Պետեր Զիլահի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պետեր Զիլահի
Ծնվել էնոյեմբերի 8, 1970(1970-11-08) (48 տարեկան)
ԾննդավայրԲուդապեշտ, Հունգարիա
Մասնագիտությունհեղինակ, գրող, լրագրող և լուսանկարիչ
Լեզուհունգարերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
ՊարգևներZsigmond Móricz Fellowship? և Stadtschreiber von Graz?
Կայքzilahy.net

Պետեր Զիլահի (հունգարերեն՝ Péter Zilahy, նոյեմբերի 8, 1970(1970-11-08), Բուդապեշտ, Հունգարիա), ժամանակակից հունգարացի բանաստեղծ, գրող, ժուռնալիստ, լուսանկարիչ, ով իր գրական ստեղծագործություներում հաճախ օգտագործում է լուսանկարներ, ինտերակտիվ մեդիա և փերֆորմանս արթ: Նրա մի շարք գրական երկեր թարգմանվել են տասնյակ լեզուներով:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Բուդապեշտում, 1970 թվականին: Դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Բուդապեշտի համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է անգլիական բանասիրություն, փիլիսոփայություն, մշակույթի մարդաբանություն: Գրական աշխարհ մուտք է գործել բանաստեղծությունների ժողովածուով, բայց ճանաչում ու համբավ նրան բերել է «Վերջին պատուհանաընձուղտը» երգիծավեպը, որն արդեն թարգմանվել է շուրջ երեք տասնյակ լեզուներով:

Գրական աշխատանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճերմակ սավանի տակի արձանը, որ պատրաստ էր ոստնելու (հունգարերեն՝ Lepel alatt ugrásra kész szobor) բանաստեղծական ժողովածուն[1] լույս է ընծայվել 1993 թվականին:

Der lange Weg nach nebenan (A hosszú út közelre) թատերգությունը բեմադրվել է Բեռլինի Volksbühne թատրոնում[2]:

Վերջին պատուհանաընձուղտը (հունգարերեն՝ Az utolsó ablakzsiráf) այսպես ասած՝ «բառարանային վեպ»-ը բնագրով առաջին անգամ հրատարակվել է 1998 թվականին և արդեն թարգմանվել 27 լեզվով:

Զիլահիի լուսանկարչական աշխատանքների ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել Բուդապեշտի Ludwig Museum-ում և գերմանական Schloss Solitude ակադեմիայում[3]:

«Վերջին պատուհանաընձուղտը»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս երգիծավեպը հուշագրություն է բռնապետության տիրապետության ներքո ապրված կյանքի անհեթեթության մասին: Գրված է մանկական պատկերազարդ բառագրքի նմանակումով, սկսվում է «Պատուհան» (հունգարերեն՝ «Ablak») բառահոդվածով և ավարտվում «Ընձուղտ» (հունգարերեն՝ «Zsiráf») բառահոդվածով՝ ներառելով այբուբենի բոլոր տառերով հերթականությամբ սկսվող, կարգով դասավորված «բառահոդվածներ»: «Բառագիրքը» բացատրում է ողջ աշխարհը հասարակ, պարզ բառերով ու արտահայտություններով, այնտեղ ամեն ինչ կարգավորված, դասավորված է, և բոլոր հիմնախնդիրները ունեն իրենց լուծումը:

Այդ ինքնատիպ վեպն իր ամբողջության մեջ Բալկանների և ավելի լայն ընդգրկումով՝ ողջ Արևելյան Եվրոպայի յուրօրինակ հանրագիտարան է՝ հագեցած հեգնանքով, սև հումորով, երգիծանքի այլ տեսակներով: Երգիծանքով, բայց և սրտի ցավով հեղինակը պատկերում է 20-րդ դարավերջի թոհուբոհը մի տարածաշրջանի, որը պատմության ընթացքում արդեն որերորդ անգամ հայտնվել էր դրամատիկ իրադարձությունների խաչմերուկում: Վեպում անդրադարձ է կատարված 1996-1997 թվականների բելգրադյան ընդվզումներին, որ իրենց անհեթեթ խիզախությամբ թերևս խորհրդանշական են այդ կարգի բոլոր ըմբոստացումների համար: Զիլահին գիրքը հագեցրել-պատկերազարդել է իր իսկ հեղինակած լուսանկարներով՝ ավելի սրելով «երկաթե վարագույրից» այն կողմ նետած հայացքը:

«Վերջին պատուհանաընձուղտը» արժանացել է մի շարք միջազգային մրցանակների: Վեպի մուլտիմեդիական տարբերակը ցուցադրվել է նյույորքյան Բրոդվեյում, Գերմանիայում, լոնդոնյան Քովենտ Գարդենում...

Ստեղծագործության մասին դրվատանքով լի գրախոսություններ են լույս տեսել Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ-ում, The Independent-ում, Neue Zürcher Zeitung-ում, The Daily Telegraph-ում, Die Welt-ում և հանրահայտ այլ պարբերականներում[4][5][6]:

Ժուռնալիստական աշխատանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես ժուռնալիստ՝ Զիլահին գրել է բազմաթիվ պարբերականների, այդ թվում՝ The Guardian[7][8][9], New York Times-ի[10], Frankfurter Allgemeine Zeitung-ի համար[11]:

Այլ գործեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զիլահին մինչև 1999 թվականը Link Budapest գրական ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր, այդ հեղինակավոր պարբերականում, որն ուներ նաև համացանցային տարբերակ, հունգարերեն ու անգլերեն հրատարակում էր ժամանակակից գրականության ուշագրավ գործեր: Ներկայումս նա The World Literature Series-ի («Համաշխարհային գրականության մատենաշար»-ի) գլխավոր խմբագիրն է:

Զիլահին իր տեսադաշտում է պահել գրական-գեղարվեստական կեցավայրերի մի ընդարձակ շարք[12][13]՝ ներառյալ Կոնգրեսի գրադարանի Ջոն Կլյուգ կենտրոնի կեցավայրը[14]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Péter Zilahy։ «Lepel alatt ugrásra kész szobor»։ Goodreads 
  2. «Lesezone: Péter Zilahy "Der lange Weg nach nebenan." Szenische Lesung im Rahmen der Ungarischen Akzente-Premiere»։ Volksbuhne Berlin։ Վերցված է 2016-06-28 
  3. «Péter Zilahy - Akademie Schloss Solitude»։ Վերցված է 2016-06-28 
  4. Zilahy Péter։ «The Last Window-Giraffe»։ The Complete Review։ Վերցված է 2016-06-28 
  5. «Peter Zilahy: Die letzte Fenstergiraffe. Ein Revolutions-Alphabet (Buch)»։ Perlentaucher։ Վերցված է 2016-06-28 
  6. «Litera | Az irodalmi portál»։ www.litera.hu։ Վերցված է 2016-06-28 
  7. Zilahy Péter (2011-12-17)։ «Young Hungarians are intent on writing their own future»։ the Guardian։ Վերցված է 2016-06-28 
  8. Zilahy Péter (2011-01-14)։ «Hungary media law protest shows forbidden fruit remains sweet»։ The Guardian։ Վերցված է 2016-06-28 
  9. Zilahy Péter (2008-06-14)։ «Péter Zilahy: Yes! And Tarzan scores for Hungary»։ The Guardian։ Վերցված է 2016-06-28 
  10. Zilahy Peter (2012-01-13)։ «The Aftertaste of Goulash Communism»։ The New York Times։ ISSN 0362-4331։ Վերցված է 2016-06-28 
  11. Zilahy Péter (2011-05-05)։ «Ungarns neue Verfassung: Vom Leben in magischen Zeiten»։ Frankfurter Allgemeine Zeitung (գերմաներեն)։ ISSN 0174-4909։ Վերցված է 2016-06-28 
  12. «Working in Einstein's house»։ Hungarian Literature Online։ Վերցված է 2016-06-28 
  13. «Peter Zilahy: Entführt in einer geteilten Stadt. Die Presse.com»։ Վերցված է 2016-06-28 
  14. Reker Mary Lou (August 5, 2015)։ «International Performances Here and Abroad»։ Insights: Scholarly Work at the John W. Kluge Center։ Library of Congress 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]