Պոմպեոսի թատրոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox architecture.png
Պոմպեոսի թատրոն
Campus Martius - Theatre of Pompeius.jpg
'
Պոմպեոսի թատրոնը գտնվում է Իտալիաում
Պոմպեոսի թատրոն
Կոորդինատներ 41°53′43″ հս․ լ. 12°28′25″ ավ. ե. / 41.89528° հս․. լ. 12.47361° ավ. ե. / 41.89528; 12.47361Կոորդինատներ: 41°53′43″ հս․ լ. 12°28′25″ ավ. ե. / 41.89528° հս․. լ. 12.47361° ավ. ե. / 41.89528; 12.47361
Գտնվում է Հռոմեական Հանրապետություն
Կառուցվել է մ. թ. ա. 55
Շինության ձևը Հռոմեական թատրոն
Կառուցել է Գնեոս Պոմպեոս

Պոմպեոսի թատրոն (լատ.՝ Theatrum Pompeii, իտալ.՝ Teatro di Pompeo), Հին Հռոմի առաջին քարե թատրոնը, կառուցվել է Գնեոս Պոմպեոսի հրամանով մ. թ. ա. 61 թվականին տարած իր հաղթանակից հետո: Թատրոնը վերջնականապես պատրաստ է եղել միայն մ. թ. ա. 55 թվականին[1]: Թատրոնը տեղավորում էր քառասուն հազար հանդիսական: Կառուցված լինելով հունական ճարտարապետության մոտիվներով, նախատիպ է եղել Հռոմեական կայսրության տարածքում հետագայում կառուցված թատրոնների և ամֆիթատրոնների համար:

Հռոմի Սենատի համար այն եղել է կուրիա, որտեղ անցկացվել են Սենատի ժողովները: Այստեղ մ. թ. ա. 44 թվականին սպանվել է Հուլիոս Կեսարը: Ներկայումս պահպանվել են ավերակները:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եղել է Հռոմի առաջին մշտական թատրոնը: Մինչ Պոմպեոսի թատրոնի կառուցումը, Հռոմն ունեցել է միայն ժամանակավոր թատրոններ ու ամֆիթատրոններ, որոնք կառուցվում էին փայտից և կարող էին հեշտությամբ հավաքվել և քանդվել: Պոմպեոսն առաջինն էր, որը ոգեշնչվելով հունական թատրոնների ճարտարապետությամբ, որոնք տեսել էր Լեսբոսում[2][3], որոշում է կառուցել քարե թատրոն: Թատրոնը կառուցվում է Մարսի անունը կրող դաշտում[3][4]: Այն ունեցել է քառասունհինգ մետր բարձրություն, այսինքն՝ բարձրությամբ հավասար է եղել Հռոմի Կապիտոլիումին և վերջինիս նման ունեցել է «սուրբ բլուրի» խորհրդանշական դեր: Ցիցերոնի նամակներից, որոնք գրվել են մ. թ. ա. 55 թվականին, հայտնի է դառնում, որ թատրոնի բացման կապակցությամբ կազմակերպվել են աննախադեպ խաղեր: Այդ իրադարձությունը տեղի է ունեցել Պոմպեոսի ծննդյան օրը՝ սեպտեմբերի 29-ին:

Թատրոնը վերանորոգվել է մ. թ. ա. 32 թվականին Ավգուստիանոս կայսեր օրոք, հետագայում նաև նրան հաջորդող կասրերի՝ Տիբերիանոսի, Դոմիցիանոսի, Դիոկլետիանոսի օրոք[5][6]: Եղել է ոչ թե պարզապես թատրոն, այլ բազմաբովանդակ համալիր, որը ներառել է շատրվաններով հարուստ զբոսայգի, առանձին սենյակներ, որտեղ ներկաները կարող էին դիտել արվեստի ամենատարբեր գործեր, որոնք Պոմպեոսն իր հետ բերում էր արշավանքներից: Թատրոնի ամենաբարձր կետը եղել է Վեներայի տաճարը, քանի որ, ըստ ավանդության, հենց Վեներան է եղել Պոմպեոսի երկնային հովհանավորը, նրա անձնական աստվածությունը, ուստի Պոմպեոսը թատրոնը նվիրել է հենց Վեներա աստվածուհուն[7]:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թատրոնի կիսաշրջանաձև ճակատը կազմված է եղել տրավերտին քարով պատրաստված բաց կամարաշարքերից: Թատրոնի ներքին շքեղ հարդարանքը եղել է հիմնականում մարմարից: Այնտեղ եղել են արվեստի բազմաթիվ գործեր, որոնցից մի քանիսը հայտնաբերվել են, այդ թվում և Հերկուլեսի բրոնզաձույլ արձանը, որը գտնվում ե Վատիկանի թանգարանում:

Թատրոնի բազմահարկ բեմում կանգնեցվել են Ապոլլոնի և մյուսների արձանները, որոնցից երկուսը պահպանվել և հասել են մեր օրեր: Դրանցից մեկը գտնվում է Լուվրում, իսկ մյուսը՝ Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանում: Բեմի հետևում կառուցվել է արվեստի գործերով զարդարված սյունասրահ, որի հակառակ կողմում եղել է ուղղանկյուն շինություն, որտեղ կանգնեցված է եղել Պոմպեոսի արձանը:

Սյունասրահից մնացել է միայն արևելյան կողմը: Սյունասրահի կենտրոնում եղել է շատրվաններով ու արահետով զբոսայգի, որի հետքերը միայն վերջերս են հայտնաբերվել հնէաբանների կողմից:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Kuritz Paul (October 1987)։ The Making of Theatre History։ Prentice Hall Professional Technical Reference։ էջ 48։ ISBN 978-0-13-547861-5 
  2. Plutarch։ Life of Pompey։ էջ 42.4 
  3. 3,0 3,1 Boëthius Axel (1978)։ Rasmussen. Etruscan and Early Roman Architecture։ Yale University Press։ էջ 206։ ISBN 9780300052909 
  4. Erasmo Mario (2010)։ Roman Tragedy: Theatre to Theatricality։ University of Texas Press։ էջ 83։ ISBN 9780292782136 
  5. Erasmo Mario (2010)։ Roman Tragedy: Theatre to Theatricality։ University of Texas Press։ էջեր 84–85։ ISBN 9780292782136 
  6. Gagliardo Maria, Packer James (2006)։ «A New Look at Pompey's Theater: History, Documentation, and Recent Excavation»։ Archaeological Institute of America 110 (1): 96 
  7. Erasmo Mario (2010)։ Roman Tragedy: Theatre to Theatricality։ University of Texas Press։ էջ 84։ ISBN 9780292782136 

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդհանուր աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Bernard Andreae (1973)։ L'art de l'ancienne Rome։ Mazenod։ ISBN 2850880043 
  • Bernard Andreae (2012)։ «3»։ L’art romain d’Auguste à Constantin։ Picard։ ISBN 9782708409101 
  • François Baratte (1996)։ Histoire de l’art antique : L’art romain։ Paris: éd. Manuels de l’école du Louvre - La documentation française։ ISBN 2711835243 
  • Ranuccio Bianchi Bandinelli (2010)։ Rome : le centre du pouvoir L'univers des formes, nouvelle présentation։ Gallimard։ ISBN 9782070129836 
  • Filippo Coarelli (1994)։ Guide archéologique de Rome։ Hachette։ ISBN 2-01-235428-9 
  • Georges Duby, Jean-Luc, Daval (2010)։ La sculpture, De l'Antiquité au Moyen-âge։ Taschenչ։ ISBN 9783836523943 
  • Luc Duret Jean-Pierre Néraudau (1983)։ Urbanisme et Métamorphoses de la Rome antique։ Les Belles Lettres, Paris: Realia, Les Belles Lettres 
  • Philippe Fleury (2005)։ La Rome antique : plan relief et reconstitution virtuelle։ Caen: Presses universitaires de Caen։ ISBN 2841332322 
  • Jean-Claude Golvin (1988)։ «I et II»։ L'amphithéâtre romain : essai sur la théorisation de sa forme et de ses fonctions։ Paris: Diffusion de Boccard։ ASIN B0000EAC8A 
  • Jean-Claude Golvin Frédéric Lontcho (2008)։ Rome antique retrouvée։ Errance։ ISBN 9782877723657 
  • Pierre Gros (1991)։ «La fonction symbolique des édifices théâtraux dans le paysage urbain de la Rome augustéenne»։ L'Urbs : espace urbain et histoire.-IIIe siècle ap. J.-C.). Actes du colloque international de Rome (08-12 mai 1985)։ Hanoune։
  • Pierre Gros (1996)։ L'architecture romaine: du début du à la fin du Haut-Empire։ Paris: A&J Picard։ ISBN 2708405004 
  • Eric Guerber, Joëlle Napoli, Michèle Coltelloni-Trannoy (2002)։ Rome, ville et capitale։ Neuilly: Atlande։ ISBN 9782912232267 
  • Heinz Kähler (2011)։ Rome et son empire։ Paris: Albin Michel։ ISBN 9782757825464 
  • Edmond Le Blant, De quelques statues cachées par les anciens
  • Claude Moatti (1989)։ À la recherche de la Rome antique։ découvertes Gallimard։ ISBN 2070530736 
  • Nancy H., Ramage Andrew (տ1999)։ L'art romain de Romulus à Constantin։ Cologne: Könemann։ ISBN 3829017219 
  • Lawrence Richardson (1992)։ A new topographical dictionary of Ancient Rome։ Baltimore - London: The Johns Hopkins University Press։ ISBN 0801843006 
  • Gilles Sauron (1994)։ «գլուխ»։ Quis Deum ? L'expression plastique des idéologies politiques et religieuses à Rome à la fin de la République et au début du Principat։ Rome: L'Erma di Bretschneider - BEFAR։ ISBN 2728303134 
  • Frank Sear (2006)։ Roman theatres։ Oxford University Press 
  • Robert Turcan (1995)։ L'art romain։ Flammarion։ ISBN 9782080101877 
  • Dupont, F., & Letessier, P. (2012). Le théâtre romain. Armand Colin.
  • Charles Picard, Sur le rôle religieux des théâtres antiques : de la Grèce à Rome

Հոդվածներ և գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]