Պորտո Պալերմո ամրոց

;
	40°3′43.70″N 19°47′26.56″E / 40.0621389°N 19.7907111°E

Պորտո Պալերմո ամրոց (ալբ․՝ Kalaja e Porto Palermos), օսմանյան ամրոց Ալբանիայի հարավում՝ Հիմարայի մոտակայքում։ Գտնվում է Պորտո Պալերմո ծովածոցում՝ Ալբանական Ռիվիերայի երկայնքով, Հիմարեից մի քանի կիլոմետր դեպի հարավ։ Այս տարածքը Լամանի լողափի հետ միասին Ալբանիայի կառավարության կողմից կհռչակվի պահպանվող տարածք՝ ստանալով «Պահպանվող լանդշաֆտի» կարգավիճակ^[1]։ Այն տարածաշրջանում Ալի փաշայի կառուցած ամենալավ պահպանված կայազորն է^[2]։

Նկարագրություն

Ամրոցը գտնվում է Պորտո Պալերմոյի ծովածոցում՝ Վլորան և Սարանդան միացնող ճանապարհից դեպի արևմուտք։ Տարածքն ի սկզբանե փոքրիկ կղզի է եղել, որը հետագայում ցամաքին է միացվել հողալցման աշխատանքների միջոցով^[3]։

Եռակողմ ամրոց է՝ անկյուններում երեք մեծ հրանոթային բաստիոններով և դեպի հարավ բացվող բացօթյա պատշգամբով (տերաս)։ Ամրոցն ունի վեցանկյուն կենտրոնական սրահ՝ գմբեթավոր առաստաղով և վեց հսկա սյուներով, որտեղից կարելի է մուտք գործել բոլոր սենյակներն ու պատշգամբներ: Զինվորները բնակվում էին ուղղանկյուն սենյակներում։ Պատշգամբ կարելի է բարձրանալ աստիճանավանդակի միջոցով։ Ամրոցն ունի նաև դիտակետեր, որոնք պաշտպանված էին պատերով և քարե տանիքներով մի քանի պահակատնակներով^[3]։

Պատմություն

Իր ռազմավարական դիրքի շնորհիվ Պորտո Պալերմոյի ափերը օգտագործվել են պաշտպանական նպատակներով՝ հնագույն ժամանակներից մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը^[4]։

Լավ պահպանված ամրոցը կառուցել է Տեպելենացի Ալի փաշան 19-րդ դարի սկզբին^[5]։ Մուտքի վերևում գտնվող արձանագրությունը նշում է, որ ամրոցը կառուցվել է 1804 թվականին ֆրանսիացի ինժեներների կողմից Ալի փաշայի համար։ Նա անհանգստացած է եղել իր փաշայության ծովափնյա բաց թևի անվտանգությամբ, և սա եղել է այն բազմաթիվ ծովային ամրոցներից մեկն, որոնք նա կառուցել է^[3]։ 1803 թվականին Ալի փաշան ամրոցն ու նավահանգիստը առաջարկեց Թագավորական նավատորմին։ Այդ ժամանակ ամրոցն ուներ ընդամենը 4 կամ 5 թնդանոթ, ինչը ենթադրում էր, որ Ալի փաշան ամրոցը կարևոր չի համարել^[6]։ Ուիլյամ Մարտին Լիկը այցելել է ամրոց և նշել, որ կայազորը բաղկացած է եղել 10 մարդուց՝ երկու չորս ֆունտանոց նավերով^[7]։ Ֆրանսուա Պուկվիլը 1806 թվականին հաղորդում է. «Աշտարակը կամ ամրոցը գտնվում է մուտքի հարավային կետում, որը մայրցամաքի հետ կապված է ցածր նեղ նեղուցով։ Այն բաղկացած է մի հրապարակից՝ բաստիոններով, որոնք ունեն մի քանի թնդանոթներ և չեն ծառայում ո՛չ մուտքը կառավարելու, ո՛չ էլ խարիսխ գցած նավերը պաշտպանելու համար։ Դրա մոտակայքում կան մի քանի պահեստներ, մաքսատուն և հունական եկեղեցի»^[8]։

Լքված զորանոց Պորտո Պալերմոյում
Պորտո Պալերմոյի լքված շենքը, որի վրա գրված է նախկին սոցիալիստական կարգախոս՝ «Կեցցե՛ ալբանա-չինական բարեկամությունը» (RROFTE MIQESIA SHQIPTARO-KINEZE):
Լքված շենք Պորտո Պալերմոյում (կողքից)՝ «Կեցցե՛ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությունը և ընկեր Մաո Ցզեդունը» (RROFTE PK E KINES DHE SHOKUN MAO CE DUN) սոցիալիստական գրությամբ։
Պորտո Պալերմոյի լքված շենքը պարունակում է նախկին սոցիալիստական ուղերձ՝ «ՊԼԱԿ ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԻ 6-րդ համագումարի որոշումները (...)» (VENDIMET E KONG. 6te PPSH PROGRAM PUNE (...))

Գրականություն

Ալի փաշայի կողմից ամրոցի կառուցումը գովերգել է հույն բանաստեղծ և Ալի փաշայի արքունիքի անդամ Յոանիս Վիլարասը^[9]։

Տես նաև

Զբոսաշրջությունն Ալբանիայում

Ծանոթագրություններ

↑ «Error - Akses i palejuar». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-09-21-ին. Վերցված է 2015-07-26-ին.
↑ Σμύρης, Γεώργιος (2000). «Castle Network of the Pashalik of Ioannina» (հունարեն). Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ). Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών: 7. doi:10.12681/eadd/12426. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
1 2 3 Zindel, Christian; Lippert, Andreas; Lahi, Bashkim; Kiel, Machiel (2018). Albanien: Ein Archäologie- und Kunstführer von der Steinzeit bis ins 19. Jahrhundert (գերմաներեն). Vandenhoeck & Ruprecht. էջեր 171–172.
↑ Neumeier, Mary (1 January 2016). The Architectural Transformation Of The Ottoman Provinces Under Tepedelenli Ali Pasha, 1788-1822. Publicly Accessible Penn Dissertations (Thesis). էջ 103. Վերցված է 13 September 2022-ին.
↑ Ndarurinze, Renate (2008). Albanien entdecken: Auf den Spuren Skanderbegs (German). Berlin: Trescher Verlag. էջ 243. ISBN 978-3-89794-125-0.{{cite book}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
↑ p 86 J. W. BAGGALLY 1938 Ali Pasha and Great Britain Basil Blackwell: Oxford
↑ «1804 | William Martin Leake: Travels in Southern Albania». Արխիվացված է օրիգինալից 2015-10-06-ին. Վերցված է 2015-10-06-ին.
↑ «1806 | François Pouqueville: Travels in Epirus and Albania». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին. Վերցված է 2015-10-06-ին.
↑ Kyriazis, Doris; Qirjazi, Dhori Q. (2016). «Vepra në gjuhën greke për Shqipërinë dhe shqiptarët, shkruar prej grekësh dhe shqiptarësh. Vështrim i përgjithshëm». "Letrat shqipe dhe gjuhët e tjera të letërsisë shqiptare". Konferencën Ndërkombëtare e Albanian Academy of Sciences (Tiranë, nëntor 2015: 25. Վերցված է 13 September 2022-ին.

Արտաքին հղումներ

Picture of the lighthouse

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պորտո Պալերմո ամրոց» հոդվածին։

[1] «Error - Akses i palejuar». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-09-21-ին. Վերցված է 2015-07-26-ին.

[2] Σμύρης, Γεώργιος (2000). «Castle Network of the Pashalik of Ioannina» (հունարեն). Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ). Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών: 7. doi:10.12681/eadd/12426. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)

[ZLIK-3] 1 2 3 Zindel, Christian; Lippert, Andreas; Lahi, Bashkim; Kiel, Machiel (2018). Albanien: Ein Archäologie- und Kunstführer von der Steinzeit bis ins 19. Jahrhundert (գերմաներեն). Vandenhoeck & Ruprecht. էջեր 171–172.

[4] Neumeier, Mary (1 January 2016). The Architectural Transformation Of The Ottoman Provinces Under Tepedelenli Ali Pasha, 1788-1822. Publicly Accessible Penn Dissertations (Thesis). էջ 103. Վերցված է 13 September 2022-ին.

[Ndarurinze-5] Ndarurinze, Renate (2008). Albanien entdecken: Auf den Spuren Skanderbegs (German). Berlin: Trescher Verlag. էջ 243. ISBN 978-3-89794-125-0.{{cite book}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

[6] 86 J. W. BAGGALLY 1938 Ali Pasha and Great Britain Basil Blackwell: Oxford

[7] «1804 | William Martin Leake: Travels in Southern Albania». Արխիվացված է օրիգինալից 2015-10-06-ին. Վերցված է 2015-10-06-ին.

[8] «1806 | François Pouqueville: Travels in Epirus and Albania». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին. Վերցված է 2015-10-06-ին.

[9] Kyriazis, Doris; Qirjazi, Dhori Q. (2016). «Vepra në gjuhën greke për Shqipërinë dhe shqiptarët, shkruar prej grekësh dhe shqiptarësh. Vështrim i përgjithshëm». "Letrat shqipe dhe gjuhët e tjera të letërsisë shqiptare". Konferencën Ndërkombëtare e Albanian Academy of Sciences (Tiranë, nëntor 2015: 25. Վերցված է 13 September 2022-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]