Պիեռ Տեյար դը Շարդեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
1rightarrow blue.svgԱյս հոդվածը Պիեռ Տեյար դը Շարդենի մասին է։ Այլ գործածությունների համար այցելեք Շարդեն (այլ կիրառումներ)։
Picto infobox auteur.png
Պիեռ Տեյար դը Շարդեն
Pierre Teilhard de Chardin
TeilhardP 1947.jpg
Ծնվել էմայիսի 1, 1881(1881-05-01)[1][2][3][4][5][6] Սարգենատ ամրոց, Orcines
Մահացել էապրիլի 10, 1955(1955-04-10)[7][8][4][9][6] (73 տարեկանում) Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[7]
ԳերեզմանՀայդ Փարկ
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Դավանանքկաթոլիկություն
Մասնագիտությունաստվածաբան, հնէաբան, գրող, paleoanthropologist, կաթոլիկ քահանա, երկրաբան և փիլիսոփա
Գործունեության ոլորտփիլիսոփայություն
ԱնդամակցությունՖրանսիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՓարիզի համալսարան, Վիլլանովա համալսարան և Notre Dame de Mongré High School?
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[2]
Գիտական ղեկավարMarcellin Boule?
Ազդվել էՊողոս առաքյալ, Որոգինես, Գրիգոր Նյուսացի, Իգնատիոս դե Լոյոլա, Անրի Բերգսոն և Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել
ՊարգևներՊատվավոր լեգիոնի շքանշանի սպա, Ռազմական մեդալ և Մենդելի մեդալ
Teilhard de Chardin Վիքիպահեստում

Պիեռ Տեյար դը Շարդեն (ֆր.՝ Pierre Teilhard de Chardin, 1881, մայիսի 1 - 1955, ապրիլի 10), ֆրանսիացի նշանավոր փիլիսոփա, աստվածաբան, բնագետ։

Ծնվել է Ֆրանսիայի Օվեռն գավառում։ Տեյարը կրթվել է ճիզվիտական ուսումնական հաստատություններում, որոնք աչքի են ընկել ուսուցանվող գիտակարգերի լայն ցանկով։ 1899-ին դառնում է Հիսուսյան ուխտի անդամ, 1901-ին՝ քահանա, 1920-25-ին՝ դասավանդում է Փարիզի կաթոլիկական համալսարանում։

Կյանքի օրոք նա ավելի մեծ միջազգային ճանաչում է ձեռք բերում որպես բնագետ, քան աստվածաբան։ Նա իր ժամանակի հեղինակավոր մարդաբան-հնէաբաններից էր, սինանթրոպի բրածոյի հայտնաբերողներից մեկը, ընդ որում առաջինն էր հասկացել այդ հայտնագործության ողջ կարևորությունը գիտության համար. հայտնագործություն, որի շնորհիվ վերականգնվում էր մարդանման կապկի և մարդու հնագույն տեսակի միջև պակասող կենսաբանական օղակը։

Նախապես Տեյարի փիլիսոփայության և կրոնի բնագավառի գաղափարները տարածում չգտան, քանի որ եկեղեցական ղեկավարությունը նրան հետապնդում էր «կրոնական այլախոհության» համար։ Նրան արգելեցին դասավանդել, ինչպես և հրատարակել փիլիսոփայական և աստվածաբանական բնույթ ունեցող երկեր, նա փաստորեն վտարվեց հայրենիքից։ 20 տարուց ավելի նա անցկացրեց Չինաստանում, հնէաբանական հետազոտություններ կատարեց բոլոր մայրցամաքներում։

Միայն 1950-ին 70-ամյա Տեյարին ընտրեցին Փարիզի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

Ֆրանսիայից երկրորդ անգամ վտարվելուց հետո նա բնակություն հաստատեց ԱՄՆ-ում (Նյու Յորքում), որտեղ էլ մահացավ 1955-ին։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Մարդու ֆենոմենը» լույս տեսավ ետմահու նույն թվականին։[10],

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118621165 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Base Léonoreministère de la Culture.
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  7. 7,0 7,1 Тейяр де Шарден Пьер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  9. Babelio
  10. Պիեռ Տեյար դը Շարդեն (1998)։ Մարդու ֆենոմենը։ Երևան: Սարգիս Խաչենց։ էջ V-VI