Պիեռ Ժոզեֆ Պրուդոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Պիեռ Ժոզեֆ Պրուդոն
Pierre-Joseph Proudhon
Portrait of Pierre Joseph Proudhon 1865.jpg
Ծնվել է հունվարի 15, 1809({{padleft:1809|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2]
Բեզանսոն[3][4][5][6]
Մահացել է հունվարի 19, 1865({{padleft:1865|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1] (56 տարեկանում)
Պասի, Փարիզ, Ֆրանսիա կամ Փարիզ, Ֆրանսիա[3]
Գերեզման Մոնպարնաս գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա[7][8]
Դավանանք մասոնություն
Մասնագիտություն տնտեսագետ, սոցիոլոգ, քաղաքական գործիչ, լրագրող, փիլիսոփա և անարխիստ
Պաշտոն(ներ) Ֆրանսիայի ազգային ժողովի պատգամավոր
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[2]
Ազդվել է Կիկերոն, Հուգո Գրոտիոս, Վիկտոր Կուզեն, Ժան Ժակ Ռուսո, Կլոդ Անրի Սեն-Սիմոն, Կարլ Մարքս և Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել
Ամուսին(ներ) Euphrasie Proudhon
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Pierre-Joseph Proudhon Վիքիպահեստում

Պիեռ Ժոզոֆ Պրուդոն (ֆր.՝ Pierre-Joseph Proudhon, հունվարի 15, 1809 թ. — հունվարի 19, 1865 թ.) ՝ ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, տնտեսագետ, փիլիսոփա և սոցիոլոգ։ Եղել է Ֆրանսիայի խորհրդարանի անդամը և առաջին մարդը, ով իրեն անվանել է անարխիստ։ Համարվում է անարխիզմի առավել ազդեցիկ տեսաբաններից մեկը։ 1848 թ. ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո սկսեց իրեն անվանել ֆեդերալիստ։

Պրուդոնը և մասոնությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրուդոնը և իր երեխաները, 1865 թ.

Պրուդոնի «Անկեղծություն, Միություն և Բարեկամություն» նախաձեռնությունը տեղի ունեցավ 1847 թ․ Բեզանսոնում՝ մասոնական օթյակում։ Մասոնական ուսմունքի ըմբռնման համար Պրուդոնը մեծ ջանքեր չէր գործադրում, ուստի սանից ավելի բարձր աստիճանի չհասավ։ Ըստ Մելորի՝ Պրուդոնի նախաձեռնությունը նպաստեց Ֆրանսիայի արևելքում աթեիզմի տարածվածության միտման աճին և դրա գերիշխանությանը հետագա տարիներին[9]։

«Հեղափոխության և եկեղեցու արդարության մասին» աշխատության մեջ Պրուդոնը նկարագրում է իր նվիրվածությունը մասոնությանը հետևյալ խոսքերով.

Aquote1.png «Ինչպես ամեն նեոֆիտ, մինչ Լույս ստանալը՝ ես պետք է պատասխանեմ 3 հարցի՝ ինչո՞վ է պարտական մարդը իր մերձավորին, երկրին, Աստծուն։ Առաջին երկու հարցերին իմ պատասխանը հաստատվեց սպասվածի շրջանակներում։ Երրորդ հարցին, թե ինչով է պարտական Աստծուն, ես պատասխանեցի՝ պատերազմով»։ Aquote2.png


Այդ նույն աշխատանքում այսպես կոչված հակադեիստական մասոնության մասին Պրուդոնը հետևյալ կերպ է զարգացնում գաղափարը.

Aquote1.png «Մասոնների Աստվածը չի համարվում ո՛չ նյութ, ո՛չ պատճառ, ո՛չ հոգի, ո՛չ մոնադ, ո՛չ ստեղծող, ո՛չ հայր, ո՛չ բայ, ո՛չ սեր, ո՛չ Քավիչ, ո՛չ Սատանա, ոչինչ, որը կպահամապատսխաներ մշտագո հայեցակարգին։ Մասոնական Աստվածը մարմնավորում է համընդհանուր հավասարակշռություն։ Աստված ճարտարապետ է, ով պահում է կոմնացույցը, մուրճը, մակարդակը, աշխատանքի բոլոր գործիքները։ Այդպիսի Աստծու բարոյական կարգը արդարությունն է։ Ահա և մասոնության աստվածաբանությունը»։ Aquote2.png


Աշխատանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1840Qu’est ce que la propriété? (ռուս.՝ «Ի՞նչ է սեփականությունը»)
  • 1842Avertissement aux propriétaires (ռուս.՝ «Սեփականատերերի զգուշացումը»)
  • 1843Principes d’organisation politique, ou la création de l’ordre dans l’humanité (ռուս.՝ «Քաղաքական կազմակերպության սկզբունքները կամ մարդկային կարգի ստեղծումը»)
  • 1849Résumé de la question sociale
  • 1853Le manuel du spéculateur à la bourse
  • 1858De la justice dans la révolution et dans l’Eglise (ռուս.՝ «Հեղափոխության և եկեղեցու արդարության մասին»)
  • 1861La Guerre et la Paix (ռուս.՝ «Պատերազմը և աշխարհը»)
  • 1863Du principe Fédératif (ռուս.՝ «Ֆեդերատիվ սկզբունքի մասին»)
  • 1865De la capacité politique des classes ouvrières (ռուս.՝ «Բանվոր դասակարգի քաղաքական ունակությունների մասին»)
  • 1866Théorie de la propriété (ռուս.՝ «Սեփականության տեսություն»)
  • 1875Du principe de l’art (ռուս.՝ «Արվեստի սկզբունքը»)
  • 1875Correspondences (ռուս.՝ «Նամակ»)

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]