Օձուն (գյուղ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Ուզունլարից)
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Օձուն (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Օձուն
Odzoun-Vue générale (1).jpg
Օձուն գյուղի համայնապատկեր
Կոորդինատներ: 41°03′14″ հս․ լ. 44°36′41″ ավ. ե. / 41.05389° հս․. լ. 44.61139° ավ. ե. / 41.05389; 44.61139
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզԼոռի
ԳյուղապետԱրսեն Տիտանյան
Առաջին հիշատակում8-րդ դար
Մակերես53.13 կմ²
ԲԾՄ1125 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն5311[1] մարդ (2011)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտիUTC+4
Պաշտոնական կայքodzun.am
##Օձուն (գյուղ) (Հայաստան)
Red pog.png

Օձուն, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզում՝ մարզկենտրոն Վանաձորից 47 կմ հյուսիս-արևելք։ Տարածքը 53.13 կմ², բնակչությունը՝ 5812 մարդ։ Գյուղը գտնվում է Դեբեդ գետի ձախ կողմում՝ ծովի մակերևույթից 1125 մ բարձրության վրա։ Մատենագրական աղբյուրներում Օձունը հիշատակվում է սկսած 8-րդ դարից։

Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ և պտղաբուծությամբ։

Պատմամշակութային կոթողներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի կենտրոնում են գտնվում Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (Խաչգունդ եկեղեցի), Օձունի տաճարը (6-7 դդ.), Սուրբ Հովհաննես (Խաչգունդ) (717-728 թթ.) և Ծիրանավոր (Ծաղկեվանք) եկեղեցիները (5-7 դդ.), Հոռոմայրի վանական համալիրը (18 դ.), Օձունի կոթող-մահարձանը (5-6 դդ.)։

Անվան ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստոնեական ավանդույթի համաձայն՝ Օձուն անվանումը կապված է օծել բառի հետ[փա՞ստ]: Ավանդույթի համաձայն, Թովմաս առաքյալն առաջին դարում Օձուն է եկել, այստեղ քահանաներ և եպիսկոպոսներ է օծել (հենց օծել բառից է առաջացել Օձուն բառը), իսկ Հնդկաստան գնալուց առաջ ներկայիս սուրբ Աստվածածին եկեղեցու խորանի վայրում ամփոփել է Քրիստոսի բարուրաշորը (որի մասին վկայում է եկեղեցու հարավային դռան վերևի մասում VΙ դարի արձանագրությունը): Սակայն, բնականաբար, բնակավայրի անվանումն ավելի հին արմատներ ունի: Վիշապի պաշտամունք Հայաստանում եղել է հազարամյակներ շարունակ: Եվ հայոց էպիկական պատումներում օձն ու վիշապը հաճախ նույնացվել է: Ավելին՝ պատմական Հայաստանում շատ բնակավայրեր ենք ունեցել Օձ անվամբ… հետևաբար՝ Օձուն անվան ստուգաբանությունը պետք է փնտրել հազարամյակների խորքերում: Տարբեր մատենագիրների մոտ հանդիպում ենք նաև Ազուն, Օձուն, Ազու անվանումները։Գյուղը միջնադարում բավականին հայտնի է եղել շնորհիվ հայոց կաթողիկոս Հովհան Օձնեցի Իմաստասերի (717-728 թթ)։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օձունի ազգաբնակչության փոփոխությունը[2].

Տարի 1831 1897 1907 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004 2011
Բնակիչ 691 2748 3370 4418 4566 4315 4951 4787 4777 4834 5055 5311

Օձուն գյուղը գտնվում է Լոռու մարզի Թումանյանի շրջանում, պատմական Գուգարաց աշխարհի Տաշիր գավառի հնագույն բնակավայրերից մեկն է։ Օձունն ավելի, քան 6000 տարվա պատմություն ունի[փա՞ստ]: Գյուղի տարածքում կան երկու դամբարանադաշտեր Ք.ա. 4-1 հազարամյակի։ Գյուղը վաղ միջնադարում հանդիսացել է Տաշիր գավառի կենտրոնը:

Մշակույթ և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օձունի տարածքը հարուստ է պատմաճարտարապետական տարբեր հուշարձաններով՝ եկեղեցիներ, վանական համալիրներ, մատուռներ, կոթողներ, մահարձաններ, խաչքարեր, ժայռափոր անձավներ, հին բնակատեղիներ, ժողովրդական ճարտարապետության նմուշներ։ Քարայրներից հայտնաբերվել են բազմաթիվ հիշատակարաններ։ Գյուղի կենտրոնական մասում գտնվում են Օձունի գմբեթավոր բազիլիկ եկեղեցին, կոթող-մահարձանը, միջնադարյան երկու գերեզմանոցներ (մեծաթիվ խաչքարերով և մահարձաններով), Ծիրանավոր-Խաղկավանք եկեղեցին և Հոռոմայրի վանքը։

Գյուղում գործում են երկու միջնակարգ դպրոց, երկու մանկապարտեզ, արվեստի դպրոց, հինգ գրադարան, հեռակա միջնակարգ և երաժշտական ութամյա դպրոցներ։ Լեռնային պայմաններն ու հարուստ բուսականությունը հնարավորություն են ստեղծել՝ զբաղվելու անասնապահությամբ, կարտոֆիլաբուծությամբ, բանջարաբուծությամբ, հացահատկի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ ու պտղաբուծությամբ։ Գյուղը գազաֆիկացված է։ Գործում են սննդի կոմբինատը, հացի գործարանը, թռչնաբուծական–ինկուբատորային կայանը, շրջանային հրշեջկայանը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]