Պանտոպրազոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Blue pill container spilled icon.svg
Պանտոպրազոլ
Pantoprazole.svg
Կլինիկական տվյալներ
Վաճառքային անվանումներProtonix,այլ[2]
AHFS/Drugs.comMonograph
MedlinePlusa601246
Թերապևտիկ ապրանքների կարգավորում
Հղիության
կատեգորիա
  • AU: B3 [1]
  • US: N (չդասակարգված) [1]
Օգտագործման
եղանակներ
պերօռալ և ներերակային
Դեղի կարգպրոտոնային պոմպի ինհիբիտոր
ԱԹԴ կոդ
Ֆարմակոկինետիկ տվյալներ
Կենսամատչելիություն77%
ՆյութափոխանակությունԼյարդ (CYP2C19)
Կիսատրոհման պարբերություն1-2 ժամ
Դուրսբերումմեզ, կղանք
Նույնացուցիչներ
CAS համար102625-70-7
PubChem CID4679
IUPHAR/BPS
DrugBankDB00213
ChemSpider
UNII
KEGG
ChEBI
ChEMBL
CompTox Dashboard (EPA)
ECHA InfoCard100.111.005 Խմբագրել Վիքիդատայում
Քիմիական և ֆիզիկական տվյալներ
Քիմիական բանաձևC16H15F2N3O4S
Մոլային զանգված383.371 g/mol g·mol−1
3D մոդել (JSmol)
ՔիրալությունRacemic

Պանտոպրազոլ, դեղամիջոց, որն օգտագործվում է ստամոքսի խոցի բուժման համար, էրոզիվ էզոֆագիտի կարճաժամկետ բուժման մեջ, որն առաջացել է գաստրոէզոֆագյալ ռեֆլյուքսի արդյունքում, էրոզիվ էզոֆագիտի վերականգնման և պաթոլոգիական հիպերսեկրեցիայի պայմաններում, ներառյալ Զոլինգեր-էլլիսոնի համախտանիշը[3]։ Այն կարող է օգտագործվել նաև այլ դեղամիջոցների հետ մեկտեղ `Helicobacter pylori-ի էլիմինացիայի համար[4]։ Արդյունավետությունը նման է պրոտոնային պոմպի այլ ինհիբիտորներին[5]։ Այն հասանելի է պերօռալ և երակային ներարկումների դեղձևերով[3]։

Ընդհանուր կողմնակի երևույթները ներառում են գլխացավեր, փորլուծություն, փսխում, որովայնի ցավ և հոդացավեր[3]։ Ավելի լուրջ կողմնակի երևույթները կարող են ներառել ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ, քրոնիկ բորբոքման մի տեսակ, որը հայտնի է որպես ատրոֆիկ գաստրիտ, Clostridium disticile-ով հարուցված կոլիտ, ցածր մագնեզիում և B12 վիտամին դեֆիցիտ[3]։ Պանտոպրազոլը պրոտոնային պոմպի ինհիբիտոր է, որը նվազեցնում է աղաթթվի արտազատումը[3]։ Այն աշխատում է ստամոքսում H+/K+-ATPase պոմպը ինակտիվացնելու եղանակով[3][6]։

Պանտոպրազոլի ուսումնասիրություններըը սկսվել են 1985 թ.-ին, և այն բժշկական օգտագործման մեջ է մտել Գերմանիայում 1994 թ․[7] Այն հասանելի է նաև որպես ջեներիկ դեղամիջոցների ձևով[3]։ 2018 թվականի դրությամբ ԱՄՆ-ում դեղահատերի մեծածախ արժեքը պակաս է, քան մեկ դոզայի համր 0,10 ԱՄՆ դոլարը[8]։ Միացյալ Թագավորությունում կարժենա ավելի քիչ, քան 0,05 ֆունտ, մինչդեռ ներերակային դեղաձևը արժե մոտ հինգ ֆունտ մեկ դոզան[4]։ 2016-ին Պանտոպրազոլը Միացյալ Նահանգներում 25-րդ ամենատարածված դեղամիջոցն էր ՝ ավելի քան 25 միլիոն դեղատոմսով։ [9]

Բժշկական կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պանտոպրազոլը օգտագործվում է կերակրափողի էրոզիայի և խոցերի կարճաժամկետ բուժման համար, որը առաջացել է գաստրոէզոֆագյալ ռեֆլյուքս հիվանդությունից[10]։ Այն կարող է օգտագործվել որպես աջակցող թերապիա երկարատև օգտագործման համար `նախնական պատասխան ստանալուց հետո, բայց 12 ամիս տևողությամբ պանտոպրազոլի օգտագործման վերաբերյալ չի եղել որևէ վերահսկվող ուսումնասիրություն[10]։ Պանտոպրազոլը կարող է օգտագործվել նաև հակաբիոտիկների հետ համատեղ `Helicobacter pylori- ի հետևանքով առաջացած խոցերը բուժելու համար[11]։ Այն կարող է օգտագործվել նաև Զոլինգեր-էլլիսոնի համախտանիշի երկարատև բուժման համար[10]։ Այն կարող է օգտագործվել նաև կանխելու համար Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների պատճառով առաջացող ստամոքսախոցային խոցերը[4]։

Կողմնակի երևույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ինֆեկցիա։ Աղաթթուն դեր ունի բակտերիաների ոչնչացման գործում։ Աղաթթվի նվազումը կարող է բերել վարակների զարգացման, հատկապես հոսպիտալացված հիվանդների մոտ[12]։

Ընդհանուր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

[10]

  • Նյարդաբանական. Գլխացավ (12%), գլխապտույտ (3%)[10]
  • նեյրոմկանային և կմախքայիան․ հոդացավեր (3%)[10]

Հազվադեպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստամոքս-աղիքային. Փորկապություն, չորություն բերանում, հեպատիտներ[10]
  • Արյան հետ կապված խնդիրներ ՝ լեյկոպենիա, թրոմբոցիտոպենիա][10]
  • Իմունոլոգիական. Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշ, թունավոր էպիդերմալ նեկրոզ[10]
  • Մետաբոլիկ. կերատինա կինազայի բարձրացում, խոլեստերոլի մակարդակի բարձրացում, լյարդի ֆերմենտների բարձրացում (AST / ALT), այտուցներ[10]
  • Կմախքամկանային. Մկանային խանգարումներ, ոսկրերի կոտրվածք և վարակ, Clostridium difficile վարակ, օստեոպորոզի հետ կապված ազդրի գլխիկի կոտրվածք, ռաբդոմիոլիզ[10]
  • Երիկամներ. ինտերստիցյալ նեֆրիտ[13]
  • Սննդանյութեր. Կարող է նվազեցնել որոշ կարևոր սննդանյութերի, վիտամինների և հանքանյութերի կլանումը, ներառյալ որոշ դեղամիջոցներ[14]

Երկարաժամկետ օգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Օստեոպորոզ և ոսկորների կոտրվածք նկատվել է այն մարդկանց մոտ, ովքեր օգտագործել են պրոտոնային պոմպի ինհիբիտատորներ բարձր դոզայով և (կամ) երկարաժամկետ (ավելի քան մեկ տարի ժամկետով)[15]։
  • Հիպերմագնեզեմիան նկատվել է մարդկանց մոտ, ովքեր օգտագործել են պանտոպրազոլի նման դեղամիջոցներով, երբ դրանք ընդունվում են ավելի երկար ժամանակահատվածներով (ընդհանուր առմամբ մեկ տարի կամ ավելի, չնայած որ դեպքերեն հաղորդվել երեք ամսվա կտրվածքով)[16]։

Դադարեցում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարդկանց մոտ, ովքեր ընդունում են պրոտոնային պոմպի ինհիբիտատորներ ավելի քան վեց ամիս տևողությամբ, պետք է հաշվի առնել դոզայի նվազեցումը նախքան դադարեցումը։ Չափավոր և բարձր դոզա ստացող անձանց համար դա կարող է իրականացվել ամեն շաբաթ 50 տոկոսով մինչև ամենացածր դեղաչափը։ Մեկ շաբաթ անց այն կարող է դադարեցնել[17]։

Փոխազդեցություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թթվայնություն. Ստամոքսի թթվայնության նվազեցման պատճառով պանտոպրազոլի օգտագործումը կարող է ազդել pH-ի նկատմամբ զգայուն դեղամիջոցների կլանման վրա, ինչպիսիք են ամպիցիլինի էսթեր, կետոկոնազոլ, ատազանավիր, երկաթի աղեր[10]։

Ֆարմակոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պանտոպրազոլ 20 մգ

Պանտոպրազոլի ազդեցության մեխանիզմը աղաթթվի արտադրության վերջին քայլը պաշարելն է[10]։ Ստամոքսի պարիետալ բջիջներում պանտոպրազոլը կովալետ կապով կապվում է H+/K+ ATP պոմպին՝ աղաթթվի և բազալ թթվի սեկրեցիան արգելակելու համար[10]։ Կովալենտ կապը կանխում է թթվի սեկրեցիան մինչև 24 ժամ և ավելի երկար[10]։

Պանտոպրազոլը լյարդում մետաբոլիզվում է ցիտոքրոմ P450 համակարգով[18]։ Մեթաբոլիզմը հիմնականում բաղկացած է CYP2C19- ի կողմից դեմեթիլացումից, որին հաջորդում է սուլֆացիան։ Մեկ այլ նյութափոխանակության ուղին CYP3A4- ի կողմից օքսիդացումն է։ Կարծում են, որ Պանտոպրազոլի արգասիքները չունեն ոչ մի դեղաբանական նշանակություն։ Այն հաճախ տրվում է պրոկինետիկ դեղամիջոցների հետ ստամոքսի թթվային միջավայրում ինակտիվության պատճառով։ Պանտոպրազոլը անդառնալիորեն կապում է H + K + ATPase-ին (պրոտոնի պոմպեր)` թթվի սեկրեցիան ճնշելու համար։ Պոմպերի անդառնալիորեն կապված լինելու պատճառով անհրաժեշտ է առաջանան նոր պոմպեր թթվային արտադրությունը վերսկսելու համար[6]։ Կիսադուրսբերման ժամանակը պլազմայից կազմում է մոտ 2 ժամ[19]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պանտոպրազոլը հայտնաբերվել է գիտնականների կողմից «Byk Gulden»-ում, որը հանդիսանում «Altana» դուստր ձեռնարկությունը, դեղամիջոցի հայտնաբերման ծրագիրը սկսվել է 1980 թ.-ին, և որի արդյունքում արտադրվել է պանտոպրազոլ 1985 թ.-ին `միացությունն իրականում ստեղծվել է քիմիկոսների կողմից, որոնք աշխատում էին այլ քիմիական նյութի ստեղծման վրա[20]:117,129։ «Byk Gulden» համագործակցում էր «Smith Kline & French» հետ 1984 թվականին[20]:124։ Ծրագրի զարգացման անվանումներն էին BY1029 և SK&F96022[20]:123։ 1986 թ.-ին ընկերությունները ստեղծեցին նատրիումական աղը, պանտոպրազոլի նատրիումական սեսկվիհիդրատը և որոշեցին զարգացնել այն, քանի որ այն ավելի լուծելի և կայուն էր, և ավելի համատեղելի էր բաղդրիչների հետ, որոնք օգտագործված էին կազմության մեջ[20]:130։ Այն առաջին անգամ շուկա հանվեց Գերմանիայում 1994 թվականին[20]:130։ «Wyeth» արտոնագրեց ԱՄՆ պատենտը «Altana»-ից[21], և ստացավ մարկետինգի թույլատվությունը ԱՄՆ FDA-ի կողմից 2000 թվականին «Protonix» վաճառքային անվան տակ[22][23]։

2004 թ.-ին դեղամիջոցի ամբողջ աշխարհում վաճառքը կազմել է 3,65 միլիարդ դոլար, որի մոտ կեսը եղել է ԱՄՆ-ում[21]։

2007-ին «Altana» դեղագործական կազմակերպությունը ձեռք բերվեց «Nycomed»-ի կողմից։ Իր հերթին «Nycomed»-ը ձեռք բերեց «Takeda»-ն 2011 թվականին [24], իսկ «Wyeth» ձեռք բերվեց «Pfizer»-ի կողմից 2009 թվականին[25]։

Pfizer-ի և Takeda-ի արտոնագրային բացառիկությունը լրացավ 2010-ին, և ադմինիստրացիոն բացառիկությունը, որ նրանք ունեին մանկաբուժության օգտագործման համար, ավարտվեց 2011-ի հունվարին, և սկսվեց լիարժեք ջեներիկների մրցակցություն[26]։

Հասարակություն և մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2017 թվականի դրությամբ, դեղը վաճառվում էր ամբողջ աշխարհի շատ բրենդների ներքո ՝ ներառյալ որպես համակցված դեղամիջոց ՝ դոմպերիդոնի հետ, իտեպրիդի հետ համակցության ձևով, համակակցությամբ և ամոքսիցիլինի և կլարիտրեմիցի հետ , լեվոսուլպիրիդի հետ համադրությամբ և նապրոքսենի հետ համակցությամբ[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Pantoprazole Use During Pregnancy»։ Drugs.com։ 26 June 2018։ Վերցված է 20 February 2020 
  2. 2,0 2,1 «Pantoprazole international brand names»։ Drugs.com։ Վերցված է մարտի 15, 2017 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 «Pantoprazole Sodium Monograph for Professionals - Drugs.com»։ Drugs.com։ American Society of Health-System Pharmacists։ Վերցված է հոկտեմբերի 28, 2018 
  4. 4,0 4,1 4,2 British national formulary : BNF 74 (74 ed.)։ British Medical Association։ 2017։ էջ 79։ ISBN 978-0857112989 
  5. «[99] Comparative effectiveness of proton pump inhibitors»։ Therapeutics Initiative։ հունիսի 28, 2016։ Վերցված է հուլիսի 14, 2016 
  6. 6,0 6,1 «Proton pump inhibitors. Pharmacology and rationale for use in gastrointestinal disorders»։ Drugs 56 (3): 307–35։ September 1998։ PMID 9777309։ doi:10.2165/00003495-199856030-00002 
  7. Fischer János, Ganellin CR (2006)։ Analogue-based Drug Discovery։ John Wiley & Sons։ էջ 130։ ISBN 9783527607495 
  8. «NADAC as of 2018-10-24»։ Centers for Medicare and Medicaid Services։ Վերցված է հոկտեմբերի 28, 2018 
  9. «The Top 300 of 2019»։ clincalc.com։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2018 
  10. 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 10,14 «Protonix delayed-release- pantoprazole sodium tablet, delayed release Protonix delayed-release- pantoprazole sodium granule, delayed release»։ DailyMed։ մայիսի 2, 2019։ Վերցված է փետրվարի 20, 2020 
  11. «Eradication of H. pylori with pantoprazole, clarithromycin, and metronidazole in duodenal ulcer patients: a head-to-head comparison between two regimens of different duration»։ Helicobacter 5 (1): 41–51։ March 2000։ PMID 10672051։ doi:10.1046/j.1523-5378.2000.00006.x 
  12. «Acid-suppressive medication use in acute stroke and hospital-acquired pneumonia»։ Annals of Neurology 76 (5): 712–8։ November 2014։ PMC 4214881։ PMID 25164323։ doi:10.1002/ana.24262 
  13. «Acute allergic interstitial nephritis after use of pantoprazole»։ CMAJ 180 (5): 535–8։ March 2009։ PMC 2645468։ PMID 19255077։ doi:10.1503/cmaj.080456 
  14. [Dr. John Cooke, chair of Methodist Hospital's cardiovascular services] [Houston Chronicle Health Zone dated Thursday, July 11, 2013 chron.com/refluxmeds] (Journal: Circulation)
  15. Center for Drug Evaluation and Research։ «Postmarket Drug Safety Information for Patients and Providers - FDA Drug Safety Communication: Possible increased risk of fractures of the hip, wrist, and spine with the use of proton pump inhibitors»։ U.S. Food and Drug Administration (FDA)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-01-20-ին։ Վերցված է 2015-11-03 
  16. Center for Drug Evaluation and Research։ «Drug Safety and Availability - FDA Drug Safety Communication: Low magnesium levels can be associated with long-term use of Proton Pump Inhibitor drugs (PPIs)»։ U.S. Food and Drug Administration (FDA)։ Վերցված է 2015-11-03 
  17. «Acid suppression: optimizing therapy for gastroduodenal ulcer healing, gastroesophageal reflux disease, and stress-related erosive syndrome»։ Gastroenterology 118 (2 Suppl 1): S9–31։ February 2000։ PMID 10868896։ doi:10.1016/s0016-5085(00)70004-7 
  18. «Metabolic interactions of the proton-pump inhibitors lansoprazole, omeprazole and pantoprazole with other drugs»։ European Journal of Gastroenterology & Hepatology։ 8 Suppl 1 (Suppl 1): S21–5։ October 1996։ PMID 8930576։ doi:10.1097/00042737-199610001-00005 
  19. «Novel approaches to inhibition of gastric acid secretion»։ Current Gastroenterology Reports 12 (6): 437–47։ December 2010։ PMC 2974194։ PMID 20924727։ doi:10.1007/s11894-010-0149-5 
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 Senn-Bilfinger Jörg, Sturm E (2006)։ «6. The Development of a New Proton-Pump Inhibitor: The Case History of Pantoprazole»։ in Fischer János, Ganellin CR։ Analogue-based drug discovery։ Weinheim: Wiley-VCH։ էջեր 115–136։ ISBN 9783527608003 
  21. 21,0 21,1 Daly EM (մայիսի 20, 2008)։ «Wyeth, Nycomed Take Aim At Sandoz Over Protonix»։ Law360 
  22. «An update on the use of pantoprazole as a treatment for gastroesophageal reflux disease»։ Clinical and Experimental Gastroenterology 3: 11–6։ 2010։ PMC 3108659։ PMID 21694841։ doi:10.2147/ceg.s6355 
  23. «Drug Approval Package: Protonix (Pantoprazole Sodium) NDA 20987»։ U.S. Food and Drug Administration (FDA)։ դեկտեմբերի 24, 1999։ Վերցված է փետրվարի 20, 2020 
  24. «Takeda to Buy Nycomed for $13.7 Billion»։ DealBook։ մայիսի 19, 2011 
  25. Davis Alexander (հունվարի 23, 2009)։ «Pfizer in talks to acquire Wyeth in $60 billion deal: WSJ»։ MarketWatch։ Վերցված է 2012-08-11 
  26. «Protonix - Big Patent Expirations of 2010»։ FiercePharma։ Վերցված է մարտի 15, 2017 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Pantoprazole»։ Drug Information Portal։ U.S. National Library of Medicine