Չարլզ Ֆրենսիս Ռիխտեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Չարլզ Ֆրենսիս Ռիխտեր
CharlesRichter.jpg
Ծնվել էապրիլի 26, 1900(1900-04-26)[1][2][3][4]
ԾննդավայրOverpeck, Butler County, Օհայո, ԱՄՆ
Մահացել էսեպտեմբերի 30, 1985(1985-09-30)[1][2][3][4] (85 տարեկանում)
Մահվան վայրՓասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Կրոնհուդայականություն
ԿրթությունԿալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Ստենֆորդի համալսարան և Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարան
ԵրկերՌիխտերի սանդղակ
Մասնագիտություներկրաշարժագետ և երկրաբան
ԱշխատավայրԿալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
ԱնդամությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա[5]

Չարլզ Ֆրենսիս Ռիխտեր, (անգլ.՝ Charles Francis Richter, ապրիլի 26, 1900(1900-04-26)[1][2][3][4], Overpeck, Butler County, Օհայո, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 30, 1985(1985-09-30)[1][2][3][4], Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի սեյսմոլոգ, ով 1935 թվականին առաջարկել է երկրաշարժի ուժգնության գնահատման սանդղակ: Այդ սանդղակի հիմնական տեսական բնութագրիչները Ռիխտերը մշակել է ամերիկացի սեյսմոլոգ Բենո Գուտենբերգի հետ համատեղ 1941-1945 թվականներին, որից հետո սանդղակը հայտնի է դարձել ամբողջ աշխարհում:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չարլզի ծնողները ֆերմերներ էին: 1909 թվականին նրա ընտանիքը Օհայո նահանգից տեղափոխվեց ավելի ապահովված երկրամաս՝ Կալիֆոռնիա: Դպրոցում փոքրիկ Չարլզն իր մեջ հակումներ բացահայտեց ֆիզիկայի նկատմամբ: Ընդ որում, ոչ թե մեխանիկայի կամ ստատիկայի, այլ կոնկրետ ատոմային ֆիզիկայի նկատմամբ. նրան դուր էր գալիս մոլեկուլներից, ատոմներից, միջուկից կազմված այդ անհայտ աշխարհը, և այն ամենը, ինչ տեղի էր ունենում այնտեղ:

Դպրոցն ավարտելուց հետո Ռիխտերն ընդունվեց Սթենֆորդի համալսարան, և չնայած երիտասարդ տարիքին՝ պաշտպանեց դոկտորական դիսերտացիան: Նոբելյան մրցանակակիր Ռոբերտ Միլիկենը նկատեց Չարլզին և առաջարկեց աշխատել Սեյսմոլոգիական լաբորատորիայում[6]: Չարլզն սկսեց զբաղվել սեյսմոլոգիական հետազոտություններով[6]: Այն ժամանակ տարբեր գիտական դպրոցների կողմից սահմանված շատ գիտական հասկացություններ և եզրույթներ ոչ միայն իրար հակասում էին, այլև՝ հաճախ իրարամերժ էին: Նա գրեց երկու դասագիրք՝ շարադրված պարզ և հասկանալի լեզվով: Այդ դասագրքերը այսօր էլ չեն կորցրել իրենց արդիականությունը և շատ համալսարաններում դեռևս օգտագործվում են:

Նրան շատ անհանգստացնում էր այն ժամանակ գոյություն ունեցող երկրաշարժի ուժգնության որոշման սանդղակը, որն առաջարկել էր իտալացի հոգևորական և երկրաբան Ջուզեպե Մերկալին 1902 թվականին: Այդ սանդղակը հենվում էր ոչ թե գիտական, այլ՝ սուբյեկտիվ պատկերացումների վրա: Այսինքն, ցնցումների ուժը չափվում էր ըստ մարդկանց մոտ առաջացրած խուճապի աստիճանի: Ըստ դրա, եթե մարդիկ հասցնում էին դուրս գալ շինություններից, ուրեմն երկրաշարժը գնահատվում էր թույլ, եթե չէին հասցնում՝ ուժեղ:

Այն ժամանակ սեյսմիկ լաբորատորրայի տնօրենը գերմանացի Բենո Գուտենբերգն էր: Նրանք միասին մեծ աշխատանք կատարեցին, ուսումնասիրեցին երկրաշարժի վերաբերյալ ցանկացած տեղեկատվություն՝ փորձելով պարզել այդ բնական աղետներին բնորոշ օրինաչափությունները և դրանց վրա ազդելու հնարավոր ձևերը: 1935 թվականին նրանք ստեղծեցին լիարժեք և ամբողջական համակարգ, որի հիմքում ընկած էին երկրագնդի ցնցումներն արձանագրող սեյսմոգրաֆ սարքերի ցուցմունքերը: Ընդ որում, համակարգի հիմքը լոգարիթմական սկզբունքն էր: Ըստ դրա, 3 բալ ուժգնության դեպքում ցնցումների ուժը 10 անգամ ավելի թույլ էր, քան 4 բալ ուժգնության դեպքում և 100 անգամ ավելի քիչ՝ 5 բալի դեպքում: Դա հնարավորություն էր տալիս ավելի օբյեկտիվ գնահատել ցնցումերի ուժը:

Իր անունով կոչված սանդղակի ստեղծումը Ռիխտերի գիտական աշխատանքի չնչին մասն էր: Ամբողջ կյանքում նա պայքարում էր շինարարական նորմերի խստացման, ավելորդ ճարտարապետական կառույցները նախագծերում ընդգրկելու դեմ, օրինակ, դեմ էր բազմատոննանոց ծեփածո զարդարանքները շենքերի վերին ճակատային մասում տեղադրելուն: Իհարկե, նրան միշտ չէր հաջողվում համոզել ճարտարապետներին, բայց նրա համառության շնորհիվ տասնյակ կյանքեր են փրկվել ուժեղ երկրաշարժերի ժամանակ:

Առօրյա կյանքում Ռիխտերը բավականին ակտիվ կյանք վարող բնագետ էր: Սիրում էր հեծանվային զբոսանքներ, ձկնորսություն, ճամփորդել, նախընտրում էր գիշերել վրաններում՝ վայրի բնության գրկում: Ռիխտերը գիտեր 7 լեզու, այդ թվում՝ ռուսերեն:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. Notable Names Database — 2002.
  6. 6,0 6,1 «Charles F. Richter»։ UXL newsmakers։ 2005։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-07-ին