Պանտանալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Պանտանալ
Pantanal, south-central South America 5170.jpg
Տեսակճահիճ, հարթավայր, սավաննա, WWF ecoregion? և Բիոմ
ԵրկիրFlag of Brazil.svg Բրազիլիա, Flag of Bolivia (state).svg Բոլիվիա[1] և Flag of Paraguay (reverse).svg Պարագվայ
ՎարչատարածքՄատու Գրոսու, Մատու Գրոսու դու Սուլ և Բոլիվիա
Մակերես87 871 հեկտար և 187 818 հեկտար
Lua error in Մոդուլ:Location_map at line 442: Unable to find the specified location map definition. Neither "Module:Location map/data/Բրազիլիա, Բոլիվիա, Պարագվայ" nor "Template:Տեղորոշման քարտեզ Բրազիլիա, Բոլիվիա, Պարագվայ" exists.

Պանտանալ (պորտ.՝ pântano – «ճահճոտ ցածրավայր, խոնավ ցածրավայր»), ճահճային լայնածավալ տեկտոնական իջվածքԲրազիլիայում։ Նրա ոչ մեծ հատվածներ գտնվում են Բոլիվիայի և Պարագվայի տարածքներում՝ Պարագվայ գետի ջրավազանում։ Տեղակայված է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի արևմուտքում և Մատու Գրոսու նահնգի հարավում։ Տարածքը կազմում է մոտավորապես 140-160 հազար կմ²[2][3], այն ամենամեծ ճահճապատ տարածքներից մեկն է աշխարհում[4]։

Երկրաբանություն, աշխարհագրություն, էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պանտանալում կան տարբեր ենթատարածաշրջանային էկոհամակարգեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր ջրաբանական, երկրաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները. դրանցից որոշվել են մինչև տասներկուսը[5][6][7][8][9]:

Ծովի մակադակից միջին բարձրությունը կազմում է 50-70 մետր։ Հյուսիսից, արևելքից և հարավ-արևելքից տարածքը կտրուկ սահմանափակվում է Բրազիլական սարահարթի զառիվայրերով։ Տարածաշրջանի բնական պայմանները հակադրական են։ Խոնավ ամառային սեզոնին տեղի ունեցող վարարումները Պանտանալը վերածում են հսկայական լիճ-ճահճի և հերթագայում ձմեռային երաշտների հետ, որոնք ձևավորում են չցամաքող կիսաբուսածածկ ճահիճերով, լճերով, հազիվ տարբերվող գետերի փոխվող հուներով, աղակալած հողերով, ավազային ծանծաղուտներով ու խոտածածկ տարածքներով լանդշաֆտի։

Կենդանի բնությունը բավական բազմազան է․ հանդիպում են բույսերի շուրջ 2000 տեսակներ, որոնց մի մասն ունի բժշկական նշանակություն[10]։ Հանիպում են թռչունների 463[7], ձկների՝ 269, կաթնասունների՝ ավելի քան 236[11], սողունների ու երկկենցաղների՝ 141 տեսակներ և անողնաշարավորների ավելի քան 9,000 եմթատեսակներ։ Պալանտալում բնակվում է շուրջ 20 մլն կոկորդիլոս։ Պանտանալայի տարածքում գտնվում են մի շարք բնության պահպանվող տարածքներ, այդ թվում՝ «Պանտանալ» արգելոցը, որը ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է։

Պանտանալայի գլխավոր քաղաքը Կորումբան է, որը նավահանգիստ է Պարագվայ գետի վերին հոսանքում, երկաթուղով կապված է Սան Պաուլոյի հետ։ Այն Բլազիլիայի երկաթուղային հաղորդակցության ամենաարևմտյան վերջին կետն է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0907
  2. Keddy Paul A., Fraser Lauchlan H., Solomeshch Ayzik I., Junk Wolfgang J., Campbell Daniel R., Arroyo Mary T. K., Alho Cleber J. R. (January 2009)։ «Wet and Wonderful: The World's Largest Wetlands Are Conservation Priorities»։ BioScience 59 (1): 39–51։ ISSN 1525-3244։ doi:10.1525/bio.2009.59.1.8 
  3. Marengo, Jose A.; Oliveira, Gilvan S.; Alves, Lincoln M. (2015), Bergier, Ivan; Assine, Mario Luis, eds։, «Climate Change Scenarios in the Pantanal», Dynamics of the Pantanal Wetland in South America (Springer International Publishing) 37: pp. 227–238, doi:10.1007/698_2015_357, ISBN 9783319187341 
  4. McClain, Michael E. The Ecohydrology of South American Rivers and Wetlands. — International Association of Hydrological Sciences, 2002. — ISBN 1-901502-02-3
  5. McClain, Michael E. (2002)։ The Ecohydrology of South American Rivers and Wetlands։ International Association of Hydrological Sciences։ ISBN 1-901502-02-3։ Վերցված է 2008-08-31 
  6. Susan Mcgrath, photos by Joel Sartore, Brazil's Wild Wet, National Geographic Magazine, August 2005
  7. 7,0 7,1 Keddy, Paul, Fraser, Lauchlan (2005)։ The World's Largest Wetlands: Ecology and Conservation։ Cambridge University Press։ Վերցված է 2008-08-31 
  8. Rhett A. Butler։ «Pantanal, the world's largest wetland, disappearing finds new report»։ mongabay.com։ Վերցված է 2006-01-10 
  9. «The World's largest wetland»։ The Nature Conservancy։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-01-23-ին։ Վերցված է 2008-01-21 
  10. Ministério do Meio Ambiente։ «Pantanal»։ www.mma.gov.br (pt-br)։ Վերցված է 2019-06-14 
  11. Junk Wolfgang J., Brown Mark, Campbell Ian C., Finlayson Max, Gopal Brij, Ramberg Lars, Warner Barry G. (2006-09-29)։ «The comparative biodiversity of seven globally important wetlands: a synthesis»։ Aquatic Sciences 68 (3): 400–414։ ISSN 1015-1621։ doi:10.1007/s00027-006-0856-z 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Pantanal Nature»։ www.pantanalnature.com.br։ Վերցված է 2020-04-17