Պյաոզերո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Պյաոզերո
ռուս.՝ Пяозеро

'
66°04′18″ հս․. լ. 31°02′01″ ավ. ե. / 66.071667° հս․. լ. 31.033611° ավ. ե. / 66.071667; 31.033611
Կոորդինատներ Կոորդինատներ: 66°5′0″ հս․ լ. 30°58′0″ ավ. ե. / 66.08333° հս․. լ. 30.96667° ավ. ե. / 66.08333; 30.96667
Երկիր Ռուսաստան
Վարչատարածքային բաժանում Կարելիայի Հանրապետություն
Հայելու բացարձակ բարձրությունը 109 մ
Երկարություն 77 կմ
Լայնություն 30 կմ
Ավազանի մակերեսը 659 կմ²
Ծավալը 10,1 կմ³
Ջրափնյա գծի երկարությունը 256 կմ
Ամենամեծ խորությունը 49 մ
Միջին խորությունը 15,4 մ
Լճի հանքայնությունը քաղցրահամ
Պարզությունը 4,0-6,5 մ
Ջրահավաքի մակերեսը 12 900 կմ²
Թափվող գետերը Սոֆյանգա, Մինինկա, Պոնչա, Պունդոմա, Կարմանգա, Տայվոյոկի
Սկիզբ առնող գետերը Կովդա
Կղզիներ Վոչկալա, Մալոշուարի, Լայդոշուարի, Տալվիշուարի, Մայաշուարի, Լուպչանգա
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

Պյաոզերո (Պուվոզերո, ռուս.՝ Пяозеро, ֆին.՝ Pääjärvi), քաղցրահամ ջրով մեծ լիճ Կարելիայի Հանրապետության հյուսիսում՝ Լոուխսկի շրջանում:

Պյաոզերոն Կումայի ջրամբարի մի մասն է (դրանից բացի ջրամբարի մաս են կազմում նաև Տոպոզերո, Ցիպրինգա, Կունդոզերո լճերը և այլն)։ Պյաոզերո լիճն իր ներկայիս տեսքով գոյություն ունի 1966 թվականից, երբ 1966 թվականին Կումա գետի վրա ամբարտակի կառուցումից հետո ջրի մակարդակը բարձրացել է միջինը 9 մետրով, ինչի հետևանքով ջրի տակ են անցել նաև ափամերձ մի քանի գյուղեր, որոնց բնակիչները տեղափոխվել են այլ բնակավայրեր։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոպոզերոյի համեմատությամբ՝ Պյոզերոյի միջին խորությունն ավելի մեծ է, և ջուրն էլ համեմատաբար ավելի տաք է։ Հատակի ռելիեֆը բարդ է։ Հատակը հիմնականում է տիղմոտ է։ Պյաոզերոյի ափերը բարձր են, քարային-ավազային և ծածկված են անտառներով։ Լճի հարավային կողմում հանդիպում են ափի ցածր, ճահճոտ հատվածներ։

Պյաոզերո լիճ են թափվում մեծ թվով գետեր, որոնցից են՝ Սոֆյանգա, Մինինկա, Պոնչա, Պունդոմա, Կարմանգա, Տայվոյոկի և այլն։ Պյաոզերո լճից դուրս է հոսում Կովդա գետը։

Լճում կան 66 կղզիներ, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 96,1 կմ²: Առավել մեծ կղզիներում (Վոչկալա, Մալոշուարի, Լայդոշուարի, Տալվիշուարի, Մայաշուարի, Լուպչանգա) կան տնակներ, որոնցում բնակվում են ժամանակավորապես կղզի եկած ձկնորսները։ Մեծ կղզիներում, ինչպիսին է, օրինակ, Վուոշկալոշուարին, զբաղվում են նաև հատապտուղների հավաքմամբ։

Կենդանական և բուսական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լճում բնակվում են շերեփաձուկ, գայլաձուկ, ձամբռիկ, յազ, պերկես, մանրածածան, բրամ, սիգ, պալիա, մանրաձուկ։ Լճի բուսականության մեծ մասը եղեգներ են։

Նավագնացություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1948 թվականից Պյաոզերո լճում իրականացվել են ուղևորափոխադրումներ. լճում նավարկել է Փոքր լճերի ու գետերի տրանսպորտային յուրացման վարչության նավը։ 1958 թվականից Բելոմորսկ-Օնեգայի նավագնացության ձեռնարկության МК-13 մոտոկատերը նավարկել է Սոֆպորոգ-Զաշեեկի գծով։ Դրան 1960 թվականին փոխարինել է «Лосось» ջերմանավը։ Լճում կանոնավոր նավագնացության գիծը գործել է մինչև 1980-ական թվականների վերջը։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լճի անունն ունի ֆիննական ծագում։ Պյայարվի բառը կազմված է երկու բաղադրիչից՝ պյա (ֆին.՝ pää), որ նշանակում է գլուխ, և Յարվի (ֆին.՝ järvi), որ նշանակում է լիճ: Այդ բառերն իրենց բառային իմաստով համապատասխանում են կարելերենի հյուսիսային բարբառին[1]: Այսպիսով՝ Պյայարվի կամ Պյաոզերո նշանակում է գլխավոր, գլխավոր լիճ, որի մեջ են թափվում շրջակա տարածքի գետերի մեծ մասը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Озёра Карелии / Александров Б. М., Зыцарь Н. А., Новиков П. И., Покровский В. В., Правдин И. Ф. — Петрозаводск: Госиздат Карельской АССР, 1959. — С. 550—573. — 618 с. — 3000 экз.
  • Григорьев С. В., Грицевская Г. Л. Каталог озёр Карелии. — Москва: АН СССР [Ленингр. отделение], 1959. — 239 с.
  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. С. 457—464 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]