Պուեբլա (նահանգ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Պուեբլա
իսպ.՝ Estado Libre y Soberano de Puebla
Դրոշ Զինանշան
Flag of Puebla.svg
Coat of arms of Puebla.svg
Mexico map, MX-PUE.svg
Երկիր Մեքսիկա Մեքսիկա
Կարգավիճակ նահանգ
Մտնում է Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Պուեբլա դե Սարագոսա
Ամենաբարձր կետ Օրիսաբա
ԲԾՄ 1704 մետր
Օրենսդրական մարմին Congress of Puebla
Բնակչություն (2012) 5․914․085[1]
Տարածք 34306[2] կմ²
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Բարձրագույն կետ

 5610[3] մ
Puebla en México.svg
Հիմնադրված է 1824 թ.
Սահմանակցում է Օահակա, Գեռերո, Վերակրուս, Իդալգո և Տլասկալա
Ժամային գոտի UTC−6
DST = -5
ISO 3166-2 կոդ MX-PUE[4]
Փոստային ինդեքսներ 72-75
Կոորդինատներ: 19°0′13.000000099596″ հս․ լ. 97°53′18.00000009878″ ամ. ե. / 19.00361111113877755° հս․. լ. 97.8883333333607766° ավ. ե. / 19.00361111113877755; 97.8883333333607766
կայքը

Պուեբլա (իսպ.՝ Puebla, (Լսել ˈpweβla), պաշտոնական անվանումը՝ Պուեբլայի ազատ և ինքնիշխան նահանգ (իսպ.՝ Estado Libre y Soberano de Puebla), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Ունի 217 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Պուեբլա։

Տվյալներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգը գտնվում է արևելակենտրոնական Մեքսիկայում։ Հյուսիսում և արևելքում սահմանակից է Վերակրուս նահանգին, արևմուտքում՝ Իդալգո, Մեխիկո, Տլասկալա և Մորելոս նահանգներին, հարավում՝ Գերերո և Օախակա նահանգներին։

Նահանգը սկզբնավորվել է այն վայրում, որտեղ այժմ Պուեբլա քաղաքն է։ Այս դաշտավայրը հիմնադրվել է իսպանացիների կողմից 1531 թվականին՝ ապահովելու համար Մեխիկոյից Վերակրուս ճանապարհահատվածի առևտրի անվտանգությունը։

18-րդ դարի վերջում այս տարածքը գաղութային շրջան էր իր ղեկավարով։ Մեքսիկայի անկախության պատերազմից հետո, 19-րդ դարի սկզբում, այն դարձավ նահանգ։ Այդ ժամանակաշրջանից ի վեր մայրաքաղաքի տնտեսությունը զարգացում ապրեց, մասնավորապես արդյունաբերությունը, անկախ այն հանգամանքից, որ շրջանը գտնվում էր տարբեր ճակատամարտերի կիզակետում, որոնցից ամենաակնառուն Պուեբլայի ճակատամարտն էր։ Ներկայումս Պուեբլան Մեքսիկայի հզոր արդյունաբերական կենտրոնն է, սակայն արդյունաբերությունը կենտրոնացած է մայրաքաղաքում և այլ քաղաքներում, ինչի պատճառով գյուղական համայնքներն ավելի աղքատ են և այնտեղ առկա է միգրացիայի խնդիր։ Բնակչությունը գաղթում է Մեխիկո քաղաք և ԱՄՆ։

Նահանգը հայտնի է China Poblana (կանացի մեքսիկական ավանդական զգեստի ոճ), mole poblano, գեղարվեստական, գրական փառատոններով, Մայիսի 5-ի տոնակատարությամբ, Quetzalcoatl արարողակարգով, Մեռյալների օրվա տոնակատարությամբ, Huaquechula կառնավալով։ Այս նահանգում են ապրում 5 բնիկների խմբեր՝

  • Nahuas
  • Totonac
  • Mixtec
  • Popoloca
  • Otomi (ապրում են նահանգի ամենահյուսիսային և ամենահարավային մասերում)

Վարչական բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեքսիկայի վարչական քարտեզը
Պուեբլա նահանգի վարչական քարտեզը

Նահանգն ունի 217 համայնք։

INEGI կոդ Համայնքներ (հայերեն) Համայնքներ (բնօրինակ)
001 Ակախետե (Acajete)
002 Ակատենո (Acateno)
003 Ակատլան դե Օսորիո (Acatlán de Osorio)
004 Ակացինգո (Acatzingo)
005 Ակտեոպան (Acteopan)
006 Աուակատլան (Ahuacatlán)
007 Աուատլան (Ahuatlán)
008 Աուասոտեպեկ (Ahuazotepec)
009 Աուէուէտիտլա (Ahuehuetitla)
010 Ախալպան (Ajalpan)
011 Ալբինո Սերտուչե (Albino Zertuche)
012 Ալխոխուկա (Aljojuca)
013 Ալտեպեխի (Altepexi)
014 Ամիստլան (Amixtlan)
015 Ամոսոս (Amozoc)
016 Ակիստլա (Aquixtla)
017 Ատեմպան (Atempan)
018 Ատեսկալ (Atexcal)
019 Ատլեկիսայան (Atlequizayan)
020 Ատլիսկո (Atlixco)
021 Ատոյատեմպան (Atoyatempan)
022 Ացալա (Atzala)
023 Ացիցուական (Atzitzihuacán)
024 Ացիցինտլա (Atzitzintla)
025 Ախուտլա (Axutla)
026 Այոտոսկո դե Գերերո (Ayotoxco de Guerrero)
027 Կալպան (Calpan)
028 Կալպեպեկ (Caltepec)
029 Կամոկուատլա (Camocuautla)
030 Կանյադա Մորելոս (Cañada Morelos)
031 Կախուական (Caxhuacán)
032 Չալչիկոմուլա դե Սեսմա (Chalchicomula de Sesma)
033 Չապուլկո (Chapulco)
034 Չիոտլա] (Chiautla)
035 Չիաուցինգո (Chiautzingo)
036 Չիչիկիլա (Chichiquila)
037 Չիկոնկուաուտլա (Chiconcuautla)
038 Չիետլա (Chietla)
039 Չիգեմեկատիտլան (Chigmecatitlán)
040 Չիգնաուապան (Chignahuapan)
041 Չիգնաուտլա (Chignautla)
042 Չիլա (Chila)
043 Չիլա դե լա Սալ (Chila de la Sal)
044 Չիլչոտլա (Chilchotla)
045 Չինանտլա (Chinantla)
046 Կոատեպեկ (Coatepec)
047 Լոացինգո (Coatzingo)
048 Կոեցալա (Cohetzala)
049 Կուոռկան (Cohuecán)
050 Կորոնանգո (Coronango)
051 Կոխկատլան (Coxcatlán)
052 Կոյոմեապան (Coyomeapan)
053 Կոյոտեպեկ (Coyotepec)
054 Կուապիախտլա դե Մադերո (Cuapiaxtla de Madero)
055 Կուաուտեմպան (Cuautempan)
056 Կուաուտինչան (Cuautinchan)
057 Կուաուտլանսինգո (Cuautlancingo)
058 Կուայկա դե Անդրանդե (Cuayuca de Andrade)
059 Կուէցալան դել Պրոգրեսո (Cuetzalán del Progreso)
060 Կուայոկո (Cuyoaco)
061 Դոմիգո Արենաս (Domingo Arenas)
062 Էլոսոչիտլան (Eloxochitlán)
063 Էպատլան (Epatlán)
064 Էսպերանսա (Esperanza)
065 Ֆրանսիսկո Զ. Մենա (Francisco Z. Mena)
066 Գեներալ Ֆելիպե Անխելես (General Felipe Ángeles)
067 Գուադալուպե (Guadalupe)
068 Գուադալուպե Վիկտորիա (Guadalupe Victoria)
069 Էրմենեգիլդո Գալեանա (Hermenegildo Galeana)
070 Օնեյ (Honey)
071 Ուակեչուլա (Huaquechula)
072 Ուատլատլաուկա] (Huatlatlauca)
073 Ուաուչինանգո (Huauchinango)
074 Ուեուետլա (Huehuetla)
075 Ուեուետլան էլ Չիկո (Huehuetlán El Chico)
076 Ուեուետլան էլ Գրանդե (Huehuetlán El Grande)
077 Ուէխոցինգո (Huejotzingo)
078 Ուէյպան (Hueyapan)
079 Ուէյտամալգկո (Hueytamalco)
080 Ուէյտլալպան ] (Hueytlalpan)
081 Ունիցիլան դե Սերդան (Huitzilan)
082 Ունիչիլտեպեկ (Huitziltepec)
083 Իսկամիլպա դե Գերերո (Ixcamilpa de Guerrero)
084 Իսկակիխտլա (Ixcaquixtla)
085 Իստակամաստիտլան (Ixtacamaxtitlán)
086 Իստեպեկ (Ixtepec)
087 Իսուկար դե Մատամորոս (Izúcar de Matamoros)
088 Խալպան (Jalpan)
089 Խոլալպան (Jolalpan)
090 Խոնոտլա (Xonotla)
091 Խոպալա (Jopala)
092 Խուան Կ. Բոնիլյա (Juan C. Bonilla)
093 Խուան Գալինդո (Juan Galindo)
094 Խուան Ն. Մենդես (Juan N. Méndez)
095 [Լաֆրագուա (Lafragua)
096 Լիբրես (Libres)
097 Լա ՄԱգդալենա Տլատլաուկիտեպեկ (La Magdalena Tlatlauquitepec)
098 Լոս Ռեյես դե Խուարես (Los Reyes de Juárez)
099 Մասապիլտեպեկ դե Խուարես (Mazapiltepec de Juárez)
100 Միստլա (Mixtla)
101 Մոլկախաս (Molcaxac)
102 Նաուպան (Naupan)
103 Նաուսոնտլա (Nauzontla)
104 Նեալտիկան (Nealticán)
105 Նիկոլաս Բրավո (Nicolás Bravo)
106 Նոպալուկան (Nopalucan)
107 Օկոտեպեկ (Ocotepec)
108 Օկոյուկան (Ocoyucan)
109 Օլինտլա (Olintla)
110 Օրենտալ (Oriental)
111 Պաուատլան (Pahuatlán)
112 Պալմար դե Բրավո (Palmar de Bravo)
113 Պանտեպեկ (Pantepec)
114 Պետլալսինգո (Petlalcingo)
115 Պիաստլա (Piaxtla)
116 Պուեբլա դե Սարագոսա (Puebla)
117 Կեչոլակ (Quecholac)
118 Կիմիստլան (Quimixtlán)
119 Ռաֆայել Լառա Գրախալես (Rafael Lara Grajales)
120 Սան Անդրես Չոլուլա (San Andrés Cholula)
121 Սան Անտոնիո Կանյադա (San Antonio Cañada)
122 Սան Դիեգո դե լա Մեսա Տոչիմիլցինգո (San Diego La Mesa Tochimiltzingo)
123 Սան Ֆելիպե Տեոտլալասինգո (San Felipe Teotlalcingo)
124 Սան Ֆելիպե Տեպատլան (San Felipe Tepatlán)
125 Սան Գաբրիել Չիլակ (San Gabriel Chilac)
126 Սան Գրեգորիո Ացոմպա (San Gregorio Atzompa)
127 Սամ Խերոնիմո Տեկուաիպան (San Jerónimo Tecuanipan)
128 Սան Խերոնիմո Խայկատլան (San Jerónimo Xayacatlán)
129 Սան Խոսե Չիալա (San José Chiapa)
130 Սան Խոսե Միաուատլան (San José Miahuatlán)
131 Սան Խուան Ատենկո (San Juan Atenco)
132 Սան Խուան Ացեմպո (San Juan Atzompa)
133 Սան Մարտին Տեսմելուկան (San Martín Texmelucan)
134 Սան Մարտին Տոտոլտեպեկ (San Martín Totoltepec)
135 ՍԱն ՄԱտիաս Տլալանկալեկա (San Matías Tlalancaleca)
136 Սան Միգել Իխիտլան (San Miguel Ixitlán)
137 Սան ՄԻգել Խոխտլա (San Miguel Xoxtla)
138 Սան Նիկոլաս դե Բուենոս Այրես (San Nicolás de Buenos Aires)
139 Սան Նիկոլաս դե լոս Ռանչոս (San Nicolás de los Ranchos)
140 Սան ՊԱբլո ԱՆիկանո (San Pablo Anicano)
141 Սան Պեդրո Չոլուլա (Cholula de Rivadabia)
142 Սան Պեդրո Էլոիխտլաուական (San Pedro Yeloixtlahuacan)
143 Սան Սալվադոր էլ Սեսո (San Salvador El Seco)
144 Սան Սալվադոր էլ Վերդո (San Salvador El Verde)
145 Սան Սալվադոր Ուիխկոլոտլա (San Salvador Huixcolotla)
146 Սան Սեբաստիան Տլակոտեպեկ (San Sebastián Tlacotepec)
147 Սանտա Կսրինա Տլալտեմպան (Santa Catarina Tlaltempan)
148 Սանտա Ինյես Աուատեմպան (Santa Inés Ahuatempan)
149 Սանտա Իսաբել Չոլուլա (Santa Isabel Cholula)
150 Սանտյագո Միաուատլան (Santiago Miahuatlán)
151 Սանտո Թոմաս Ուեյոտլիպան (Santo Tomás Hueyotlipán)
152 Սոլկտեպեկ (Soltepec)
153 Տեկալի դե Էրերա (Tecali de Herrera)
154 Տեկամաչալկո (Tecamachalco)
155 Տեկոմատլան (Tecomatlán)
156 Տեյական (Tehuacán)
157 Տեուիցինգո (Tehuitzingo)
158 Տենամպուլկո (Tenampulco)
159 Տեոպանտլան (Teopantlán)
160 Տեոտլալկո (Teotlalco)
161 Տեպանկո դե Լոպես (Tepanco de López)
162 Տեպանգո դե Ռոդրիգես (Tepango de Rodríguez)
163 Տեպատլախկո դե Իդալգո (Tepatlaxco de Hidalgo)
164 Տեպեակա (Tepeaca)
165 Տեպեմախալկո (Tepemaxalco)
166 Տեպեոխումա (Tepeojuma)
167 Տեպեցինտլա (Tepetzintla)
168 Տեպեսկո (Tepexco)
169 Տեպեխի դե Ռոդրիգես (Tepexi de Rodríguez)
170 Տեպեյաուալկո (Tepeyahualco)
171 Տեպեյաուալկո դե Կուաուտեմոկ (Tepeyahualco de Cuauhtémoc)
172 Տետելա դե Օկամպո (Tetela de Ocampo)
173 Տետելես դե Ավիլա Կաստիլո (Teteles de Ávila Castillo)
174 Տեսյուտլան (Teziutlán)
175 Տլանգիսլամանկո (Tianguismanalco)
176 Տիլապա (Tilapa)
177 Տլաչիչուկա (Tlachichuca)
178 Տլակոտեպեկ դե Բենիտո Խուարես (Tlacotepec de Benito Juárez)
179 Տլակիլոտեպեկ (Tlacuilotepec)
180 Տլաուապան (Tlahuapan)
181 Տլալտենանգո (Tlaltenango)
182 Տլանեպանտլա (Tlanepantla)
183 Տլաոլա (Tlaola)
184 Տլապակոյա (Tlapacoya)
185 Տլապանալա (Tlapanala)
186 Տլատլաուկիտեպեկ (Tlatlauquitepec)
187 Տլասկո (Tlaxco)
188 Տոչիմիլկո (Tochimilco)
189 Տոչտեպեկ (Tochtepec)
190 Տոտոլտեպեկ դե Գերերո (Totoltepec de Guerrero)
191 Տուլսինգո (Tulcingo)
192 Տուսամապան դե Գալեանա (Tuzamapán de Galeana)
193 Ցիկատլակոյնա (Tzicatlacoyan)
194 Վենուստիանոս Կարանսա (Venustiano Carranza)
195 Վիսենտե Գերեո (Vicente Guerrero)
196 Սայակատլան դե Բրավո (Xayacatlán de Bravo)
197 Սիկոտոպեկ (Xicotepec)
198 Սիկոտլան (Xicotlán)
199 Սյուտետելկո (Xiutetelco)
200 Սոչյապուլկո (Xochiapulco)
201 Սոչիլտեպեկ (Xochiltepec)
202 Սոչիտլան դե Վիսենտե Սուարես (Xochitlán de Vicente Suárez)
203 Սոչիտլան Տոդոս Սանտոս (Xochitlán Todos Santos)
204 Յաոնաուակ (Yaonahuac)
205 Էուալտեպեկ (Yehualtepec)
206 Սակապալա (Zacapala)
207 Սակապոաստլա (Zacapoaxtla)
208 Սակատլան (Zacatlán)
209 Սապոտիտլան (Zapotitlán)
210 Սապոտիտլան դե Մենդես (Zapotitlán de Méndez)
211 Սարագոսա (Zaragoza)
212 Սաուտլա (Zautla)
213 Սկուատեուտլա (Zihuateutla)
214 Սինակատեպեկ (Zinacatepec)
215 Սոնգոսոտլա (Zongozotla)
216 Սոկյապան (Zoquiapan)
217 Սոկիտլան (Zoquitlán)

Պուեբլայի կենդանական և բուսական աշխարհը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պուեբլայի կենդանական և բուսական աշխարհը
LutraCanadensis fullres.jpg Crotalus vegrandis-Cascabel de Uracoan.JPG Canis latrans.jpg Coragyps-atratus-002.jpg Bassariscus.jpg
Nutria Víbora de cascabel Coyote Zopilote negro Cacomixtle
Bobcat at Fort Worth Zoo.jpg Granger Lake 013.jpg Mimus polyglottos adult 02 cropped.jpg Young Possum.jpg Axolote.jpg
Gato montés Armadillo Cenzontle Tlacuache Ajolote
Nopal.jpg Field-pines-mountain.jpg Tagetes x erecta0.jpg West of Vegas.jpg Agave americana R01.jpg
Nopal Oyamel Cempasúchil Yuca Agave

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «ENOE»։ Վերցված է օգոստոսի 24, 2012 
  2. «Resumen»։ Cuentame INEGI։ Վերցված է փետրվարի 12, 2013 
  3. «Relieve»։ Cuentame INEGI։ Վերցված է ապրիլի 5, 2011 
  4. |título=Mexico States |autor=Statoids |fechaacceso=16 de marzo de 2012

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]