Չափահասություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հունվարի 14-ին Ճապոնիայում նշվում է Չափահասության օրը

Չափահասություն (սովորաբար 18 տարեկանը), հասակն է, որի լրանալուն պես՝ օրենսդրական նորմերի համաձայն վրա է հասնում լիակատար քաղաքացիական գործունակությունը։ Առաջ են գալիս նաև լրացուցիչ իրավունքներ և պարտականություններ։ Անձինք, որոնք չափահասության տարիքի չեն հասել, կոչվում են անչափահասներ։ Հատուկ դեպքերում անչափահասները կարող են ճանաչվել գործունակ․ օրինակ ամուսնության կամ օրենքով նախատեսված տարիքի հետ կապված հատուկ պարտականությունների առկայության դեպքում, սակայն սովորաբար զրկված են լինում ընտրության, երեխաների որդեգրման և խնամակալության իրավունքից։

Կրոնում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իսլամական իրավունքում աղջիկների մոտ չափահասության ստորին շեմը՝ (բալիգը) 9 տարեկանն է, իսկ տղաների մոտ (բալիգը)՝ 12 տարեկանը։ Աղջիկների համար վերին շեմը արևային օրացույցով 17 տարեկանն է, իսկ տղաների համար՝ 14,5 տարեկանը, պայմանով, որ մինչ այդ պահը չափահասության հասնելու որևէ նշան չի եղել։ Տղաների և աղջիկների մոտ չափահասության հասնելու սեռական հասունացման տարիքն է։ [1]։ Չափահաս դառնալուն պես յուրաքանչյուր մուսուլման պարտավորվում է հետևել կրոնի դավանաբանական և իրավական հիմքերին, հնարավոր է դառնում նաև ամուսնանալն ու համատեղ ապրելը։ Չափահաս մարդն ամբողջապես պատասխանատու է իր կատարած արարքների համար։
  • Հուդայականություն։ Հրեական օրենքների համաձայն, երբ հրեա երեխան չափահաս է դառնում (տղաների համար 13 տարեկան, աղջիկների համար՝ 12 ), նա պատասխանատու է դառնում իր արարքների համար։ 13 տարեկանից սկսած տղաները մեծերի հետ հավասար մասնակցում են աղոթքին։ Պահպանողական կամ ռեֆորմիստական մի շարք սինագոգերում աղջիկները տղաների հետ 13 տարեկանում նշում են բատ–միցվան ։
  • Կրոնական ուղղություն բահաի։ Չափահասության տարիք է համարվում 15 տարեկանը։ Այս տարիքից սկսած կատարվում են աղոթքի և պահքի հետ կապված կրոնական օրենքները և վրա է հասնում հոգևոր զարգացման համար լիարժեք անձնական պատասխանատվությունը։

Երկրների, տարածքների, շրջանների ցուցակներն ըստ չափահասության ժամկետների[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չափահասության տարիք է սահմանվում մինչև 16 տարեկանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չափահասության տարիք է սահմանվում 16 տարեկանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չափահասության տարիք է սահմանվում 17 տարեկանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չափահասության տարիք է սահմանվում 18 տարեկանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգլիա
Ուելս
Հյուսիսային Իռլանդիա
Ալբերտա
Քվեբեկ
Մանիտոբա
Օնտարիո
Էդուարդ արքայազնի կղզի
Այդահո
Այովա
Ալյասկա
Ամերիկյան Սամոա
Արիզոնա
Արկանզաս[3]
Վայոմինգ[4],
Վաշինգտոն
Վերմոնտ
Վիրջինիա[3]
Վիրջինյան կղզիներ
Վիսկոնսին[5]
Հավայի
Գուամ
Դելավեր
Ջորջիա
Արևմտյան Վիրջինիա
Իլինոյս
Ինդիանա
Կալիֆորնիա
Կանզաս
Կենտուկի[5]
Կոլորադո
Կոնեկտիկուտ
Լուիզիանա[5]
Մասաչուսեթս
Մինեսոտա
Միսուրի
Միչիգան
Մոնտանա
Մեն
Մերիլենդ
Նևադա[5]
Նյու Ջերսի
Նյու Յորք
Նյու Մեքսիկո
Նյու Հեմփշիր
Օհայո[6]
Օկլահոմա
Վաշինգտոն (Կոլումբիայի շրջան) (որոշ աղբյուրներ նշում են 21 տարեկանը)
Օրեգոն
Պենսիլվանիա
Ռոդ Այլենդ
Հյուսիսային Դակոտա
Հյուսիսային Կարոլինա
Հյուսիսային Մարիանյան կղզիներ
Թենեսի[3]
Տեխաս
Ֆլորիդա
Հարավային Դակոտա
Հարավային Կարոլինա
Յուտա[6]

Չափահասության տարիք է սահմանվում 19 տարեկանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրիտանական Կոլումբիա
Նոր Շոտլանդիա
Նունավուտ
Սասկաչևան
Նյու Բրանսուիկ
Նյուֆաունդլենդ և Լաբրադոր
Հյուսիսարևմտյան տարածքներ
Յուկոն

Ալաբամա
Նեբրասկա

Չափահասության տարիք է սահմանվում 20 տարեկանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չափահասության տարիք է սահմանվում 21 տարեկանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միսիսիպի
Պուերտո Ռիկո

Ռուսական կայսրությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չափահասության տարիքը որոշվել է՝ ելնելով իրավական գործունեության տեսակից

  • ծառայության անցնելու դեպքում՝16 տարեկան
  • ամուսնության դեպքում տղաների համար՝ 18 տարեկան
  • գույքի կառավարման և պայմանագիր կնքելու համար՝ 17 տարեկան՝ խնամակալի հետ, 21տարեկան՝ առանց խնամակալի
  • Դատարանում վկայություն տալու համար՝ 15 տարեկան
  • Պալատական հավաքներում մասնակցելու համար՝ 21 տարեկան
  • Քաղաքային ընտրություններին մասնակցելու համար՝ 25 տարեկան
  • Գյուղական և քաղաքային կառավարման պաշտոններ զբաղեցնելու համար՝ 25 տարեկան


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Шейх Абдулгани аль-Майдани։ «Определение совершеннолетия по ханафитскому мазхабу (из книги «аль-Любаб фи шарх аль-китаб»)»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-19-ին։ Վերցված է 2013-07-13 
  2. «Согласно законодательству Республики Армении совершеннолетие наступает в 18 лет.»
  3. 3,0 3,1 3,2 если на момент 18-летия лицо учится в средней школе, то совершеннолетие наступает после окончания обучения
  4. Wyoming Statutes Title 14
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 если на момент 18-летия лицо учится в средней школе, то совершеннолетие наступает после окончания обучения, но не позже достижения возраста 19 лет.
  6. 6,0 6,1 совершеннолетие наступает в момент 18-летия или по окончании средней школы, в зависимости от того, что наступит ранее
  7. День совершеннолетия в Южной Корее
  8. Likms.assembly.go.kr
  9. Ordonnance 62-041 du 19 septembre 1962 relative aux dispositions générales de droit interne et de droit international privé Արխիվացված է Դեկտեմբեր 27, 2008 Wayback Machine-ի միջոցով:(ֆր.)