել է քաղաքային արխիվի մի մասը։ 1678-ին քաղաքը մեծապես տուժել է Տրանսիլվանիայի իշխան Իմրե Տեկելիի (Իմրե Տեկեա) և ավստրիական զորքերի Կուրուցներ ճակատամարտում։

1709—1711 թթ. — ժանտախտի համաճարակ. 1831 թ. — խոլերայի համաճարակ։

1870 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 2719 մարդ։ 19 -րդ դարի վերջին-20-րդ դարի սկզբին սկսվում է քաղաքի ինդուստրացումը, կառուցվում է մինչև Պրևիձա հասող երկաթգիծը։ Սկսում է աշխատել «Կարպատիա» գործարանը։

1939 թվականի մարտի 14-ին Պրևիձան մտնում է Սլովակիայի հանրապետության կազմի մեջ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքը դառնում է Սլովակյան ապստամբության կոմունիստական պարտիզանների կենտրոններից մեկը։ Ապստամբության թեմային է նվիրված նկարիչ Վլադիմիր Վեստենիցկու (Vladimír Vestenický, 1919-1979) աշխատանքների զգալի մասը, որը 1941-1943 թվականներին եղել է պրեվիդզյան վարժարանի աշակերտը։ Ապստամբության թեմային է նվիրված նկարիչ Վլադիմիր Վեստենիցկու (Vladimír Vestenický, 1919-1979) աշխատանքների զգալի մասը, որը 1941-1943 թվականներին եղել է պրևիձյան վարժարանի աշակերտ։

1945 թվականից հետո Պրևիձայում բազմաթիվ հանքեր են բացվում և ածխի արտադրություն է սկսվում։ Պատերազմի ավարտից հետո քաղաքի բնակչությունը կտրուկ աճում է՝ 5000-ից հասնելով 53000-ի։

1993 թվականից Պրևիձան Սլովակիայի երկրորդ հանրապետության կազմում է։

Վարչական բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրևիձան բաղկացած է 5 շրջանից երեք նախկին գյուղից, որոնք միավորված են թաղամասում։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրևիձան գտնվում է ծովի մակերևույթից 280 մետր բարձրության վրա և զբաղեցնում է 43,06 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Քաղաքը շատ մոտ է գտնվում է փոքր, բայց հայտնի Բոյնիցե քաղաքին։ Քաղաքներ ունեն ընդհանուր տրանսպորտային համակարգ։ Նիտրա գետի հովիտը, որտեղ գտնվում է քաղաքը, շրջապատված է լեռնաշղթաներով։

էկոնոմիկա.[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Bevex – Banský výskum s.r.o, Prievidza»

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում եղել է 53097 բնակիչ. 96,65% - ը սլովակներ, 0,95 % - չեխեր, 0,48% և 0,29 % - ը հունգարական գնչուներ և գերմանացիներ։ Կրոնական կազմ՝ 61,91 % - հռոմեական կաթոլիկներ, 29,01% — ը կրոնական պատկանելություն չունեցող մարդկիկ և 2,29%-ը լյութերականներ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նիտրա (մարզ)
  • Բոյնիցե

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]