Պենտամերոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պենտամերոն
Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille
Lo cunto de li cunte - Tomo I.djvu
Հեղինակ Ջիամբատիստա Բազիլե
Տեսակ պատմվածքների ժողովածու և հեքիաթների ժողովածու
Ժանր պատմվածք
Բնօրինակ լեզու նեապոլիտաներեն
Նկարագրում է Նեապոլ
Երկիր Իտալիա
Հրատարակման տարեթիվ 1634
Pentamerone Վիքիպահեստում

Պենտամերոն (նեապոլիտաներեն` Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille, «Հեքիաթների հեքիաթը կամ զվարճանք փոքրերի համար»), 17-րդ դարի հեքիաթների ժողովածու, որի հեղինակը իտալացի բանաստեղծ և պալատական Ջամբատիստա Բազիլեն է:

Հիմք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Պենտամերոնի» պատմությունները հավաքել է Բազիլեն, որոնք նրա մահից հետո Բազիլեի քրոջ՝ Ադրիանայի կողմից հրատարակվել են երկու հատորներով՝ Իտալիայի Նեապոլ քաղաքում՝ 1634 և 1636 թվականներին: Գրքում Բազիլեի կեղծանունը նշված է որպես՝ Ջիան Ալեզիո Աբատուտիս: Այս հեքիաթները հետագայում փոփոխել և հարմարացրել են Շառլ Պերոն և Գրիմ եղբայրները: Մինչ «Պենտամերոնը» հրատարակվել են այնպիսի ժողովածուներ, որոնց պատմություններից որոշները կարելի էր բնորոշել որպես հեքիաթներ, «Պենտամերոնում», սակայն, բոլոր պատմությունները հեքաթներ են[1]: Հեքիաթները գրված են արտահայտված բարոկկո ոճով՝ շատ փոխաբերություններով[2]:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Պենտամերոն» անվանումը ծագել է հունարեն πέντε [pénte], «հինգ» և y ἡμέρα [hêméra], «օր» բառերից, քանի որ բոլոր հիսուն հեքիաթները կապված են մեկ հիմնական հեքիաթի հետ, որը տեղի է ունենում հինգ օրում, ի հակադրություն «Դեկամերոնի» տաս օրվան: Հիմնական հեքիաթը Զոզա թագուհու մասին է, որը չի կարողանում ծիծաղել: Նրա հայրը, փորձելով ուրախացնել դստերը, դռան մոտ կառուցում է ձեթի շատրվան՝ մտածելով, թե ձեթի վրա սայթաքող մարդիկ կուրախացնեն թագուհուն: Մի ծեր կին փորձում է ձեթը հավաքել, սպասավոր տղան կոտրում է նրա կուժը, Զոզան ծիծաղում է, բայց ծեր կինն անիծում է, որ Զոզան ամուսնանա միայն Կլոր դաշտի արքայազնի հետ, որին թագուհին կարող է արթնացնել միայն, եթե երեք օրում արցունքներով լցնի կուժը: Փերիների օգնությամբ Զոզան գտնում է արքայազնին և կուժը, համարյա լցնելիս է լինում, երբ քնում է: Մավր ստրկուհին գողանում է կուժը և ավարտում այն արցունքներով լցնելը՝ գրավելով արքայազնի սիրտը:

Արդեն հղի ստրուկ թագուհին պահանջում է իր ամուսնուց, որ վերջինս իրեն պատմություններ պատմի, հակառակ դեպքում՝ սպառնալով սպանել դեռ չծնված երեխային: Եվ այսպես, ամուսինը վարձում է տաս կին հեքիաթասացներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պատմում է հինգ պատմություն: Մավրի դավաճանությունը պարզվում է վերջին պատմության ժամանակ, նրան կենդանի թաղում են հղի և գլխիվայր՝ թողնելով, որ մահանա: Դրանից հետո Զոզան և արքայազնը ապրում են երջանիկ: Այս հիմնական պատմությունը նույնպես հեքիաթ է, որի հատվածները հայտնվում են մյուս հեքիաթներում: Գրքում ներառված հեքիաթների մեծամասնությունը գոյություն ունեցող հայտնի ամենահին տարբերակներն են[3]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Croce, 2001, էջ 879
  2. Croce, 2001, էջեր 880–881
  3. Swann Jones, 1995, էջ 38
  • Croce Benedetto (2001)։ «The Fantastic Accomplishment of Giambattista Basile and His Tale of Tales»։ in Zipes Jack։ The Great Fairy Tale Tradition: From Straparola and Basile to the Brothers Grimm։ New York: W W Norton։ ISBN 978-0-393-97636-6 
  • Swann Jones Steven (1995)։ The Fairy Tale: The Magic Mirror of Imagination։ New York: Twayne։ ISBN 978-0-8057-0950-6