Պիմոզիդ

քիմիական երևույթի տեսակ
Ենթակատեգորիա	• նյութ; • մաքուր նյութ; • քիմիական միացություն
Կիրառությունը	դեղանյութեր
Քիմիական բանաձև	C₂₈H₂₉F₂N₃O
SMILES կանոնավոր բանաձև	C1CN(CCC1N2C3=CC=CC=C3NC2=O)CCCC(C4=CC=C(C=C4)F)C5=CC=C(C=C5)F
Սահմանված օրական դոզա	4 միլիգրամ
Ակտիվ բաղադրիչ է	Orap
Բուժվել է	շիզոֆրենիա, անցողիկ տիկային խանգարում, Տուրետի համախտանիշ, Հենտինգտոնի հիվանդություն
Հղիության կատեգորիա	հղիության B1 կատեգորիա (Ավստրալիա), ԱՄՆ հղիության կատեգորիա C
Զանգված	461,227869 զանգվածի ատոմական միավոր
Սուբյեկտի նշանակություն	դոֆամինի անտագոնիստ, հոգեմետ դեղեր, հակափսիխոտիկ դեղամիջոց, վերարտադրողական թունանյութ, զարգացման համար թունավոր նյութ
Կազմված է	ֆտոր, ածխածին

Պիմոզիդ (դիֆենիլ-բութիլ-պիպերիդին), նեյրոլեպտիկ դեղամիջոց: Բնութագրվում է դեղորայքային բարձր արդյունավետությամբ՝ ի տարբերություն ամինազին (50-70:1 հարաբերակցությամբ) դեղանյութի: Հակափսիխոտիկ (նեյրոլեպտիկ) դեղամիջոց է, որը կիրառվում է Տուրետի համախտանիշի, փսիխոզի, շիզոֆրենիայի, պարանոիդ անձային խանգարման և նյարդային տիկերի կանխարգելման նպատակով: Դեղորայքային ազդեցությամբ այն նույնիսկ ավելի արդյունավետ է, քան հալոպերիդոլը: Կա կարծիք, որ պիմոզիդը ոչ ընտրողաբար արգելափակում է դոֆամինային ընկալիչները՝ կենտրոնական նյարդային համակարգի ինչպես նախա-, այնպես էլ հետսինապտիկ նեյրոններում: Պիմոզիդի հակափսիխոտիկ ազդեցությունը պայմանավորված է դոֆամինային ընկալիչների վրա դրա ավելի յուրահատուկ ընկճող ազդեցությամբ:

Կիրառումը բժշկության մեջ

Պիմոզիդը դրսևորում է հակախոլիներգիկ և ադրենոլիտիկ ակտիվություն: Հակափսիխոտիկ ազդեցությունը պայմանավորված է նախասինապտիկ և հետսինապտիկ դոֆամինային ընկալիչների հետ ոչ ընտրողական փոխազդեցությամբ: Այն ընկճում է դիսկինետիկ խանգարումները (շարժիչ և ձայնային տիկեր) Տուրետի համախտանիշի ժամանակ^[1]^[2]։ Պիմոզիդը կենսաքայքայվում է հիմնականում N-դեալկիլացման միջոցով՝ առաջացնելով երկու հիմնական ոչ ակտիվ մետաբոլիտներ: Կլինիկական ազդեցությունը սովորաբար նկատվում է դեղահաբի ընդունումից կես ժամ անց։ Չնայած որ, խորհուրդ տրվող նվազագույն դեղաչափն է՝ 2 մգ օրական մեկ անգամ, և միջին օրական դեղաչափը 5 մգ է (մինչև 8 մգ): Այնուամենայնիվ նոպաների ինտենսիվությունը տարբերվում է, ուստի կախված հիվանդի ընդհանուր վիճակից կամ հարակից հիվանդությունների առկայությունից, դեղաչափը կարող է փոփոխվել։ Արյան մեջ պիմոզիդի առավելագույն կոնցենտրացիան հասնում է 6-8 ժամ հետո, կիսատրոհման պարբերությունը՝ 29 ժամ (19-39 ժամ), իսկ շիզոֆրենիայով հիվանդների մոտ՝ 55 ժամ: Այն մարդու օրգանիզմից արտազատվում է 1 շաբաթվա ընթացքում՝ մեզի (50%) և կղանքի (20%) միջոցով:

Արդյունավետություն

Պիմոզիդը համարվում էդիֆենիլբութիլպիպերիդինի հակափսիխոտիկ (նեյրոլեպտիկ) ածանցյալ: Տուրետի համախտանիշի դեպքում գործողության ճշգրիտ մեխանիզմը դեռևս բացահայտված չէ: Կա կարծիք, որ պիմոզիդը ոչ ընտրողաբար արգելափակում է դոֆամինային ընկալիչները կենտրոնական նյարդային համակարգի ինչպես նախա-, այնպես էլ հետսինապտիկ նեյրոններում^[3]։ Տուրետի համախտանիշի դեպքում սկզբնական դեղաչափը 1-2 մգ/օր է, անհրաժեշտության և դեղորայքային կայունության դեպքում աստիճանաբար ավելացվում է վերջինիս (յուրաքանչյուր երկրորդ օրը) առավելագույն օրական դեղաչափը՝ 200 մգ/կգ, բայց ոչ ավելի, քան 10 մգ/օր։

Փսիխոտիկ խանգարումների դեպքում սկզբնական դեղաչափը 2-4 մգ է օրական մեկ անգամ, անհրաժեշտության դեպքում շաբաթական ընդմիջումներով ավելացնելով 2-4 մգ/օր։ Միջին դեղորայքային դեղաչափը 6 մգ/օր է և 20 մգ/օրից ավելի դեղաչափ խորհուրդ չի տրվում։^[4]^[5]

Հակացուցումներ

Պիմոզիդը հակացուցված է այն անձանց, որոնց մոտ առկա է դեղորայքի նկատմամբ գերզգայունություն կամ միաժամանակ օգտագործվում է լյարդի CYP3A4-իզոֆերմենտի հզոր ինհիբիտորներ (կետոկոնազոլ, կլարիթրոմիցին, ռիտոնավիր, լևոդրոպրոպիզին և այլն)։ Հղիության ժամանակ պիմոզիդի օգտագործման վերաբերյալ տվյալները սահմանափակ են^[6]։ Առնետների վրա կատարված ուսումնասիրությունները բավարար չեն հղիության, սաղմնային զարգացման, ծննդաբերության և հետագայում երեխայի զարգացման վրա դրա ազդեցությունը գնահատելու համար^[6]։ Հետևաբար, հղիության կամ կրծքով կերակրման ընթացքում, սովորաբար խորհուրդ է տրվում խուսափել հոգեմետ դեղերի կիրառումից^[6]։ Հակացուցումների թվին են դասվում՝ սրտի իշեմիկ հիվանդություն, սրտամկանի ինֆարկտ, միոկարդիտ, դանդաղասրտություն, հիպոկալեմիա, հիպոմագնիսեմիա, լյարդի ֆունկցիոնալ անբավարարություն, սուր երիկամային անբավարարություն և դեղորայքային գերզգայունություն^[6]։ Այն նաև հակացուցևած է CYP3A4, CYP1A2 կամ CYP2D6 ինհիբիտորների միաժամանակյա կիրառման դեպքում^[6]։

Կողմնակի ազդեցություններ

Հաճախակի հանդիպող (>10%) կողմնակի ազդեցությունների թվին են դասվում^[6]^[7]^[8]^[9]

Գերդոզավորում

Պիմոզիդի դեղաչափի չարաշահումը բնութագրվում է ծանր էքստրապիրամիդալ ախտանիշներով, գերճնշումով, սեդատիվ ազդեցությամբ, փորոքային առիթմիաներով և դանդաղասրտությամբ^[6]։ Պիմոզիդի բարձր դեղաչափերի կամ բարձր կոնցենտրացիաների կիրառման դեպքում որևէ հակաթույն գոյություն չունի^[6]։ Ծանր դեղորայքային թունավորման դեպքում խորհուրդ է տրվում ինտենսիվ թերապիա՝ ներառյալ շնչուղիների անցանելիություն և օդափոխության բավարար ապահովում, ինչպես նաև սիրտ-անոթային ֆունկցիայի մոնիթորինգ^[6]։

Դեղագիտություն

Պիմոզիդը գործում է որպես դոֆամինային D2, D3 և D4 ընկալիչների, ինչպես նաև 5-HT7 ընկալիչի անտագոնիստ: Ինչպես մյուս տիպիկ հակափսիխոզային դեղամիջոցները, պիմոզիդը նույնպես օժտված է բարձր խնամակցությամբ դոֆամինային D2 ընկալիչի նկատմամբ, ինչը, հավանաբար, բացատրվում է սեռական (պրոլակտինի գերարտազատման պատճառով) և էքստրապիրամիդային կողմնակի ազդեցությունները, ինչպես նաև դրա թերապևտիկ արդյունավետությունը շիզոֆրենիայի ախտանիշների դեմ^[10]։

Պիմոզիդի ազդեցություն^{[Note 1]}
Ընկալիչ	K_i (Նմ)^[11]	Նշումներ
5-HT_1A	650
5-HT_2A	48.4	5-HT_2A ընկալիչը պատասխանատու է այլ հակափսիխոտիկ դեղամիջոցների, ինչպիսիք են՝ կլոզապին, օլանզապին և քվետիապին, ատիպիկ հատկությունների համար: Պիմոզիդի խնմամակցությունը այս ընկալիչի նկատմամբ ցածր է, ի տարբերություն D2 ընկալիչի, ինչը քիչ հավանական է դարձնում, որ այս ընկալիչը զգալիորեն նպաստում է վերջինիս ազդեցությանը:
5-HT_2C	2,112
5-HT₆	71
5-HT₇	0.5	5-HT₇ ընկալիչի նկատմամբ համեմատաբար բարձր խնամակցությունը բացատրվում է ենթադրյալ սեդատիվ ազդեցությունը դեպրեսիայի ժամանակ^[12]։
α_1A	197.7	α_1A ընկալիչի նկատմամբ ցածր խնամակցության շնորհիվ, պիմոզիդը դրսևորում է օրթոստատիկ թերճնշման առաջացման ավելի ցածր հավանականություն^[10]։
α_2A	1,593
α_2B	821
α_2C	376.5
M₃	1,955	Կա կարծիք է, որ այս ընկալիչը պատասխանատու է որոշ ատիպիկ հակադեպրեսանտների, ինչպիսիք են՝ կլոզապին և օլանզապին, դեպքում դիտարկվող գլյուկոզի հոմեոստազի խանգարման համար։ Պիմոզիդի ցածր խնամակցությունը այս ընկալիչի նկատմամբ, հավանաբար, նպաստում է գլյուկոզի հոմեոստազի վրա դրա համեմատաբար թույլ ազդեցությանը^[13]։
D₁	>10,000
D₂	0.33	D₂ ընկալիչը պատասխանատու է հակափսիխոտիկ դեղամիջոցների, ինչպիսին է՝ պիմոզիդ, թերապևտիկ ազդեցությանը շիզոֆրենիայի ախտանիշների դեմ, ինչպես նաև պրոլակտինի մակարդակի բարձրացման և էքստրապիրամիդային կողմնակի ազդեցությունների առաջացմանը^[13]։
D₃	0.25
D₄	1.8
hERG	18	Պիմոզիդի ազդեցության բարձրացում^[13]
H₁	692	Սեդատիվ ազդեցության բարձրացում^[13]
σ	508

Ֆարմակոկինետիկ ցուցանիշներ^[6]^[7]^[8]^[9]
ֆարմակոկինետիկ տվյալներ	միավոր
Արյան մեջ առավելագույն կոնցենտրացիայի տևողություն (Tmax)	6-8 ժամ
Առավելագույն կոնցենտրացիա (C_max)	4-19 նգ/մլ
Կիսատրոհման պարբերություն (t_1/2)	55 ժամ (մեծահասակներ), 66 ժամ (երեխաներ)
Մետաբոլիտներ	CYP3A4, CYP1A2 և CYP2D6
Արտազատում	մեզ

Պատմություն

Պիմոզիդի կենսասինթեզը կատարվել է 1985 թվականին, որը ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» հիմնական դեղերի ցանկում^[1]։

Տես նաև

Ամիզուլպրիդ
Զիպրազիդոն
Կարիպրազին
Պիպամպերոն
Պենֆլուրիդոլ
Ֆլուսպիրիլեն

Նշումներ

↑ Ki-ի ցածր արժեքը ցույց է տալիս ավելի ուժեղ կապ

Ծանոթագրություններ

1 2 Colvin CL, Tankanow RM (1985 թ․ հունիս). «Pimozide: use in Tourette's syndrome». Drug Intelligence & Clinical Pharmacy. 19 (6): 421–424. doi:10.1177/106002808501900602. PMID 3891283. S2CID 19179304.
↑ Munro A (1999). Delusional disorder. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-58180-X.
↑ Mothi M, Sampson S (2013 թ․ նոյեմբեր). «Pimozide for schizophrenia or related psychoses». The Cochrane Database of Systematic Reviews. 11 (11) CD001949. doi:10.1002/14651858.CD001949.pub3. PMC 11927953. PMID 24194433. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 27-ին. {{cite journal}}: Check |pmc= value (օգնություն)
↑ Generali JA, Cada DJ (2014 թ․ փետրվար). «Pimozide: parasitosis (delusional)». Hospital Pharmacy. 49 (2): 134–135. doi:10.1310/hpj4902-134. PMC 3940679. PMID 24623867.
↑ Meehan WJ, Badreshia S, Mackley CL (2006 թ․ մարտ). «Successful treatment of delusions of parasitosis with olanzapine». Archives of Dermatology. 142 (3): 352–355. doi:10.1001/archderm.142.3.352. PMID 16549712.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 «Oral 4 mg tablets. - Summary of Product Characteristics». electronic Medicines Compendium. Janssen-Cilag Ltd. 2013 թ․ ապրիլի 2. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
1 2 «Oral (pimozide) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more». Medscape Reference. WebMD. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
1 2 Brayfield A (2013 թ․ փետրվարի 12). Pimozide. London, UK: Pharmaceutical Press. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. {{cite book}}: |work= ignored (օգնություն)
1 2 «ORAP (pimozide) tablet [Teva Select Brands]». DailyMed. Teva Select Brands. 2012 թ․ հուլիս. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
1 2 Taylor D, Paton C, Shitij K (2012). The Maudsley prescribing guidelines in psychiatry. West Sussex: Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-470-97948-8.
↑ Roth BL, Driscol J (2011 թ․ հունվարի 12). «PDSP K_i Database». Psychoactive Drug Screening Program (PDSP). University of North Carolina at Chapel Hill and the United States National Institute of Mental Health. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
↑ Mahesh R, Pandey DK, Bhatt S, Gautam BK (January–March 2011). «Anti-depressant like Effect of Pimozide in Acute and Chronic Animal Models of Depression». Indian Journal of Pharmaceutical Education and Research. 45 (1): 46–53.
1 2 3 4 Brunton L, Chabner B, Knollman B (2010). Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics (12th ed.). New York: McGraw-Hill Professional. ISBN 978-0-07-162442-8.

Արտաքին հղումներ

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պիմոզիդ» հոդվածին։

[11] Ki-ի ցածր արժեքը ցույց է տալիս ավելի ուժեղ կապ

[Pimozide_1985-1] 1 2 Colvin CL, Tankanow RM (1985 թ․ հունիս). «Pimozide: use in Tourette's syndrome». Drug Intelligence & Clinical Pharmacy. 19 (6): 421–424. doi:10.1177/106002808501900602. PMID 3891283. S2CID 19179304.

[2] Munro A (1999). Delusional disorder. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-58180-X.

[Mot2013-3] Mothi M, Sampson S (2013 թ․ նոյեմբեր). «Pimozide for schizophrenia or related psychoses». The Cochrane Database of Systematic Reviews. 11 (11) CD001949. doi:10.1002/14651858.CD001949.pub3. PMC 11927953. PMID 24194433. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 27-ին. {{cite journal}}: Check |pmc= value (օգնություն)

[4] Generali JA, Cada DJ (2014 թ․ փետրվար). «Pimozide: parasitosis (delusional)». Hospital Pharmacy. 49 (2): 134–135. doi:10.1310/hpj4902-134. PMC 3940679. PMID 24623867.

[5] Meehan WJ, Badreshia S, Mackley CL (2006 թ․ մարտ). «Successful treatment of delusions of parasitosis with olanzapine». Archives of Dermatology. 142 (3): 352–355. doi:10.1001/archderm.142.3.352. PMID 16549712.

[EMC-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 «Oral 4 mg tablets. - Summary of Product Characteristics». electronic Medicines Compendium. Janssen-Cilag Ltd. 2013 թ․ ապրիլի 2. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.

[MSR-7] 1 2 «Oral (pimozide) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more». Medscape Reference. WebMD. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.

[MD-8] 1 2 Brayfield A (2013 թ․ փետրվարի 12). Pimozide. London, UK: Pharmaceutical Press. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. {{cite book}}: |work= ignored (օգնություն)

[DM-9] 1 2 «ORAP (pimozide) tablet [Teva Select Brands]». DailyMed. Teva Select Brands. 2012 թ․ հուլիս. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.

[Maudsley-10] 1 2 Taylor D, Paton C, Shitij K (2012). The Maudsley prescribing guidelines in psychiatry. West Sussex: Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-470-97948-8.

[12] Roth BL, Driscol J (2011 թ․ հունվարի 12). «PDSP K_i Database». Psychoactive Drug Screening Program (PDSP). University of North Carolina at Chapel Hill and the United States National Institute of Mental Health. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.

[13] Mahesh R, Pandey DK, Bhatt S, Gautam BK (January–March 2011). «Anti-depressant like Effect of Pimozide in Acute and Chronic Animal Models of Depression». Indian Journal of Pharmaceutical Education and Research. 45 (1): 46–53.

[GG-14] 1 2 3 4 Brunton L, Chabner B, Knollman B (2010). Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics (12th ed.). New York: McGraw-Hill Professional. ISBN 978-0-07-162442-8.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[Note 1]

[11]

[12]

[13]