Չկալովի սանդուղք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Չկալովի սանդուղք
NN Chkalov Stairs 08-2016 img3.jpg
Տեսակհուշարձան, տուրիստական վայր, տեսարժանություն, սանդուղք, շենք և ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսաստան
ՏեղագրությունՆիժնի Նովգորոդ
Ճարտարապետական ոճՍտալինյան ճարտարապետություն
Անվանված էՎալերի Չկալով
Հիմնադրված է1943
Բացված1949
ՃարտարապետԱլեքսանդր Յակովլև, Լև Ռուդնև և Վլադիմիր Մունց
ՃարտարագետԳերմանացի ռազմագերիները Խորհրդային Միությունում
Ժառանգության կարգավիճակՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
Կոորդինատներ: 56°19′51.000000098789″ հս․ լ. 44°0′34.0000000984″ ավ. ե. / 56.33083333336077203° հս․. լ. 44.009444444471775° ավ. ե. / 56.33083333336077203; 44.009444444471775

Չկալովի սանդուղք (ռուս.՝ Чкаловская лестница, երբեմն՝ Վոլժսկայա աստիճաններ ռուս.՝ Волжская лестница), Նիժնի Նովգորոդի պատմական կենտրոնում գտնվող մոնումենտալ աստիճան, որը կապում է Վերին Վոլգան և Ներքին Վոլգայի լճափը: Կառուցվել է ճարտարապետներ Ալեքսանդր Յակովլևի, Լև Ռուդնևի և Վլադիմիր Մունցի նախագծով[1]: Համարվում է Ռուսաստանի ամենաերկար աստիճանը[2][3]: Աստիճանը սկսվում է Վալերի Չկալովի հուշարձանի դիտարկման հարթակից, Կրեմլի Գեորգևյան աշտարակի կողքից: Կառուցված է ութի տեսքով՝բաղկացած 560 աստիճաններից, եթե հաշվենք «ությակի» երկու կողմերը: Ներքևից վերև աստիճանների քանակը աջ կողմում 442 է: Կողային լանջերի խաչմերուկներում կան երկու դիտարկման հարթակներ: Սանդուղքը նաև տանում է դեպի «Հերոս» նավակը, որը գտնվում է Վոլգայի ափին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վոլգայի զառիվայրի տեսքը 1886 թվականին
Վոլգայի զառիվայրի տեսքը 2015 թվականին

Ռուսական կայսրության ժամանակներում և մինչև 20-րդ դարի կեսերին 40-ական թվականների կեսեր Չկալովի սանդուղքի տարածքը կոչվել է Վոլգայի զառիվայր: Լանջը եղել է Նիժնի Նովգորոդի բնակիչների և հյուրերի համար ամենահայտնի վայրերից էր: Վերին մասում, որտեղ այժմ գտնվում է Վալերի Չկալովի հուշարձանը, կիսաշրջանաձև ելուստ էր, որտեղից տեսարան էր բացվում դեպի Բորյան գետափ: Այն կապված էր Ավետման հրապարակին (հետագայում՝ Խորհրդային, այժմ`Մինինի և Պոժարսկու): Նրանից սկսվում էր Գեորգիևյան առափնյան:

1939 թվականին Վոլգա լանջին աստիճանների կառուցման մասին առաջին անգամ խոսել է Գորկու քաղաքային խորհրդի նախագահ Ալեքսանդր Շուլպինը: Այդ ժամանակահատվածում աստիճանների կառուցումը շատ արդյունավետ էր թվում: Աստիճանները պետք է քաղաքի կենտրոնը կապեին Վոլգայի հետ և գերազանցեին Օդեսայի Պոտյոմկին աստիճաններին: Սակայն ծրագրի իրականացմանը խոչընդոտեց սկսված Հայրենական մեծ պատերազմը[4]:

Քաղաքային խորհրդի նախագահի պլանների իրականացումը հետաձգվեց մինչև 1943 թվականը, երբ Գորկին սկսեց ակտիվորեն վերականգնվել գերմանական ռմբակոծությունից հետո, և Շուլպինը սկսեց կրկին խթանել իր գաղափարը: Նույն տարում նա գործուղման մեկնեց Մոսկվա, որտեղ ներկայացրեց լենինգրադցի ճարտարապետներ Ալեքսանդր Յակովլևի, Լև Ռուդնևի և Վլադիմիր Մունցի նախագիծը[4]: Նախնական պլանի համաձայն՝ աստիճանը պետք է իջներ «Ռոսիա» հյուրանոցից (մյուս անվանումը՝ «Վոլգայի զառիվայր»), սակայն Ալեքսանդր Շուլպինը աստիճանը տեղափոխեց իր բարեկամ Վալերի Չկալովի հուշարձանի մոտ, ինչն անհիմն կերպով աստիճանը մոտեցրեց միջնադարյան կրեմլին: Համաձայնությունը ստանալուց հետո Մոսկվան գումար հատկացրեց Ստալինգրադի ճակատամարտում տարած հաղթանակի պատվին հսկայական նախագծի կառուցման համար: Նախատեսվում էր նաև աստիճանն անվանել Ստալինգրադյան: Նույն տարում տեղադրվեց առաջին քարը: Տեղացիները, ինչպես նաև շատ գերմանացի բանտարկյալներ ներգրավվեցին շինարարության մեջ: Աստիճանները հանդիսավորությամբ բացվեցին 1949 թվականին: Քաղաքային գործադիր կոմիտեի նախագահը շինարարության համար ծախսեց մոտ 7 միլիոն ռուբլի և հետագայում ձերբակալվեց Լենինգրադի գործով ժողովրդի միջոցների յուրացման համար: Ստալինի մահից հետո նա արդարացվեց[5]:

Այժմեականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չկալովի սանդուղքի տեսքը

Աստիճանները քաղաքի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից են: Այստեղ կազմակերպվում են սպորտային մրցույթներ, առավել հաճախ`վազքամրցության[6]:

1985 թվականին աստիճանների ներքևի մասում պատվանդանի վրա տեղադրվել է Վոլգայի ռազմական ֆլոտիլիայի «Հերոսը»: Նավակը հայտնի էր նորապսակների շրջանում, որոնք մինչև 2008 թվականը ծաղկաշղթաներով և գունավոր ժապավեններով էին ծածկում այն: Որպեսզի դա կանխվի, տեղադրվել են մետաղական կառույցներ:

2012-2013 թվականներին սանդուղքը վերականգնվել է[7]:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոտակայքում գործում են Т-42, Т-117 (т-87) երթուղային տաքսիները և №5 ավտոբուսը:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]