Պարբերական աղյուսակի բլոկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պարբերական համակարգի բլոկներ

Պարբերական համակարգի բլոկներ, քիմիական տարրերի համակցություն, որոնք ատոմի վալենտային շերտում ունեն էլեկտրոնների նման դասավորություն[1]: Նմանությունը կայանում է նրանում, որ առավելագույն էներգիայով օժտված վալենտային էլեկտրոնները զբաղեցնում են նույն տիպի օրբիտալ: Տերմինն առաջին անգամ կիրառվել է ֆրանսիացի ֆիզիկոս Շառլ Ժանեի աշխատանքներում[2]: Պարբերական համակարգի նույն բլոկի մեջ մտնում են նրա հարակից խմբերի տարրեր: Բլոկի անվանումը համընկնում է բնութագրող օրբիտալի անվան հետ, որում գտնվում են վալենտային էլեկտրոնները: Բլոկների անվանումները հետևյալն են՝

  • s-բլոկ
  • p-բլոկ
  • d-բլոկ
  • f-բլոկ
  • gs-բլոկ:

Բլոկների և օրբիտալների անվանումները (s, p, d, f և gs) առաջացել են ատոմային օրբիտալների հետ կապված սպեկտրալ գծերի որակական բնութագրից՝ sharp (սուր), principal (գլխավոր), diffuse (անորոշ), fundamental (հինարար): Հաջորդական անվանումները տրվում են այբբենական կարգով: Տարրերի բլոկները երբեմն անվանում են նաև ընտանիքներ:

Ստորև բերվում է ենթամակարդակների լրացում Կլեչովսկու կանոնի համաձայն, ինչը նույնպես տալիս է բլոկների գծային դասավորությունը (կարգաթվի աճմանը զուգընթաց) Մենդելեևի աղյուսակում.

1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s, 4f, 5d, 6p, 7s, 5f, 6d, 7p, …

Պարբերական աղյուսակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հելիումը տեղավորված է ջրածնից հետո, այլ ոչ նեոնի վերևում, քանի որ այն մտնում է s2 խմբի մեջ: Բացի պարբերական համակարգում նշված բլոկներից, կա նաև հիպոթետիկ g-բլոկը, որն այստեղ պատկերված չէ: G բլոկի տարրերը կարելի է տեսնել Մենդելեևի ընդլայնված աղյուսակում: Բացի դրանից, լյուտեցիումը և լոուրենսիումը գտնվում են սկանդիումի և իտրիումի տակ՝ հաշվի առնելով, որ նրանք d-բլոկի տարրեր են:

Պարբերական համակարգի բլոկներ
Խումբ → 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
↓ Պարբերություն I II   III IV V VI VII VIII
1 1
H
2
He
2 3
Li
4
Be
  5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg
  13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca
21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
71
Lu
72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
Fr
88
Ra
103
Lr
104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Cn
113
Nh
114
Fl
115
Mc
116
Lv
117
Ts
118
Og
Լանթանիդներ 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
Ակտինիդներ 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
Բլոկների գույների նշանակությունը
     s-բլոկ      p-բլոկ      d-բլոկ      f-բլոկ      g-բլոկ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Jensen William B. (մարտի 21, 2015)։ «The positions of lanthanum (actinium) and lutetium (lawrencium) in the periodic table: an update»։ Foundations of Chemistry 17: 23–31։ doi:10.1007/s10698-015-9216-1 
  2. Charles Janet, La classification helicoidal des elements chimiques, Beauvais, 1928