Պրեսլավի գրադպրոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Պրեսլավի գրադպրոց համարվում է աշխարհի առաջին սլավոնական գրադպրոցը։ Այն ստեղծել է Կյուրեղի և Մեթոդիոսի աշակերտներից մեկը՝ սուրբ Նաումին 886 թվականին բուլղարական մայրաքաղաք Պլիսկայում: Դպրոցը հիմնադրվել է բուլղար իշխան Բորիս 1-ինի հրամանով, որը հարգանքով ընդունեց Կյուրեղի և Մեթոդիոսի երեք աշակերտներ Կլիմենտ Օրխիդացուն, սուրբ Նաումին և Անգելարիուսին` դուրս շպրտված գերմանացի կաթոլիկական հոգևորականների կողմից արևմտյան սլավոնների մեջ ժամասացություն տարածելու համար: 893 թվականին Սիմեոն 1-ինը դպրոցի հիմնական գործունեությունը տեղափոխեց բուլղարական նոր մայրաքաղաք Պրեսլավ:

Աշխարհում կիրիլիցայով ամենահին գրանմուշները գտնվել են Պրեսլավի մոտ, այն հաստատում է Պրեսլավի գրադպրոցի ձեռքբերումը, որը համարվում է ժամանակակից սլավոներեն գրի կիրիլիցայի ստեղծումը: Գոյություն ունի նաև այլ ենթադրություն,[1]:436 համաձայն որի կիրիլիցան ստեղծել է Կիրիլի և Մեթոդիոսի աշակերտ Կլիմենտ Օխրիդեցին Օխրիդի գրադպրոցում:

Պրեսլավի գրադպրոցը համարվում է Բուլղարական առաջին կայսրության և 9-10-րդ դարերի բոլոր սլավոնական ժողովուրդների ամենակարևոր գրական և մշակութային կենտրոնը: Դպրոցի հիմնական գործունեությունը թարգմանչությունն էր, այնտեղ թարգմանում էին Աստվածաշունչը և քրիստոնեական սուրբ գրքերը բոլոր սլավոններին հասկանալի Հին սլավոներեն լեզվով:

Բացի թարգմանչական գործունեությունից, դպրոցում անց էին կացվում ակտիվ ստեղծագործական, ուսումնական և գեղարվեստական աշխատանքներ: Այնտեղ գրվում էին ինքնատիպ գրական ստեղծագործություններ, ուսուցանվում էին աշակերտներ, ստեղծվում էին կերամիկական աշխատանքներ: Պրեսլավի գրադպրոցի լավագույն պոետներից մեկը համարվում էր Կոնստանտին Պրեսլավեցին, որը գրեց Այբբենական աղոթքը: Դպրոցի հանրաճանաչ ստեղծագործողների մեջ հանդիպում են անուններ ինչպիսիք են Չերնորիզեց Խրաբրը, Յոհանն Էկզարխը և ուրիշներ:

Պրեսլավի գրադպրոցի գործունեությունը դադարեցվեց 972 թվականին, երբ այն ամբողջությամբ հրկիզվեց Բյուզանդիայի կայսր Հովհաննես Չմշկիկի կողմից:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆյոդոր Ստրատիլատի կերամիկական սրբապատկեր, 10-րդ դար, հայտնաբերված Պրեսլավի մոտ
  • Галина Баранкова. Роль памятников Преславской книжной школы в истории развития русского языка и литературы, Страницы 7:3, изд. ББИ св. апостола Андрея
  • Преславска книжовна школа. Т. 1, София, 1995 г. — сборник с материали от международни симпозиуми «Йоан Екзарх Български» (септември 1979 г.) и «Преславска книжовна школа» (септември 1981 г.).(բուլղ.)
  • 1100 години Велики Преслав. Т. 2, Шумен, 1995 г. — сборник с материали от научната сесия, проведена в гр. Велики Преслав през 1993 г.по случай 1100 години от Великопреславския църковно-народен събор.(բուլղ.)
  • Медиевистични изследвания в памет на Пейо Димитров. Шумен, 1996 г. — сборник с материали от IV младежка медиевистична конференция, 1 — 3 декември 1994 г. (բուլղ.)
  • Преславска книжовна школа. Т. 2, Шумен, 1997 г. — сборник с материали от Международната медиевистична конференция "Библиотеката на цар Симеон " — 2.(բուլղ.)
  • Преславска книжовна школа. Т. 3., Шумен, 1998 г. — сборник с материали от международната конференция, посветена на 1090 години от смъртта на княз Борис I и 20-годишнината от създаването на НЦ «Преславска книжовна школа».(բուլղ.)
  • Преславска книжовна школа. Т. 4., Шумен, 1999 г. — сборник с материали от Национална конференция «Свети Йоан Рилски — епоха и традиции» — 1996 г., проведена на 5 — 6 април 1996 г., и материали по преславска проблематика.(բուլղ.)
  • Преславска книжовна школа. Т. 5. Изследвания в чест на проф. д. ист. н. Тотю Тотев. София, 2001.(բուլղ.)
  • Преславска книжовна школа. Т. 6. София, 2002.(բուլղ.)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Toward an Understanding of Europe: A Political Economic Précis of Continental Integration Author Alan W. Ertl Universal-Publishers, 2008; ISBN 1-59942-983-7, ISBN 978-1-59942-983-0