Պատճառ (ժանր)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Պատճառ, մեկնողական գրականության ժանր։ Պատճառի նպատակը արևելաքրիստոնեական մատենագրության մեջ առավել կարևոր տեղ զբաղեցնող աստվածաբանական երկերի հորինման շարժառիթների, ժամանակի, հեղինակային պատկանելության և այլ հարակից հանգամանքների վերլուծությունն ու պարզաբանումն է։ Պատճառը երկի ստեղծման գրական պատմությունն է, նրա աստվածաբանական արժեքավորումը։ Ունենալով մատենախոսական հարուստ բովանդակություն՝ Պատճառները ներառվել են հայ միջնադարյան բարձրագույն դպրոցների և վարդապետարանների ուսումնական ծրագրերի մեջ։ Դրանք եղել են բարոյական աստվածաբանության ձեռնարկներ, որտեղ տեսականորեն ամբողջացված է դասական համարում ունեցող հայրախոսական ժառանգությունը։ Պատճառի հորինման գործում հատկապես մեծ է Դավիթ Քոբայրեցու վաստակը։ Նրա գրչին են պատկանում Փիլոն Ալեքսանդրացու (Եբրայեցի), Բարսեղ Կեսարացու, Գրիգոր Նազիանզացու, Գրիգոր Նյուսացու երկերի, ինչպես նաև՝ Դավիթ Անհաղթի «Սահմանք իմաստասիրութեան», «Ի Սուրբ Խաչն աստուածընկալ»-ի Պատճառները։ Իր տեսակի մեջ բացառիկ է 13-րդ դարի հեղինակ Գրիգոր Աբասյանի կազմած «Գիրք պատճառացը», որտեղ ի մի են բերված մինչ այդ հրապարակի վրա եղած Պատճառները։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո: CC-BY-SA-icon-80x15.png