Ուրբաթ, 13 (ֆիլմ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox cinema.png
Ուրբաթ 13-ը
Friday, The 13th
ԵրկիրԱՄՆ
Ժանրսարսափ
Լեզուանգլերեն
ՌեժիսորՇոն Քանինգհեմ
ՊրոդյուսերՇոն Քանինգհեմ
Սցենարի հեղինակՎիկտոր Միլեր
ԿինոընկերությունParamount Pictures
Friday the 13th films Վիքիպահեստում

«Ուրբաթ 13» (անգլ.՝ Friday, The 13th), ամերիկյան սարսափ ֆիլմ: Ֆիլմի ստեղծողներն են ամերիկացի ռեժիսոր Շոն Քանինգհեմը և սցենարիստ Վիկտոր Միլերը:

Ֆիլմի գլխավոր հերոսի՝ հոկեյի դիմակով սերիական մարդասպան Ջեյսոն Վուրհիզի դերը կատարել են շատ դերասաններ: Վուրիզը 11 տարեկան հասակում «Բյուրեղապակյա լիճ» ամառային ճամբարում հանգստանալիս խորտակվել էր լճում: Վուրհիզը կենդանանում է իր մահվան օրը՝ ուրբաթ 13-ին, և սկսում է բոլորից վրեժ լուծել:

Ֆիլմի հիման վրա լույս են տեսել Ուրբաթ 13 գրքեր, կոմիքսներ և շատ ապրանքներ` սերիալի կերպարներով: Թեև ֆիլմը բավականին սառն ընդունելության է արժանացել, ֆիլմը շատ երկրպագուներ հավաքեց նոր սերիաների նկարահանման շարունակման շնորհիվ: Հոկեյի դիմակը դարձել է համաշխարհային կինեմատոգրաֆի ամենաճանաչելի ատրիբուտներից մեկը[1]:

Ֆիլմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Paramount Pictures»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ուրբաթ 13» (1980): Առաջին ֆիլմն է, որը հավասար է դարձել Սլեշեր ոճի «Հելոուին», «Թեքսասյան կոտորած շղթայասղոցով», «Մղձավանջը Թխկիների փողոցում» ֆիլմերին: Ֆիլմը պատմում է ջոկատավարների մասին, ովքեր պատրաստվում են բավականին վատ համբավ ունեցող մի մանկական ճամբարի բացմանը: 1958 թվականին գազանաբար սպանվել են երկու ջոկատավարներ, իսկ ավելի վաղ լճում խորտակվել էր Ջեյսոն Վուրհիզ անունով մի տղա: Հիմա ինչ-որ մեկը հետապնդում է ճամբարականներին՝ մեկ առ մեկ սպանելով նրանց բոլորին. կենդանի է մնում միայն Էլիս անունով մի աղջիկ: Ֆիլմի գլխավոր ինտրիգը մոլագարի անձն էր, որը ինչպես պարզվեց, Ջեյսոնի մայրն էր:

«Ուբաթ 13: 2-րդ մաս» (1981): Ֆիլմի շարունակությունը նկարահանվեց առաջին մասի հաջողությունից հետո: Մոլագար է դառնում արդեն մեծացած Ջեյսոնը, և պարզվում է, որ տղան չէր խորտակվել լճում, այլ թաքնվել էր անտառում: Տեսնելով մոր մահը՝ նա սկսում է վրեժ լուծել բոլորից, սկզբում սպանում է Էլիսին, հետո ճամբարականներին, ովքեր հաստատվել էին Բյուրեղապակյա լճի ափին:

«Ուրբաթ 13-е: 3-րդ մաս 3D ֆորմատով» (1982): Երրորդ մասում մոլագարը շարունակում էր հետապնդել պատահական զոհերի, ովքեր մոտ էին գտնվում Բյուրեղապակյա լճին: Այս մասը ոչ մի հատուկ բաներով չի առանձնանում, սյուժեի մի քանի մասեր հիշեցնում են անցած երկու ֆիլմերը: Հենց այս սերիայում է Ջեյսոնը ձեռք բերում իր լեգենդար հոկեյիստի դիմակը:

«Ուրբաթ 13. Վերջին գլուխ» (1984): Այս մասում հայտնվում է գլխավոր հերոսներից մեկը՝ Թոմի Ջարվիսը: Ջեյսոնից բացի Թոմին միակ հերոսն է, ով հայտնվում է ֆիլմում մի քանի անգամ. նա նկարահանվել է երեք ֆիլմում:

«Ուրբաթ 13 V-րդ մաս. Նոր սկիզբ» (1985): Հինգերորդ ֆիլմն է, որում մարդասպանը Ջեյսոնը չի, այլ նրա երկվորյակը: Սյուժեի համաձայն` Թոմի Ջարվիսը գտնվում է հոգեբանական խնդիրներ ունեցող դեռահասների համր ճամբարում: Այնտեղ սկսում է սպանությունների նոր ալիք, որտեղ մեղադրվում է մոլագար Ջեյսոն Վուրհիզը:

«Ուրբաթ 13 VI մաս Ջեյսոնը ողջ է» (1986): Որոշ ժամանակ անց Թոմի Ջարվիսը փախչում է հոգեբուժարանից, որպեսզի համոզվի, որ Ջեյսոնն իրականում մեռած է: Փորելով գերեզմանը՝ նա տեղի բնակիչների վրա դժբախտություն է բերում, կայծակը մտնում է Վուրհիզի մարմնի մեջ և կենդանացնում է նրան: Այս սերիայում Ջեյսոնն արդեն սովորական մոլագար չի, հիմա նա զոմբի է և իր ամեն մի կենդանացումն ունի առեղծվածային իմաստ, քանի որ նա այլևս մարդ չէ, այլ վրեժի մտքով տարված քայլող դիակ:

«Ուրբաթ 13 VII մաս. Նոր արյուն» (1988). Այս մասում Ջեյսոնը գտնում է իրեն արժանի հակառակորդ՝ Թինա անունով աղջիկ: Նա ունի տելեկինեզի ունակություն, որի օգնությամբ նա ևս մի անգամ հաղթում է մոլագարին:

«[[Ուրբաթ 13. Ջեյսոնե գրոհում է Մանհեթենը|Ուրբաթ 13 VIII մաս. Ջեյսոնը գրոհում է Մանհեթենը]]» (1989). Ամենասկզբից սցենարիստները տարբեր կարծիքներ ունեին նոր սերիայի վերաբերյալ, որոնք նրանք միավորեցին. գործողությունը տեղի է ունենում նախ նավի վրա, հետո արդեն Նյու-Յորքում, որտեղ Ջեյսոնը երկու զոհի էր հետևում:

«New Line Cinema»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Վերջին ուրբաթը. Ջեյսոնը գնում է դժոխք» (1993). ֆիլմաշարի 9-րդ մասում Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն որս է կազմակերպում մոլագարի դեմ, ցանկանալով մեկընդմիշտ վերջ տալ սպանություններին Բյուրեղապակյա լճի շրջակայքում: Դա նրանց հաջողվում է, և Ջեյսոնն ընկնում է դժոխք. նրան այդտեղ է քարշ տալիս Ֆրեդի Քրյուգերի ոսկորոտ ձեռքը: Այս գործողություններից հետո տեղի են ունենում «Ֆրեդին ընդդեմ Ջեյսոնի» ֆիլմի գործողությունները. ֆիլմի ստեղծողներն ուղղակի անտեսեցին «Ջեյսոն X» հատվածը:

«Ջեյսոն X» (2001). Ինչպես և շատ սարսափ ֆիլմաշարեր («Քրիթերները», «Լեպրեխոնը», «Դժոխքից հառնածը» )՝ Ջեյսոնը նույնպես վերահառնում է տիեզերքում, ստեղծողները որոշեցին պատկերել ապագան, որտեղ երկիր մոլորակը դատարկված է մարդկանցից և մարդիկ փնտրում են այլ մոլորակներ` ապրելու համար: Գիտկանակնները հայտնաբերում են սառեցված Ջեյսոնին և տանում են իրենց տիեզերանավը: Սակայն Ջեյսոնը հալվում է և որս է սկսում արշավախմբի անդամների վրա: Պատանեկան սարսափ ֆիլմի համար այն շատ մասշտաբային է և հարուստ էֆֆեկտներով: Քննադատների կարծիքով ֆիլմը դարձել է ֆիլմաշարի մեջ լավագույնը:

«Ֆրեդին ընդդեմ Ջեյսոնի» (2003): Այս երկու հայտնի ֆիլմերի կերպարների և սյուժեների միացումն իրադարձություն դարձավ սարսափ ֆիլմերի աշխարհում՝ Ֆրեդի Քրյուգերը և Ջեյսոնը վերջապես հանդիպեցին մենամարտում: Ֆիլմի վերջնամասը մնաց անորոշ, որպեսզի երկրպագուները կարողանան յուրովի մեկնաբանել մարտի արդյունքները: Բայց «Ֆրեդին ընդդեմ Ջեյսոնի ընդդեմ Էյշի» կոմիքսների հրատարակվելուց հետո որևէ կասկած չմնաց:

«Ուրբաթ 13» (2009): «Հելոուին» և и «Թեքսասյան կոտորած շղթայասղոցով» ֆիլմերի հաջող վերաթողարկումից հետո «New Line Cinema» ստուդիան, որն ութերորդ մասից հետո «Paramount Pictures»-ից գնել էր իրավունքները, որոշեց թողարկել սիրված ֆիլմաշարն ամենասկզբից: Սցենարի հիմքը քիչ բաներով էր տարբերվում բնօրինակից:

  1. http://uk.movies.ign.com/articles/751/751471p1.html