Պիեռ Բերթլո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Պիեռ Էժեն Մարսելեն Բերթլո
Marcellin Berthelot
Marcellin Berthelot.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 25, 1827({{padleft:1827|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3][4][5][6]
Փարիզ, Ֆրանսիա[1]
Մահացել է մարտի 18, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1][2][3][5][6][7] (79 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[1]
բնական մահով
Գերեզման Պանթեոն (Փարիզ)
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Մասնագիտություն քիմիկոս, գիտնական, քաղաքական գործիչ, էսպերանտիստ և պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Կոլեժ դե Ֆրանս[8]
Գործունեության ոլորտ ֆիզիկական քիմիա
Պաշտոն(ներ) անփոփոխ սենատոր և Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետության սենատոր
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Փարիզի գիտափիլիսոփայական միություն, Ֆրանսիական ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռումինական ակադեմիա, Ազգային բժշկական ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Անրի IV լիցեյ և Փարիզի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին էսպերանտո և ֆրանսերեն[9]
Պարգևներ
Ամուսին(ներ) Sophie Berthelot
Երեխա(ներ) Philippe Berthelot, André Berthelot, René Berthelot և Daniel Berthelot
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Marcellin Berthelot Վիքիպահեստում

Պիեռ Էժեն Մարսելեն Բերթլո (ֆր.՝ Marcellin Berthelot, հոկտեմբերի 25, 1827({{padleft:1827|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3][4][5][6], Փարիզ, Ֆրանսիա[1] - մարտի 18, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1][2][3][5][6][7], Փարիզ, Ֆրանսիա[1]), ֆրանսիացի քիմիկոս, հասարակական գործիչ[10]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պիեռ Բերթլոն ծնվել է Փարիզում, բժշկի ընտանիքում: Պիեռ Բերթլոն սկզբում սովորել է Փարիզի համալսարանում, սակայն դասախոսների պատճառով փոխել է մասնագիտությունը և դարձել քիմիկոս: Փարիզի ԳԱ անդամ (1864 թվականից) և անփոփոխ քարտուղարը (1889 թվականից), Պետերբուրգի ԳԱ թղթանդամ (1876 թվականից)[11]: Ֆրանսիայի լուսավորության (1886–1887 թվականներին) և արտաքին գործերի (1895–1896 թվականներին) մինիստր։ Քիմիայի պրոֆեսոր Փարիզի բարձրագույն դեղագործական դպրոցում (1859 թվականից) և Քոլեջ դե Ֆրանսում (1865 թվականից)։

Գիտական աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սինթեզել է օրգանական բազմաթիվ միացություններ։ Գլիցերինի և ճարպաթթուների փոխազդմամբ ստացել է (1853–1854 թվականներին) ճարպեր՝ ապացուցելով դրանց սինթեզի հնարավորությունը։ Պիեռ Բերթլոն միաժամանակ պարզել է, որ գլիցերինը եռատոմ սպիրտ է։ Նրա այս աշխատանքները վերջնականապես խարխլեցին վիտալիզմի մասին եղած պատկերացումները։ Սկզբունքային նշանակություն ուներ աՏ04-ի առկայությամբ էթիլալկոհոլի սինթեզումը էթիլենի հիդրատացմամբ (1855 թվականից), մինչ այդ այն ստանում էին միայն շաքարային նյութերի խմորումից։ Պիեռ Բերթլոն առաջինն է սինթեզել մեթանը (1858 թվականից), էթանը, ացետիլենը (1860 թվականից), բենզոլը (1866 թվականից), նավթալինը, մրջնաթթուն են։ 1867 թվականին առաջարկել է օրգանական միացությունները յոդաջրածնով վերականգնելու ընդհանուր եղանակ։ Պիեռ Բերթլոն թերմոքիմիայի հիմնադիրներից է։ Քիմիայում մտցրել է «էքսոթերմիկ և էնդոթերմիկ ռեակցիաներ» հասկացությունները։ Պարզել է ածխածնի, ազոտի, ջրածնի և այլ տարրերի նշանակությունը բույսերի համար։ 1885–1893 թվականին հրատարակել է հին հունական, արևմտաեվրոպական (լատիներեն), սիրիական և արաբական ալքիմիական ձեռագրեր՝ թարգմանություններով և մեկնաբանություններով։Պիեռ Բերթլոն երկար ժամանակ ժխտում էր ատոմամոլեկուլային ուսմունքը, քիմիական կառուցվածքի տեսությունը, պարբերական օրենքը, էլեկտրոլիտիկ դիսոցման տեսությունը։ Սակայն կյանքի վերջին տարիներին հրաժարվել է իր հայացքներից և ընդունել այդ առաջավոր գաղափարները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119184869 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 http://www.senat.fr/senateur-3eme-republique/berthelot_marcellin1436r3.html
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 Base Léonore ministère de la Culture.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 SNAC
  7. 7,0 7,1 7,2 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  8. Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
  9. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12276589n
  10. М. Бертло. Наука и нравственность
  11. Большой Энциклопедический словарь. 2000

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Биографии великих химиков. Перевод с нем. под редакцией Быкова Г. В. — М.: Мир, 1981. 320 с.
  • Волков В. А., Вонский Е. В., Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. — М.: ВШ, 1991. 656 с.
  • Пьера-Эжена-Марселена Бертло