Պաշտպան (ֆուտբոլ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Պաշտպանից)

Պաշտպանը (հին անվանումը՝ բեք, որը ծագել է անգլ.՝ Back - հետև) խաղացող է ֆուտբոլային թիմում, որը մասնագիտացված է պաշտպանական ֆունկցիաների կատարումով։ Գործում է դարպասապահների և կիսապաշտպանների միջև, առավելապես իր սեփաակն կիսադաշտում և տուգանային հրապարակի տարածքում։ Նրա հիմնական նպատակն է չթողնել հակառակորդի հարձակվողներին մոտենալ դարպասին և գոլ խփել: Տարբերում են երեք տեսակի՝ կենտրոնական, հենակետային և ծայրային պաշտպաններ։

Կենտրոնական պաշտպան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենտրոնական պաշտպան (Centre back կամ centre half կամ central defender կամ stopper), ինչպես հետևում է անվանումից խաղում է կենտրոնական առանցքին մոտ:

Գլխավոր խնդիրը՝ պահել դարպասը անառիկ և ընդհանրապես հակառակորդի հարձակվողնեին թույլ չտալ դուրս գալ հարվածային դիրք: Դաշտի կենտրոնը շատ կարևոր տարածք է՝ կենտրոնական հարձակվողներից բացի այդ տարածք են մտնում եզրային հարձակվողները կամ կիսապաշտպաները: ժամանակակից ֆուտբոլում խաղում են երկու, ծայրահեղ դեպքում՝ երեք պաշտպանով, որոնց միջև կարևոր է պահպանել խաղի կանոննները:

Գոյություն ունի պաշտպանության երկու հիմնական տեսակ՝ դիրքային պաշտպանություն, երբ յուրաքանչյուր պաշտպան հետևում է որոշակի տարածքի, և անձնական, երբ յուրաքանչյուր պաշտպան հետևում է այն պաշտպանին, որին հրահանգել է մարզիչը:

Սովորաբաար կենտրոնական պաշտպանները ֆիզիկապես ամուր, բարձրահասակ ֆուտբոլիստներ են, ովքեր լավ են խաղում գլխով և հիանալի գործում պաշտպանությունում: Թույլ թիմերում նրանց վրա դրվում են միայն պաշտպանական գործառույթները: Սակայն լուրջ թիմերի համար անհրաժեշտ են հիանալի տեսողությամբ պաշտպաններ, որոնք կարող են մեկ փոխանցումով թիմին պաշտպանությունից հանել հարձակման:

Հաճախ տուգանային հարվածների և անկյունային փոխանցումների ժամանակ կենտրոնական պաշտպաները գնում են հակառակորդի տուգանային հրապարակ: Քանի որ նրանց բարձր հասակը և գլխով խաղալու ունակությունը թույլ են տալիս խփել:

Այդ տեսակի ֆուտբոլիստներից հայտնի են Բոբբի Մուռը, Պաոլո Մալդինին և Ֆաբիո Կանավառոն:

Եզրային պաշտպան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

396px-Boisko PositionsWMidfield.PNG

Եզրային պաշտպաները գործում են կենտրոնականներից աջ և ձախ, գտնվելով դաշտի եզրում: 4 պաշտպանով սխեմաներում եզրայիները միանում են հարձակմանը դրվագ առ դրվագ: Ներակայումս գտնվում են կենտրոնականներից առաջ և համատեղում են իրենց դերը եզրային կիսապաշտպաների հետ:

5-3-2 և 3-5-2 սխեմաներում նրանք անվանվում են եզրայիներ և կատարում հսկայածավալ աշխատանք, պատասխանատու լինելով ամբողջ եզրի համար:

Նրանց միացումը հարձակմանը հնարավորություն է տալիս օգտագործել հարձակման ամբողջ լայնությունը և ձգել մրցակցի պաշտպանությունը ստեղծելով ազատ տարածություններ:

Այս դիրքի համար կարևոր որակներ են արագությունը և տոկունությունը։

Այդ տեսակի ֆուտբոլիստներից հայտնի են Կաֆուն, Ռոբերտո Կառլոսը, Խավիեր Զանետին և Ջանլուկա Ձամբրոտան[1].:

Ազատ պաշտպան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ազատ պաշտպան՝ պաշտպանի տեսակ, որը օգտագործվում է իտալական կատենաչո սխեմայի ժամանակ: Նրա գլխավոր խնդիրն է խլել և հեռացնել գնդակը, երբ հարձակվողը դրանով մոտենում է դարպասին: Այդ դիրքի խաղացողները չունեն հստակ տեղ դաշտում և երբեք չեն հետևում միայն մեկ ֆուտբոլիստի, ինչի հետ Էլ կապված է նրանց անվանումը: Որպես կանոն ազատ պաշտպաները տեղավորվում են անհատապես գործող պաշտպաններից հետ: Նրանք կատարում են բացառապես պաշտպանողական գործառույթ: Այս դիրքում ընդհունված է օգտագործել հիանալի տեսողությամբ և զարգացած նախազգացումով ֆուտբոլիստների, քանի որ եթե պաշտպանը չկարողանա ուղղել խաղընկերոջ սխալը ապա հարձակվողի դեմ կմնա միայն դարպասապահը:

Այս տիպի պաշտպանների մեջ հայտնի են Ֆրանց Բեկենբաուերը և Ֆրանկո Բարեզին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Positions in Football» (անգլերեն)։ TalkFootball.com 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]