Պղնձե հեծյալ (պոեմ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պղնձե հեծյալ
Медный всадник
MednyiVsadnik-vstuplenie.jpg
Տեսակբանաստեղծություն
Ժանրպոեմ
ՀեղինակԱլեքսանդր Պուշկին
ԵրկիրՌուսաստան
Բնագիր լեզուռուսերեն
Գրվել է1833
Հրատարակություն1837
The Bronze Horseman (poem)

Պղնձե հեծյալ (ռուս.՝ Медный всадник), Ալեքսանդր Պուշկինի պոեմը (բանաստեղծական վիպակ[1]):

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրվել է 1833 թվականին Բոլդինյան աշնանը։ Նիկոլայ I-ը չի թույլատրել տպագրել պոեմը: 1834 թվականին պոեմի սկզբնամասը Պուշկինը հրապարակեց «Բիբլիոտեկա դլյա չտենիյա» ամսագրում, գիրք XII, Պետերբուրգ․ «Հատված պոեմից» անվամբ (սկսելով և ավարտելով «Խաթարել Պետրոսի հավիտենական քունը» բանաստեղծությամբ)[2]։

Առաջին անգամ հրապարակվել է Պուշկինի մահից հետո, «Սովրեմեննիկ» ամսագրում 1837 թվականին գրաքննական փոփոխությամբ, որը տեքստում կատարել էր Վասիլի Ժուկովսկին։ Առանց գրաքննական ուղղումների, առանց խեղաթյուրելու հեղինակի գաղափարը, բանաստեղծությունը առաջին անգամ հրապարակվել է միայն 1904 թվականին։

Ա. Պուշկինի պոեմի հիման վրա ռուս կոմպոզիտոր Ռեյնգոլդ Գլիերը ստեղծեց նույն անվամբ բալետ, որի մեծ մասը դարձավ Սանկտ Պետերբուրգի օրհներգի մի մասը։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պուշկինի «Պղնձե հեծյալը» պոեմի նկարազարդում, Առյուծը և ամրոց (Աննա Օստրոումովա Լեբեդևա)

Ներածություն

Ներածության մեջ հեղինակը խոսում է այն մասին, թե ինչու Պետրոս Առաջինը հիմնեց Պետերբուրգը։ Պատմությունը հետևյալն է․ Պետրոս Առաջինը շվեդներից վերցնելով Բալթիկ ծովի ափերը, որոշում է այդտեղ ստեղծել ռազմավարական նշանակություն ունեցող քաղաք՝ Սանկտ Պետերբուրգը: Պետրոս Առաջինը այն դարձրեց պետության մայրաքաղաք։ Շուտով Պետերբուրգը դարձավ ամենամեծ առևտրային նավահանգիստը և աշխարհի ամենագեղեցիկ քաղաքը:

Մաս I

1824 թվականի նոյեմբեր։ Պոեմի գլխավոր հերոսը Եվգենին է, աղքատ երիտասարդ պաշտոնյա, աղքատացած տոհմի ժառանգորդ: Եվգենին ապրում էր Սանկտ Պետերբուրգում վարձակալած բնակարանում: Սիրում է Պարաշային, որի հետ պատրաստվում էր ամուսնանալ։ Նրա հետ հույս ունի երեխաներ ունենալ և գտնել իր խաղաղ ընտանեկան երջանկությունը:

Այդ օրը հորդառատ անձրև էր, Նևայի ջուրը բարձրանում էր։ Եվգենին հասկանում է, որ վատ եղանակի պատճառով 2-3 օր չէր կարող տեսնել իր սիրելի Պարաշային։ Հաջորդ օրը Պետերբուրգում ջրհեղեղ է սկսվում, մարդիկ խեղդվում են, ջուրը տանում է ճանապարհին հանդիպած բոլոր տները։ Եվգենին սարսափահար նայում է կղզուն, որտեղ ապրում է իր սիրելի Պարաշան մայրիկի հետ։ Եվգենին չգիտեր, արդյոք հասցրել էին խեղճ կանայք փախչել։

Մաս II Ի վերջո, երբ ջուրն իջնում է և Նևան հանգստանում է, Եվգենին նավ է վարձում և լողում դեպի Պարաշայի մոտ: Նա սարսափում է, երբ տեսնում է որ Պարաշայի տունը գետը տարել է։ Աղջիկը և մայրը, հավանաբար, խեղդվել էին և գետը քշել էր նրանց մարմինները։ Այս հարվածին չդիմանալով՝ Եվգենին խելագարվում է։ Նա դառնում է շրջմոլիկ, ապրում է փողոցում և քնում է նավահանգստում: Անցնում է մեկ տարի։ Աշնան սկզբին Եվգենին անցնում է Պետրոս Առաջինի «Պղնձե հեծյալ» արձանի կողքով։ Նա դիմում է Պետրոս Առաջինին և մեղադրում նրան իր հարսնացուի մահվան մեջ (Եվգենին կարծում է, որ Պետրոսը Սանկտ Պետերբուրգը հիմնադրեց վտանգավոր վայրում, որտեղ հեղեղներից մարդիկ մահանում են): Հանկարծ Եվգենիին թվում է, որ «Պղնձե հեծյալը» (Պետրոս Առաջինը ձիու վրա) զայրանալով կենդանանում է։ Եվգենին փախչում է կենդանացած արձանից, սակայն վերջինս ամբողջ գիշեր հետապնդում է դժբախտին։ Այդ գիշերվանից հետո, Եվգենին տագնապով էր անցնում «Պղնձե հեծյալի» կողքով։ Մի անգամ Եվգենին գտնում է Պարաշայի հին տնակը, որը գտնվում էր փոքր կղզուց ոչ հեռու․ տնակը հայտնվել էր այնտեղ ջրհեղեղի պատճառով։ Շուտով Եվգենին մահանում է այդ տնակում միայնության մեջ[3]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեքստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեղարվեստական ընթերցում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]