Ուտագավա Հիրոշիգե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Ուտագավա Հիրոշիգե
ճապ.՝ 歌川広重
Portrait à la mémoire d'Hiroshige par Kunisada.jpg
Հիրոշիգեի դիմանկարն՝ ըստ Ուտագավա Կունիսադայի (1786-1864 թթ)
Ի ծնե 歌川広重
Ծնվել է 1797 թ.
Ծննդավայր Տոկիո, Ճապոնիա
Վախճանվել է հոկտեմբերի 12, 1858 թ
Մահվան վայր Տոկիո, Ճապոնիա
Ազգություն Ճապոնիա Ճապոնիա
Քաղաքացիություն Ճապոնիա
Մասնագիտություն նկարիչ
Ոճ ուկիյո-է
Ժանր բնանկար
Թեմաներ գեղանկարչություն
Ուշագրավ աշխատանքներ One Hundred Famous Views of Edo, Thirty-six Views of Mount Fuji, Eight Views of Ōmi, Q11577752?, The Sixty-nine Stations of the Kiso Kaidō և Famous Views of the 60-odd Provinces
Ուսուցիչ Toyohiro և Ōoka Unpō
Աշակերտներ Utagawa Hirokage, Q11545224?, Q11545221?, Q35999857?, Q11545222?, Q11605744? և Q11545180?
Ներշնչվել է Կացուշիքա Հոքուսայ
Ներշնչել է Իմպրեսիոնիզմ
Պաշտոն Q4357164?
Utagawa Hiroshige Վիքիպահեստում

Ուտագավա Հիրոշիգեն (ճապ.՝ 歌川広重, 1797[4][1][5][6][7][8][9][2][3][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22][23][24][24][25][26], Էդո, Ճապոնիա[1] - հոկտեմբերի 12, 1858(1858-10-12)[1][2][3], Էդո, Ճապոնիա[1]), ճապոնացի գծանկարիչ, արվեստի ուկիյո-է ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչ, գունավոր փայտափորագրության մեծահմուտ վարպետ և ավելի քան 5400 փորագրանկարների հեղինակ։ Կենցաղային գեղանկարչության բաղադրատարրերով իր քնարերգական բնանկարներում («Տոկաիդո երկաթուղու 53 կայարանները», 1833-1834) նա արտացոլել է բնության անկայուն, փոփոխական վիճակները, ձյան և մշուշի մթնոլորտային էֆեկտները։ Նկարչին են վերագրում նաև Անդո Հիրոշիգե (安藤広重՝ իրական անվան և ստեղծագործական կեղծանվան անսովոր միասնություն) և Իչիյուսաի Հիրոշիգե (一幽斎廣重) գեղարվեստական կեղծանունները։

Կյանքի վաղ ժամանակաշրջանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիրոշիգեն ծնվել է 1797 թ. Յաեսու զորանոցում, որը գտնվում է Էդո քաղաքի (այժմյան Տոկիո) Յաեսու թաղամասում տեղակայված Էդո ամրոցի արևելյան մասում։ Ծննդյան ժամանակ նրան տրված անունը Անդո Տոկուտարո է (安藤徳太郎)։ Նրա հայրը՝ Անդո Գենեմոնը, սյոգունի տոհմական պալատական էր։ Երիտասարդ տարիքում Հիրոշիգեն գրեթե միաժամանակ կորցնում է և՛ մորը, և՛ հորը։ Հոր մահը նշանակում էր, որ տասներեքամյա տղան պետք է ստանձնի Էդո դղյակի հրշեջ ծառայության պետի պաշտոնն ու պարտականությունները։ Հիրոշիգեն այդ պաշտոնում ծառայել է մինչև 27 տարին բոլորելը։ Ծառայությունն առանձնապես աշխատատար չէր և պատանուն դա թույլ էր տալիս մեծ ժամանակ հատկացնել գեղանկարչությանը։ Ենթադրաբար, Հիրոշիգեն գծանկարչությամբ սկսել է զբաղվել Կացուսիկա Հոկուսայի աշխատանքները տեսնելուց հետո։

Նկարչի ամենավաղ ստեղծագործությունը համարվում է «Լաեչյու կղզու բնակիչների թափորը» (1836) նկարը։

Ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաճախ ճամփորդել և ստեղծել է «Արևելյան մայրաքաղաքի՝ (Տոկիոյի) 10 տեսարան» (1827), «Տոկայդոյի ճանապարհի 53 կայարանները» (1833-1834), «Գավառների ավելի քան 60 տեսարան» (1853-1856), «Ֆուձի լեռան 36 տեսարան» (1854-1858), «Էդոյի 100 տեսարան» (1856-1858) և այլ՝ գունավոր փայտագրության տեխնիկայով կատարված բնանկարաշարեր:

Կերպարների նրբագեղությամբ ու քնարականությամբ բնորոշվող Հիրոսիգեի բնանկարներում պատկերված են նաև առօրյա աշխատանքով զբաղված մարդիկ։

Տարածությունը հաղորդելու նպատակով հաճախ ընդգծել է առաջին պլանի շեշտված որևէ մանրամաս՝ մեղմորեն կերպավորելով հետին պլանները, դիմել է նաև գծային հեռանկարինː Նրա արվեստը ազդել է իմպրեսիոնիզմի և պոստիմպրեսիոնիզմի շրջանի եվրոպական բնանկարչության վրաː

Ազդեցությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ձախից՝ Հիրոշիգե, «Սալորի այգին Կամեիդոյում»
աջից՝ Վան Գոգ, «Սալորի ծաղկող ծառը»
ձախից՝ Հիրոշիգե, «Մեծ կամուրջը. հանկարծակի տեղատարափ անձրև Ատակեում»
աջից՝ Վան Գոգ, «Կամուրջն անձրևի տակ»

Հիրոշիգեն Ուտագավա դպրոցի սան է, ինչպես՝ Կունիսադան և Կունիյոշին: 19-րդ դարի սկզբում Ուտագավա դպրոցում դասավանդում էին գծանկարչության և փայտափորագրության արվեստը, որն ուսումնասիրում էին բազմաթիվ արվեստագետներ։ Չնայած դերասանների վերաբերյալ կամ պատմական թեմաներով նրանց գծանկարների և փորագրանկարների գերակշռությանը՝ դպրոցի սաները հմտանում էին արվեստի հայտնի բոլոր ուղղություններում։

Հիրոշիգեի օրոք գծանկարչությունը ծաղկում էր ապրում, և այդ ոճը նախընտրող արվեստասեր գնորդների թիվը սրընթաց աճում էր։

Հիրոշիգեի «Տոկաիդո երկաթուղու 53 կայարանները» (1833-1834) և «Էդո քաղաքի հարյուր անվանի տեսարանները» (1856- 1858) նկարների շարքը մեծ տպավորություն է գործել ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստների վրա, ինչպիսիք են Կլոդ Մոնեն, Վինսենթ վան Գոգը: Վերջինս Հիրոշիգեից բանագողել է երկու նկար «Էդո քաղաքի հարյուր անվանի տեսարաններ» շարքից, որոնք այժմ ներառված են նրա ուկիյո-է գծանկարների հավաքածուի մեջ։ Հիրոշիգեի ստեղծագործական ոճը տպավորություն է գործել նաև ռուսական արվեստի «Միր իսկուսստվա» ուղղության վրա 20-րդ դարում, որի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է Իվան Բիլիբինը:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուկիյո-է. «Ծաղիկների և թռչունների նկարներ»՝

Մի քանի ուկիո-է ոճի նկարներ «Տոկաիդո երկաթուղու 53 կայարանները» շարքից՝

Մի քանի ուկիո-է ոճի նկարներ «Էդո քաղաքի հարյուր անվանի տեսարաններ» շարքից՝

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis
  2. 2,0 2,1 2,2 RKDartists
  3. 3,0 3,1 3,2 Encyclopædia Britannica
  4. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. And? Hiroshige
  6. Utagawa Hiroshige — 1985.
  7. Swartz A. Hiroshige — 2005.
  8. Swartz A. Hiroshige Ando — 2005.
  9. Swartz A. Hiroshige Andō — 2005.
  10. SNAC
  11. Nationalencyklopedin — 1999.
  12. Encyclopædia UniversalisEncyclopædia Britannica Inc..
  13. Թագավորական գեղարվեստական ակադեմիա — 1768.
  14. Artnet — 1998.
  15. Kunstindeks Danmark
  16. Faceted Application of Subject Terminology
  17. Isidore
  18. Minneapolis Institute of Art — 1883.
  19. LIBRIS
  20. Web umenia
  21. Cooper-Hewitt Person ID
  22. CONOR
  23. Babelio
  24. 24,0 24,1 Nelson-Atkins Museum of Art — 1933.
  25. Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ — 1861.
  26. ArtCyclopedia

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Новый Энциклопедический Словарь, Рипол Классик, 2004
  • Мировое искусство. Андо Хиросигэ: Серия гравюр «53 станции Токайдо», «69 станций Кисокайдо». - СПб: ООО «СЗКЭО» «Кристалл», 2006. - 160 с.: ил. ISBN 5-9603-0052-4
  • Мировое искусство. Андо Хиросигэ. «100 видов Эдо» - СПб: ООО «СЗКЭО» «Кристалл», 2007. - 128 с.: ил. ISBN 978-5-9603-0053-7