Չեչենների և ինգուշների տեղահանում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Չեչենների և ինգուշների տեղահանում, հայտնի է նաև որպես Աարդախ (չեչեներեն՝ Aardax), Ոսպ գործողություն (ռուս.՝ Чечевица, Չեչևիցա, չեչեներեն՝ Вайнах махкахбахар Վայնախ Մախքախբախար), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1944 թվականի փետրվարի 23-ին իրականացրած Հյուսիսային Կովկասից վախնախ (չեչեն և ինգուշ) ժողովուրդների բռնի տեղահանում Կենտրոնկան Ասիա: Չեչնիայում 1940-1944 թվականների ապստամբությանը նախորդող տեղահանումը իրականացվել է ՆԳԺԿ ղեկավար Լավրենտի Բերիայի հրամանով՝ ԽՍՀՄ վարչապետ Իոսիֆ Ստալինի հաստատումից հետո, մաս հանդիսանալով բռնի տեղահանման և բնակչության տեղափոխման խորհրդային ծրագրերի, որոնց 1930-1950-ականների ընթացքում ենթարկվել են Խորհրդային Միության միլիոնավոր ոչ ռուս ժողովուրդներ:

Տեղահանում պատրաստված էր արդեն, առնվազն, 1943 թվականի հոկտեմբերից, և այդ գործողությանը մասնակցել է ԽՍՀՄ տարբեր տարածքներից 19,000 սպա և ՆԳԺԿ 100,000 զինվոր: Տեղահանումը ընդգրկում էր չեչեն և ինգուշ ժողովուրդներին ամբողջությամբ, ինչպես նաև Չեչենա-Ինգուշական խորհրդային սոցիալիստական ինքնավար հանրապետության կազմալուծումը: Այդ արտաքսման ժողովրդագրական հետևանքները եղել են հեռու գնացող և աղետալի՝ տեղահանված 496,000 չեչեն և ինգուշներից, առնվազն, մեկ քառորդ մասը զոհվել է: Ընդհանուր առմամբ, արխիվային տվյալները ցույց են տալիս, որ հարյուր հազարից ավել մարդիկ սպանվել են շուրջկալության և անմիջապես տեղափոխման, Ղազախական և Ղրղզական ԽՍՀ-ում իրենց կյանքի առաջին տարիների ժամանակ, ինչպես նաև ՌԽՖՍՀ-ում, որտեղ շատերն պահվում էին աշխատանքային ճամբարներում: Այդ գործընթացի ողջ ընթացքում տեղահանվածները գտնվում էին ՆԳԺԿ ծառայողների վարչական վերահսկողության տակ:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաղապար:Իոսիֆ Ստալին Կաղապար:Ցեղասպանության թեմաներ