Ուրվականներից քշվածները

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ուրվականներից քշվածները
千と千尋の神隠し
Spirited Away poster.JPG
Ժանր ֆենտեզի, մուլտիպլիկացիա, գիտական ֆանտաստիկա, արկածային
Երկիր Ճապոնիա Ճապոնիա
Թվական Հուլիսի 20, 2001թ
Լեզու ճապոներեն
Ռեժիսոր Հայաո Միյաձակի
Պրոդյուսեր ՏոշիոՍուզուկի
Սցենարիստ(ներ) ՀայաոՄիյաձակի
Դերակատարներ Րումի Հիրագի, Միյու Իրինո, Մարի Նացուկի, Տակեշի Նաիտո, Յասուկո Սավագուչի, Ցունեհիկո Կամիջո, Տակեհիկո Օնո, ԲունտաՍուգավարա
Օպերատոր ԱցուշիՕկուի
Երաժշտություն ԶոՀիսաիշի
Մոնտաժ ՏակեշիՍեյամա
Ընկերություն Tokuma Shoten, Studio Ghibli, Nippon Television Network, Dentsu, Buena Vista Home Entertainment, Tohokushinsha Film, Mitsubishi Commercial Affairs
Տևողություն 124 րոպե[1]
Բյուջե ¥1.9 միլիարդ ($19 միլիոն)
Տեղայնացնող Toho
Կայք Պաշտոնական կայքէջ
Ֆիլմի թողարկում «Ուրվականներից քշվածները» (բնօրինակ անվանում — 千と千尋の神隠し)

Ուրվականներից քշվածները (ճապ.՝ 千と千尋の神隠し), ճապոնական անիմացիոն ֆիլմ, որի սցենարիստն ու ռեժիսորն է Հայաո Միյաձակին։ Արտադրվել է Studio Ghibli[2] ընկերության կողմից և թողարկվել՝ 2001 թվականին։ Անիմեում պատմվում է 10-ամյա աղջկա՝ Չիհիրո Օգինոյի մասին, որ մեկ այլ թաղամաս տեղափոխվելիս, պատահմամբ ընկնում է ուրվականների աշխարհ։ Կախարդ Յուբաբան Չիհիրոյի ծնողներին վերածում է խոզերի, իսկ Չիհիրոն աշխատանքի է անցնում նրա լողարանում։ Հետագայում նա փորձում է ազատվել այդ աշխատանքից և փրկելով իր ծնողներին, հետ վերադառնալ մարդկային աշխարհ։
Ամռանը Միյաձակիի տուն հաճախ գալիս էր իր ընկեր, պրոդյուսեր Սեիջի Օկուդայի 10-ամյա աղջիկը,[3] և հենց այդ ժամանակ էլ նա որոշում է գրել անիմեի սցենարը՝ գլխավոր հերոսին նմանեցնելով այդ աղջկան։ Այդ ժամանակ Միյաձակին աշխատաում էր 2 տարբեր սեփական պրոյեկտների վրա, որոնք հետագայում մերժվում են։ «Ուրվականներից քշվածները»-ի արտադրությունը սկսվում է 2000 թվականին՝ $19 միլիոն բյուջեով։ Արտադրության ժամանակ Միյաձակին հասկանում է, որ անիմեի տևողությունը կլինի մոտ 3 ժամ և որոշում է կտրել որոշ տեսարաններ։ Walt Disney Pictures ընկերությունը առաջարկում է Pixar ընկերության ռեժիսոր Զոն Լասեթերին, ով Միյաձակիի երկրպագուն է, կատարել անիմեի անգլերեն թարգմանությունը՝ ամերիկյան թողարկման համար։ Լասեթերը ընտրում է Քիրք Վայզին, որպես ադապտացիայի ռեժիսոր, իսկ Դոնալդ Վ. Էրնսթին՝ պրոդյուսեր։ Սցենարիստենր Սինդի Դևիս Հևիթը և Դոնալդ Հ. Հևիթը գրում են անգլերեն երկխոսությունները՝ համապատասխանեցնելով դրանք անիմեում ճապոներեն լեզվով շրթունքների շարժումների հետ։[4]
Անիմեն թողարկվում է 2001 թվականի հուլիսի 20ին և դառնում է Ճապոնիայի պատմության մեջ ամենահաջողակ ֆիլմը, որ աճել էր մոտ $330 միլիոն ամբողջ աշխարհում և արժանացել շատ քննադատների գովեստին։ Անիմեն բոքս օֆիսում անցնում է նույնիսկ «Տիտանիկ»-ին (համարվում էր տվյալ ժամանակի ամենատարածված ֆիլմը) և դրանով իսկ դառնում ամենաարագ աճող և զարգացող ֆիլմը ճապոնիայի պատմության մեջ՝ ¥30.4 մլրդ։ Անիմեն հաճախ է գրավում բարձր դիրքեր հանրահայտ մուլտիպլիկացիաների շարքերում։[5][6][7] Այն 75-րդ Օսկարի մրցանակաբաշխության ժամանակ հաղթել է «լավագույն մուլտիպլիկացիա» մրցանակը, 2002 թ-ի Բեռլինի միջազգային ֆիլմերի փառատոնին` Ոսկե արջ և նաև գտնվում է «BFI 50 ֆիլմեր, որ պետք է նայել մինչ 14 տարեկանը լրանալը»-ի լավագույն տասնյակում։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

10-ամյա Չիհիրո Օգինոն և իր ծնողները ճանապարհորդում են դեպի իրենց նոր տունը, երբ նրա հայրը պատահմամբ սխալ ճանապարհով է գնում։ Չգիտակցելով, նրանք ներս են մտնում ուրվականների աշխարհ, և Չիհիրոյի հայրը համառորեն պահանջում է ուսումնասիրել տարածքը։ Մինչ Չիհիրոյի ծնողները խոզերի պես սնվում են մոտակա ռեստորանում, Չիհիրոն հայտնաբերում է ուրվականների աշխարհի լողարանը և Հակու անունով մի տղայի։ Հակուն նախազգուշացնում է Չիհիրոյին, որ նա պետք է հետ վերադառնա և անցնի գետը մինչ մայրամուտ, սակայն Չիհիրոն չի հասցնում։ Նա վերադառնում է իր ծնողների մոտ և տեսնում է, որ նրանք վերածվել են խոզերի, իսկ գետը անանցանելի է դարձել։ Այսպես նա մնում է ուրվականների աշխարհում։

Չիհիրոյին գտնելուց հետո Հակուն նրան տանում է լողարանի կաթսայատանը աշխատող Կամաջիի մոտ՝ (սարդ յոկայի, որ ղեկավարում է լողարանի սուսուվատարիներին) աշխատանքի ընդունելու համար։ Կամաջին և մեկ այլ աշխատող՝ Լինը Չիհիրոյին ուղարկում են լողարանի տիրոջ՝ կախարդ Յուբաբայի մոտ։ Յուբաբան Չիհիրոյին տալիս է աշխատանք, սակայն փոխում է նրա անունը և դարձնում Սեն (ճապ.՝ )։ Այցելելով այն ախոռը, որտեղ գտնվում էին իր ծնոնղերը, Չիհիրոն հայտնաբերում է հրաժեշտի նամակ և հասկանում է, որ արդեն մոռացել է իր իրական անունը։ Հակուն զգուշացնում է նրան, որ Յուբաբան կառավարում է մարդկանց վերնցելով նրանց իրական անունները, և եթե Չիհիրոն մոռանա իր իրական անունը, ինչպես որ ինքն է մոռացել, ապա չի կարողանա լքել ուրվականների աշխարհը։

Աշխատանքի ժամանակ Սենը հանդիպում է մի լուռ, դիմակով ուրվականի՝ Անդեմ անունով, և մտածելով, որ նա նույնպես հաճախորդ է, ներս է թողնում նրան։ «Գարշահոտ ուրվական» մականունով մի ուրվական ներս է մտնում լողարան։ Նա Սենի առաջին հաճախորդն է դառնում։ Սենը բացահայտում է, որ նա աղտոտված գետի ոգին է։ Իրեն մաքրելու և լողացնելու դիմաց շնորհակալություն հայտնելու համար, ոգին Սենին տալիս է կախարդական «փսխողական պուտինգ»։ Մինչ այդ, Անդեմը գայթակղումը է լողարանի աշխատակիցներից մեկին, տալով նրան ոսկի, և հետո ուտում է նրան։ Սնունդ պահանջելով նա շրջում է ամբողջ լողարանով և աջ ու ձախ ոսկի է բաժանում աշխատակիցներին։ Մինչ ագահ աշխատակիցները սնունդով կաշառում են Անդեմին, նա ևս երկու ժլատ աշխատակցի է կուլ տալիս։
Սենը հայտնաբերում է թղթից պատրաստած շիկիգամիներին, որ հարձակվում են վիշապի վրա։ Նա հասկանում, որ այդ վիշապը կերպարանափոխված Հակուն է։ Ծանր վիրավոր Հակուն մտնում է Յուբաբայի չարդախը, իսկ Սենը հետևելով նրան բարձրանում է վերև։ Երբ նա հասնում է Հակուին, նրա մեքջի ետևում թաքնված շիկիգամին վերածվում է Զենիբայի՝ Յուբաբայի երկվորյակ քրոջը։ Զենիբան փոխակերպում է Յուբաբայի տղային՝ Բոհին, և մուկ դարձնում։ Տղային փոխարինելու համար նա կեղծ կրկնօրինակ է ստեղծում, իսկ Յուբաբայի թռչունին վերածում է փոքրիկ թռչնակի։ Զենիբան բացատրում է Սենին, որ Հակուն իր մոտից գողացել է կախարդական ոսկե կնիքը, իսկ այն իր մեջ կրում է մահացու անեցք։ Հակուն Սենի, Բոհի և թռչունի հետ ընկնում է կաթսայատուն, որտեղ Սենը կերակրում է նրան «փսխողական պուտինգով»։ Հակուն փսխում է կնիքը և դրա հետ մեկ տեղ սև կողինջ, որին Սենը ոտքով տրորում է։

Հակուն մնում է անգիտակից, իսկ Սենը որոշում է այցելել Զենիբային, վերադարձնել կնիքը և ներողություն խնդրել նրանից՝ Հակուի փոխարեն։ Մինչ լողարանը լքելը, Սենը հանդիպում է Անդեմին, որ դարձել էր հսկայական արարած և կերակրում է նրան մնացած պուդինգով։ Անդեմը հետևում է Սենին միաժամանակ փսխոլով կուլ տված աշխատակաիցներին։ Ի վերջո Սենը, Անդեմը, Բոհը և թռչունը նստում են գնացք՝ այցելելու Զենիբային։ Տեսնելով Անդեմի ավերածությունները՝ լողարանում, Յուբաբան զայրանում է Սենի վրա և ասում նրան, որ կմորթի նրա ծնողներին։ Հակուն բացահայտում է, որ Բոհը չկա և ասում է Յուբաբային, որ կվերադարձնի երեխային, եթե նա բաց թողնի Սենին և իր ծնողներին։

Սենը, Անդեմը, Բոհը և թռչունը հասնում են Զենիբայի տուն, որտեղ Զենիբան, արդեն բարեսրտորեն պատմում է, որ Հակուի հանդեպ սիրո պատճառով Սենը կոտրել էր իր անեցքը, և որ Յուբաբան սև կողինջով կառավարել էր Հակուին։ Հակուն հայտնվում է վիշապի կերպարանքով և Սենին ու Բոհին տանում է հետ՝ Յուբաբայի լողարան։ Անսպասելիորեն Անդեմը համաձայնվում է աշխատել Զենիբայի մոտ և մնում է նրա հետ։ Ճանապարհին Սենը հիշում է իր մանկությունից մի քանի դրվագ։ Փոքր տարիքում խաղալիս նա ընկել էր Կոհակու գետը, սակայն ապահով կերպով ցամաք էր վերադարձել։ Սենը բացահայտում է, որ Հակուն Կոհակու գետի ոգին է և այդպես ասում է նրա իրական անունը։ Հակուն վերջապես ազատվում է Յուբաբայից։ Նրանք հասնում են լողարան և Յուբաբան ասում է Սենին, որ իր ծնոնղերի անեցքը կոտրելու համար նա պետք է խոզերի խմբից գտնի իր ծնոնղերին։ Սենը ասում է, որ իր ծնոնղերը այդ խոզերի միջև չեն և այդպիսով ճիշտ պատասխան է տալիս։ Յուբաբան նրան վերադարձնում է իր իրական անունը՝ Չիհիրո։ Հակուն Չիհիրոյին տանում է գետի մոտ, որ այժմ չորացել է և խոստանում է հետագայում կրկին հանդիպել նրան։ Չիհիրոն անցնում է գետը և գտնում է իր ծնոնղներին, որ ոչինիչ չեն հիշում։ Նրանք միասին վերադառնում են մեքենայի մոտ և հեռանում են։

Դերերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հերոսներ Սեյու
Չիհիրո Օգինո (ճապ.՝ 荻野 千尋 Ogino Chihiro)/Սեն (ճապ.՝ ) Րումի Հիրագի
Հակու (ճապ.՝ ハク)/Կոհակու գետի ոգին (ճապ.՝ ニギハヤミコハクヌシ Nigihayami Kohakunushi) Միյու Իրինո
Յուբաբա (ճապ.՝ 湯婆婆 Yubaba, բառացի «լողարանի տիկին») Մարի Նացուկի
Զենիբա (ճապ.՝ 銭婆 Zenība)
Կամաջի (ճապ.՝ 釜爺 Kamajī, բառացի «կաթսայատան ծերուկ») Բունտա Սուգավարա
Լին (ճապ.՝ リン Rin) Յումի Տամաի
Չիչիյակու (ճապ.՝ 父役) Ցունեհիկո Կամիջո
Անիյակու (ճապ.՝ 兄役)/Օգնական մենեջեր Տակեհիկո Օնո
Անդեմ (ճապ.՝ カオナシ Kaonashi, բառացի «դեմք չունեցող») Ակիո Նակամուրա
Աոհերու (ճապ.՝ 青蛙, բառացի «գորտ») Տացույա Գաշուին
Բանդաիգաերու (ճապ.՝ 番台蛙)/Բրիգադիր Յո Օիզումի
Բոհ (ճապ.՝ ) (երեխա) Րյոնոսուկե Կամիկի
Ակիո Օգինո (ճապ.՝ 荻野 明夫 Ogino Akio), Չիհիրոյի հայրը Տակաշի Նաիտո
Յուկո Օգինո (ճապ.՝ 荻野 悠子 Ogino Yūko), Չիհիրոյի մայրը Յասուկո Սավագուչի
Գետի ոգի (ճապ.՝ 河の神 Kawa no kami) Կոբա Հայաշի
Բողկի ոգի (ճապ.՝ おしら様 Oshira-sama) Կեն Յասուդա

Արտադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխավոր հերոսի դերում ընտրել եմ մի հասարակ աղջկա, ում հանդիսատեսը կհամակրի և կսիրի։ Սա հեքիաթ չէ, որտեղ հերոսները մեծանում են, այլ մի պատմություն, որտեղ հերոսները կարողանում են բացահայտել այն, ինչ արդեն կա իրենց մեջ։ Հետագայում դրանք կբացահայտվեն որոշակի հանգամաններում։ Ես ցանկանում եմ, որ փոքրիկները այդպես ապրեն և վստահ եմ, որ նրանք նույնպես։
Հայաո Միյաձակի[8]

Ամեն ամառ Հայաո Միյաձակին իր և ընկերոջ ընտանիքի՝ հինգ աղջիկների հետ մնացել է լեռնային տնակում։ Հենց այդ ժամանակ էլ նրա մոտ առաջանում է ցանկություն՝ ստեղծել անիմե իր ընկերների համար։ Միյաձակին նկարել էր անիմեներ դեռահասների և երեխաների համար («Իմ հարևան Տոտորոն», «Կախարդուհու առաքման ծառայությունը»), սակայն նա երբեք 10-ամյա աղջիկների համար անիմե չէր նկարել։ Ոգեշնչվելու համար նա որոշում է կարդալ շոջո մանգայի ամսագրեր («Նակայոշի», «Րիբոն»), որոնք աղջիկները թողնում էին տանը, սակայն հասկանում է, որ դրանց հիմնական թեման սիրային է։ Միաձակին մտածում է, որ դա այն չէ ինչ աղջիկները «հոգու խորքում» ուզում էին տեսնել և որոշում է ստեղծել մի գլխավոր հերոսուհու, որին աղջիկները կհավանեին։[8]

Ռեժիսոր և սցենարիստ Հայաո Միյաձակին ոգեշնչվել է շոջո մանգա ամսագրերից և նկարել է «Ուրվակններից քշվածները»

Մի քանի տարի է ինչ Միյաձակին ուզում է նոր անիմե նկարել, սակայն նրա երկու պրոյեկտները մերժվում են։ Առաջինը հիմնված էր ճապոնական «Kirino Mukouno Fushigina Machi» գրքի վրա, իսկ երկրորդը դեռահաս աղջկա մասին էր։ Միյաձակիի երրորդ առաջարկը ընդունվում է և դառնում «Ուրվականներից քշվածները»։

Կան երեք պատմություններ լողարանի մաիսն, որ հիմված է Միյաձակիի հայրենիքում գտնվող լողարանի վրա։ Նա մտածում էր, որ լողարանը խորհրդավոր վայր է, իսկ լոգարանի մոտ գտնվող փոքրիկ դուռը միշտ հետաքրքրել էր նրան։ Նա ուզում էր իմանալ, թե ինչ է գտնվում այդ դռան հետևում և գրում է պատմություններ, որոնցից մեկը դառնում է «Ուրվականներից քշվածները»-ում լոգարաննեից մեկի մասին մի պատմությունը։[8]

Զյուֆեն, Թայվանում գտնվող քաղաք, որից ոգեշնչվելով նկարել են անիմեում «ոգիների աշխարհ»-ը
Էդո-Տոկիո բացօթյա ճարտարապետական թանգարանում գտնվող` Տակահաշի Կորեկիյոյի բնակավայրը, որ հանդիսացել է ոգեշնչման առարկա Միյաձակիի համար` անիմեում «ոգիների աշխարհ»-ում կառույցները նկարելու համար

«Ուրվականներից քշվածները»-ի արտադրությունը սկսվում է 2000 թ.-ին, ¥1.9 միլիարդ (US$19 միլիոն) բյուջեով։[9] Ինչպես և Մոնոնոքե հիմեի դեպքում, Միյաձակին և Studio Ghibli-ի անձնակազմը փորձարկում են համակարգչային անիմացիան։ Ավելի շատ համակարգիչներով և Softimage կոչվող ծրագրով անձնակազմը սովորում է համակարգչային անիմացիա, սակայն շարունակում է նկարել հերոսներին ձեռով, որպիսի պահպնվի անիմեի առանձնահատկությունը։ Միյաձակին նույնպես աշխատում էր նրանց հետ, որպիսի վստահ լիներ, որ ամեն ինչ ճիշտ է արված։[9] Աիմեն պատրաստելու ժամանակ առաջացած ամենամեծ խնդիրը՝ ֆիլմի տևողությունն էր։ Երբ անիմեի արտադրություը նոր էր սկսվել Միյաձակին հասկանում է, որ եթե հետևեն իր գրած սյուժեին, ապա անիմեի տևողությունը կլինի ավելին քան 3 ժամ։ Նա որոշում է կտրել որոշ տեսարանաններ և դարձնել անիմեն ավելի հասարակ։ Միյաձակին չէր ուզում ստեղծել գեղեցիկ հերոսուհի։ Սկզբում նա զայրացել էր, որ Չիհիրոն շատ ձանձրալի և անհետաքրքիր տեսք ունի. «Նա սիրունիկ չէ։ Միթե ոչինչ չենք կարող անել, որպիսի ուղղենք դա»,- ասում է Միյաձակին։ Երբ անիմեն գրեթե պատրաստ էր նա ասում է. -Նա հիասքանչ կին կդառնա։[8]

Միյաձակին անիմեում «ոգիների աշխարհ»-ի շատ կառույցներ նկարել է հիմնվելով իրական կառույցների վրա, որոնցից է օրինակ՝ Ճապոնիայում, Տոկիոյի Կոգանեի քաղաքի Էդո-Տոկիո բացօթյա ճարտարապետական թանգարանը։ Անիմեի արտադրության ժամանակ՝ ոգեշնչվելու համար նա հաճախ այցելել է այդ թանգարանը։ Միյաձակիին շատ է հետաքրքրել Մեիջի ժամանակաշրջանի կառույցները, որոնք կային էին այդ թանգարանում։ Թանգարանը Միյաձակիին նոստալգիկ զգացողություններ է պարգևել։ «...հատկապես երեկոյան, երբ մենակ այստեղ եմ կանգնում, արդեն մայրամուտ է և փակվելու ժամն է` աչքերս արցուքով են լցվում։»[8] Մեկ այլ ոգեշնչման առարկա է Նոտոյայոկան` Յամագատա պրեֆեկտուրայում գտնվող ճապոնական ավանդական րյոկան (հյուրանոց)։ Այն հայտնի է իր գեղեցիկ ճարտարապետությամբ և առանձնահատուկ դեկորացիաներով։[10] Թայվանում գտնվող ոսկե քաղաք Զյուֆենի կառույցները ոգեշնչման առարկա են հանդիսացել նաև Միյաձակիի մեկ այլ ֆիլմի համար։ Դոգո օնսենը (լողարան) նույնպես ոգեշնչման առարկա է եղել։ «Ուրվականներից քշվածները» անիմեում լողարանը Միյաձակին նմանեցրել է հենց Դոգոյի շենքին։[11]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «SPIRITED AWAY (PG)»։ British Board of Film Classification։ օգոստոսի 14, 2003։ Վերցված է հունվարի 23, 2015 
  2. "Sen To Chihiro No Kamikakushi". "http://www.bcdb.com, May 13, 2012
  3. Sunada, Mami (Director) (նոյեմբերի 16, 2013)։ 夢と狂気の王国 [The Kingdom of Dreams and Madness] (Documentary) (Japanese)։ Tokyo: Studio Ghibli։ Վերցված է հուլիսի 12, 2014  Interview with Toshio Suzuki
  4. Turan Kenneth (2002-09-20)։ «Under the Spell of 'Spirited Away'»։ Los Angeles Times։ Վերցված է 2012-07-20 
  5. «The 50 Best Movies of the Decade (2000–2009)»։ Paste Magazine։ նոյեմբերի 3, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 14, 2011 
  6. «Film Critics Pick the Best Movies of the Decade»։ Metacritic։ հունվարի 3, 2010։ Վերցված է սեպտեմբերի 4, 2012 
  7. «Top 100 Animation Movies»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2013-05-06 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Miyazaki on Spirited Away // Interviews //. Nausicaa.net (July 11, 2001).
  9. 9,0 9,1 The Making of Hayao Miyazaki's "Spirited Away" – Part 1. Jimhillmedia.com.
  10. «Notoya in Ginzan Onsen stop businees for renovation. | Tenkai-japan:Cool Japan Guide-Travel, Shopping, Fashion, J-pop»։ Tenkai-japan։ 2010-07-01։ Վերցված է 2013-05-06 
  11. Dogo Onsen japan-guide.com