Ուտելի սնկեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շամպինյոն
Սովորական սպիտակ սունկ տարբեր փուլերում

Ուտելի սնկեր, գոյություն ունի ուտելի սնկերի բազմաթիվ տեսակներ, աճեցված և հավաքված ամբողջ աշխարհում[1]։ Սնկերը ունեն յուրահատուկ համ և հոտ, դրանցից մի քանիսը նրբախորտիկներ են և ունեն շատ բարձր գին:

Սննդային արժեք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շատ սնկեր համարվում են օգտակար և սննդարար, երբեմն նրանց անվանում են «անտառային» կամ «բուսական» միս։ Սնկերը հարուստ են սպիտակուցներով (պարունակում եմ նաև մինչև 1% ազատ ամինաթթուներ), ածխաթթուներով, սնկային շաքարո՝ միկոզայով և գլիկոգենով (այսպես կոչված «կենդանական օսլայով»)[2]: Սունկ պարունակում են հանքային նյութեր կալիում, ֆոսֆոր, ծծումբ, մագնեզիում, նատրիում, կալցիում, քլոր, վիտամիններ A (carotene), B խմբի վիտամիններ, վիտամին C, մեծ քանակությամբ վիտամին D և վիտամին PP.

Սնկերը պարունակում են նաև ֆերմենտներ (հատկապես շամպինիոններում), որոնք արագացնում են սպիտակուցների, ճարպերի և ածխաջրերի բաժանումը, նպաստում են սննդի ավելի լավ յուրացմանը:

ԽՍՀՄ-ում ընդունված էր ուտելի սնկերի բաժանումը սննդի արժեքի չորս խմբերի (ըստ Բ. Պ. Վասիլկովայի):

I. Սպիտակ սունկ, շեկլիկ
II. Կաղնեսունկ, շամպինյոն, կեչասունկ, ալիքասունկ
III. Աղվեսասունկ, կաթնասունկ, մախավիկ կանաչ
IV. Մեղրասունկ, հովանոցասունկ, անձրևասունկ

4-րդ խմբի մեջ մտնում են հազվադեպ հանդիպող և քիչ հայտնի ուտելի սնկերը։

Ներկայումս հրաժարվում են սնկերը բաժանել սննդային խմբերի և յուրաքանչյուր տեսակի համար տրվում է սննդային արժեքի անհատական նկարագրություն, որը հաճախ նշվում է համաշխարհային խոհանոցում ազգային բնութագրերի մասին:

Պայմանականորեն ուտելի սնկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պայմանականորեն ուտելի սնկերը հում վիչակում ունենում են թունավոր կամ կծու համ, բայց խոհարարական մշակումից հետո դառնում են ուտելի։ Երբեմն պայմանական ուտելիության  այլ պատճառներ են բերվում։ Օրինակ, որոշ սնկեր ուտելի են միայն երիտասարդ տարիքում, մյուսները թունավորում են առաջացնում միայն որոշակի մթերքների հետ համատեղ օգտագործման դեպքում[3]։

Ուտելի սնկերի տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաշվվում է ուտելի սնկերի մի քանի հազար տեսակ։ Նրանց ճնշող մեծամասնությունը մսոտ Մակրոմիցետներ են, սակայն որոշները բույսերի և այլ սնկերի պաթոգեններ են:

  • Ձմեռային մեղրասունկ
  • Ամառային մեղրասունկ
  • Օղակաձև ստրոֆարիա
  • Այգու շամպինյոն

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Вавриш П. О. Горовой Л. Ф. Грибы в лесу и на столе. — К.: «Урожай», 1993. — 209 с. — ISBN 5-337-00728-9
  • Всё о грибах / сост. В. Булдаков. — Донецк: ПФК «БАО», 2000. — 336 с. — ISBN 966-548-124-X
  • Семёнов А. И. О грибах и грибниках: Справочник по сбору грибов в Крыму. — Симферополь: «Таврия», 1990. — 192 с. — ISBN 5-7780-0177-0

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Put The Science Of Umami To Work For You»։ Popular Science (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-08-18 
  2. «Reishi Mushroom: MedlinePlus Supplements»։ medlineplus.gov (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-08-18 
  3. «What’s the Difference Between Cremini and Portobello Mushrooms?»։ Kitchn (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-08-18 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]