Պոլտավա (պոեմ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պոլտավա
Полтава
TSh Maria.jpg
Տեսակգիրք
Ժանրպոեմ
ՀեղինակԱլեքսանդր Պուշկին
ԵրկիրՌուսաստան
Բնագիր լեզուռուսերեն
Գրվել է1828
Հրատարակություն1828

«Պոլտավա»՝ Ալեքսանդր Պուշկինի պոեմը՝ գրված 1828 թվականին: Պոեմի անվանումը մատնացույց է անում Պոլտավայի ճակատամարտը, որը տեղի է ունեցել 1709 թվականի հունիսի 27-ին: Պոեմի վրա աշխատելու ժամանակ Պուշկինը դիմել է պատմական աղբյուրներին, ինչպես նաև` մոլդովական ավանդազրույցներին, ուկրաինական ժողովրդական երգերին ու դումաներին: Պոեմն ընթերցելիս զգացվում է ժողովրդական երգերի ու հեքիաթային մոտիվների ազդեցությունը նրա բովանդակության և գործող անձանց կերպավորման բնույթի վրա:

Պոեմը նվիրված է 1812 թվականի պատերազմի հերոս գեներալ Ռաևսկու դստերը՝ Մարիա Վոլկոնսկայային, որը հետևել է Սիբիր աքսորված իր դեկաբրիստ ամուսնուն: Պոեմը առանձին հրատարակությամբ լույս է տեսել 1829 թվականի մարտի վերջին:

Պոեմի սկզբնական վերնագիրը եղել է «Մազեպա» և միայն վերջին րոպեին Պուշկինը փոխել է այն «Պոլտավա»-ի (համաձայն Ալեքսեյ Վուլֆի օրագրի՝ «մասնավոր պատճառներով»[1]: Ինքը՝ Պուշկինը, փոփոխության պատճառը համարել է պոեմի բնաբանը և այն, որ չի ցանկացել նմանակել Բայրոնին, ով արդեն հրատարակել էր նույնանուն ստեղծագործություն[2]):

Պոեմի գործող անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործողությունները տեղի են ունենում Ուկրաինայի Պոլտավա քաղաքում: Պոեմը բաղկացած է երեք երգից:

Առաջին երգում պատմվում է Մարիայի մասին, որը գլխավոր դատավոր Կոչուբեյի դուստրն էր և Ուկրաինայի հետման Մազեպայի սանուհին: Վերջինս, ըստ սյուժեի, դառնում է հետմանի սիրուհին[3]: Հիշատակվում են նաև իրադարձություններ Հյուսիսային պատերազմից:

Երկրորդ երգում պատմվում է Կոբուչեյի անհաջող ինտրիգի մասին, որն ուղղված էր Մազեպային վերացնելուն: Այս ամենին հաջորդում է Կոչուբեյի գլխատումը, որը Մարիան չի կանխում: Բացառությամբ Մարիայի դերի՝ տվյալ մասի սյուժեն հիմնված է պատմական փաստերի վրա:

Երրորդ երգում նկարագրվում է Մազեպայի՝ Շվեդիայի կողմն անցնելը, որն ըստ աղբյուրների՝ ներկայացվում է որպես դավաճանություն, ներկայացվում են նաև Պոլտավայի ճակատամարտն ու հերոսների հետագա ճակատագիրը:

Կատարումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեղարվեստական ընթերցում
Ռադիոներկայացումներ
Գեղարվեստական ֆիլմեր

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Дневник А. Н. Вульфа 1828—1831 гг. Под ред. М. Л. Гофмана. // Пушкин и его современники. — Вып. XXI—XXII. — Пг., 1915. — С. 15.
  2. Возражение критикам «Полтавы» // А. С. Пушкин. Полное собрание сочинений в шестнадцати томах. — Т. 11: Критика и публицистика, 1819—1834. — М., 1949. — С. 164.
  3. Историческими источниками подтверждаются лишь сватовство Мазепы к дочери Кочубея и отказ родителей.
  4. Фонохрестоматия по литературе Э. Конокотина (1973)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 «Литературно-драматический раздел Радиофонда каталога Гостелерадиофонда»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-25-ին։ Վերցված է 2011-09-11