Պազարջիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պազարջիկ
Pazardžik 1.jpg
Տեսակքաղաք
ԵրկիրԲուլղարիա
ՎարչատարածքPazardzhik Municipality
ԲԾՄ205±1 մետր
Մակերես37,382 կմ²
Ձևավորում1485
Կոորդինատներ: 42°11′21.000000101197″ հս․ լ. 24°19′54.000000101203″ ավ. ե. / 42.18916666669477422° հս․. լ. 24.33166666669477962° ավ. ե. / 42.18916666669477422; 24.33166666669477962
Област Пазарджик.png

Պազարջիկ (մինչև 1934 թվականը՝ Թաթար Պազարջիկ), քաղաք Բուլղարիայի հարավում, Վերին թրակիական ցածրավայրում, Ռոդոպի լեռներից հյուսիս, Մարիցա գետի ափին, մայրաքաղաք Սոֆիայից 110 և մեծությամբ երկրորդ քաղաք Պլովդիվից 36 կիլոմետր հեռավորության վրա: Նույնանուն մարզի և համայնքի կենտրոնն է:

Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումն առաջացել է պարսկերեն բազար (շուկա) բառից, որի վրա դրվել է թուրքերեն -չիկ փոքրացուցիչ ածանցը: Այսպիսով՝Պազարջիկ՝ նշանակում է «փոքր շուկա»:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը 1485 թվականին հիմնել են թաթարները: Առևտրական ճանապարհների վրա ընկած լինելու շնորհիվ արագ թափով աճել է, 19-րդ դարի վերջերին դարձել տարածաշրջանի խոշոր բնակավայրերից մեկը՝ շուրջ 15 հազար բնակչությամբ, ստացել վարչական կենտրոնի կարգավիճակ, ավելի բարեկարգ քաղաքի տպավորություն գործել, քան նույնիսկ Սոֆիան: Երկաթեղենի, կաշվեղենի, հատիկաընդեղենի առևտուրը ծաղկում էր՝ նպաստելով Պազարջիկի բարգավաճմանը: Այստեղ տարեկան երկու խոշոր տոնավաճառ էր կազմակերպվում, աշխույժ առևտուր էր տեղի ունենում յուրաքանչյուր շաբաթվա երեքշաբթի ու չորեքշաբթի օրերին:

Օսմանյան տիրապետության շրջանում Պազարջիկում կառուցվել է 18 մզկիթ: Այսօր դրանցից միայն մեկն է մնում՝ 1667-ին կառուցված Կուրշումլուն: 1810 թվականին կոմս Նիկոլայ Կամենսկու զորախումբը կարճատև պաշարումից հետո գրավել է քաղաքը:

1837 թվականին քաղաքում կառուցվել է Աստվածամոր եկեղեցին, որն աչքի էր ընկնում իր ճարտարապետությամբ ու փայտափորագրություններով: 1847-ին բացվել է արական, հաջորդ տարում՝ օրիորդաց դպրոց: Բուլղարականից բացի, գործել են թուրքական ու հայկական դպրոցներ:

1878 թվականի հունվարի 14-ին, երբ գեներալ Իոսիֆ Գուրկոյի ռուսական զինվորական ջոկատը հեռացել է քաղաքից, թուրքերը ցանկացել են այրել բնակավայրն ու կոտորել քրիստոնյա բնակչությանը, բայց մի հայ քաջորդու՝ Հովհաննես Սավաջյանի շնորհիվ չեն կարողացել իրենց ոճրամիտ ծրագիրն իրագործել[1]:

20-րդ դարասկզբից Պազարջիկում կառուցվել են արդյունաբերական ձեռնարկություններ, ընդարձակ խանութներ, առանձնատներ: 1959-ից 1987 թվականներին քաղաքն ստացել է շրջկենտրոնի, 1999 թվականից՝ մարզկենտրոնի կարգավիճակ: Բնակչության թիվը բուռն թափով աճել է, հատկապես՝ 1985–1992 թվականներին, մեծ մասամբ՝ շրջակա գյուղերից տեղափոխվածների հաշվին և հասել 80,000-ի[2]: Դրանից հետո բնակչությունը որոշ չափով նվազել է երկրի մարզերում տնտեսական բարդ իրավիճակի և հազարավոր մարդկանց՝ դեպի մայրաքաղաք Սոֆիա ու արտասահման արտագաղթի պատճառով: 2011 թվականի փետրվարի տվյալներով քաղաքի բնակչության թվաքանակը կազմել է 71,979, իսկ ամբողջ Պազարջիկ համայնքինը՝ 114,817[2][3][4]:

Էթնիկ խմբերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2011 թվականի վերջերին անցկացված մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչության ազգային կազմը հետևյալ պատկերն է ունեցել[5][6].

  • բուլղարներ: 57,332 (86.3%)
  • թուրքեր: 4,822 (7.3%) (Muslim Romani or the so-called Turkish Gypsies)
  • գնչուներ: 3,423 (5.2%)
  • այլք: 325 (0.5%)
  • չորոշարկված: 495 (0.7%)
    • ազգային պատկանելությունը չնշած: 5,582 (7.8%)

Ընդամենը՝ 71,979

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանի պազարջիկցիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կոնստանտին Վելիչկով (1855–1905) - լուսավորիչ, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ
  • Իվան Բատակլիև (1891–1973) - աշխարհագրագետ, պատմաբան
  • Ստեֆան Զահարիև (1810–1871) - մանկավարժ
  • Եկատերինա Միհայլովա (1956) - քաղաքական գործիչ
  • Նիկոլաս Դիգեսց (1903–1968) - բանաստեղծ
  • Ստեֆան Տոդորով (ծնվ. 1969) [8]
  • Արթին Արթինյան (1907–2005) - գրականագետ
  • Գեորգի Պետկով (1976) ֆուտբոլիստ

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Tikhomir Tikhov, Tsonko Genov 1878: Rusko-turskata ocvoboditelna voĭna 1877-1878 v spomeni i ochertsi na bŭlgari-ochevidtsi, Nauka i izkustvo, 1978, p. 199.
  2. 2,0 2,1 (անգլերեն) „WorldCityPopulation“
  3. (անգլերեն) Bulgarian National Statistical Institute – towns in 2009 Archived 13 November 2010 at the Wayback Machine.
  4. «„pop-stat.mashke.org“» 
  5. Կաղապար:Bg icon Population on 01.02.2011 by provinces, municipalities, settlements and age; National Statistical Institute Archived 8 September 2013 at the Wayback Machine.
  6. Population by province, municipality, settlement and ethnic identification, by 01.02.2011; Bulgarian National Statistical Institute Archived 5 April 2013 at WebCite
  7. «Comune di Salerno»։ www.comune.salerno.it 
  8. Borden Sam (2015-04-03)։ «He’s the Last Boxer to Beat Floyd Mayweather Jr., and He So Regrets It»։ The New York Times (en-US)։ ISSN 0362-4331։ Վերցված է 2018-03-19 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]