Ուելսի արքայադուստր Շառլոտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ուելսի արքայադուստր Շառլոտա
Princess Charlotte of Wales.jpg
 
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Դավանանք անգլիկանություն
Ծննդյան օր հունվարի 7, 1796(1796-01-07)[1][2][3][4]
Ծննդավայր Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Վախճանի օր նոյեմբերի 6, 1817(1817-11-06)[1][2][3][4] (21 տարեկանում)
Վախճանի վայր Կլարեմոն, Իշեր, Սյուրեյ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Գերեզման Սուրբ Գեորգի մատուռ
Թաղված Սուրբ Գեորգի մատուռ
Դինաստիա Հանովերյան արքայատոհմ
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Հայր Գեորգ IV
Մայր Caroline of Brunswick?
Ամուսին Լեոպոլդ I
Զավակներ stillborn boy von Sachsen-Coburg und Gotha?[3]
 
Ինքնագիր Princess Charlotte of Wales Signature 1.svg
 
Պարգևներ

Order of Saint Catherine, 1st Class?

Շառլոտա Ավգուստա Ուելսցի (անգլ.՝ Charlotte Augusta of Wales, հունվարի 7, 1796(1796-01-07)[1][2][3][4], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - նոյեմբերի 6, 1817(1817-11-06)[1][2][3][4], Կլարեմոն, Իշեր, Սյուրեյ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), Ուելսի արքայազն Գեորգի (որն ավելի ուշ դարձել է Գեորգ IV-ը) և նրա կին Բրաունշվայգի արքայադուստր Կարոլինայի միակ զավակը։ Ամբողջ կյանքի ընթացքում արքայադուստրը գահաժառանգման գծով հորից հետո երկրորդ տեղում է եղել։

Շառլոտա Ավգուստայի ծնողները չէին համակրում իրար դեռ մինչև ամուսնությունը և դստեր ծննդից հետո շուտով հեռացան։ Արքայադստեր խնամքը Ուելսի արքայազնը հանձնարարել է տնային դաստիարակչուհիներին և ծառաներին՝ սահմանափակելով դստեր շփումը մոր հետ, որը վերջրիվերջո լքել է երկիրը։ Երբ Շառլոտան մեծացել է, հայրը հարկադրել է նրան ամուսնանալ Վիլլեմի՝ Օրանի թագաժառանգի՝ Նիդերլանդների ապագա թագավոր Վիլլեմ II-ի հետ։ Սկզբում արքայադուստրը ընդունել է Վիլլեմին, սակայն շուտով մերժել է նրա հետ ամուսանական դաշն կնքելու հնարավորությունը։ Երկար ժամանակ դիմակայելով հորը՝ նրա համաձայանությամբ ամուսնացել է Բելգիայի ապագա թագավոր Սաքս Կոբուրգ Զաալֆելդի արքայազն Լեոպոլդի հետ։ Մեկուկես տարվա ամուսնական երջանիկ կյանքից հետո Շառլոտա Ավգուստան մահացել է մեռելածին որդու ծննդաբերության ժամանակ։

Շառլոտայի մահը մեծ վիշտ է եղել բրիտանացիների համար, որոնք նրա մեջ տեսնում էին իրենց ապագա թագուհուն, որը զարմանալիորեն տարբերվում էր հռչակ չունեցող հորից և անմիտ պապից։ Քանի որ Շառլոտան Գեորգ III-ի միակ օրինական թոռն էր, ճնշում կար արքայի չամուսնացած որդիների վրա, որ կին փնտրեն իրենց համար։ Արդյունքում Գեորգ III-ի չորրոր որդին՝ Քենտի դուքս Էդուարդ Ավգուստը, դարձել է գահի հավանական ժառանգորդի՝ Վիկտորյա Ալեքսանդրինայի հայրը, որը ծնվել է Շառլոտա Ավգուստայի մահից տասնութ ամիս անց։

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1794 թվականին Ուելսի արքայազն Գեորգը հարմար հարսնացուի փնտրտուքների մեջ էր։ Գեորգի փնտրտուքները ոչ թե բրիտանական գահի ժառանգորդությունն ապահովելու հար էին, այլ սեփական շահերի. վարչապետ Ուիլյամ Փիտ Կրտսերը խոստացել էր արքայազնին հարսանիքից հետո ավելացնել եկամուտները։ Թեպետ Գեորգը՝ որպես Ուելսի արքայազն և Կորնվալի դուքս, լավ եկամուտ ուներ, սակայն չէր ապրում միջոցներին համապատասխան, և 1794 թվականին փողերը նրան չէին հերիքում, որ մարի պարտքերի տոկոսները[5]։

Գեորգը փորձել է ամուսնանալ իր սիրուհու՝ Մարիա Ֆիցհերբերտի հետ, սակայն այդ ամուսնությունը չէր կարող ունենալ իրավաբանական ուժ, քանի որ Գեորգը, հստակ գիտակցելով մտադրության ապարդյունությունը, նույնիսկ չի փորձել դրա համար ստանալ հոր համաձայնությունը, քանի որ 1772 թվականից դա նախատեսված էր թագավորական ամուսնությունների օրենքով։ Ամեն դեպքում Ֆիցհերբերտը մնացել է արքայազնի սիրուհին նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նրա մյուս սիրուհիները, օրինակ՝ լեդի Ջերսին, դուրս են եկել նրա հովանավորությունից[6]։

Որպես Գեորգի հավանական հարսնացուներ դիտարկվել են գերմանացի երկու արքայադստրեր, որոնք երկուսն էլ արքայազնի ազգականուհիներն էին։ Լուիզա Մեքլենբուրգ-Ստրելիցկայան Կառլոս II դուքսի՝ Գեորգի հարազատ մորեղբոր դուստրն էր։ Մյուս թեկնածուն՝ Կարոլինա Բրաունշվայգցին էր՝ Ավգուստա Մեծբրիտանացու դուստրը, որն արքայազնի հարազատ հորաքույրն էր։ Գեորգի մայրը՝ Շառլոտա թագուհին, բազմաթիվ անհանգստացնող լուրեր էր ստացել արքայադուստր Կարոլինայի վարքի մասին, այդ իսկ պատճառով հակված էր Լուիզայի հետ ամուսնությանը, որին նաև համարում էր ավելի հրապուրիչ։ Բամբասանքներ էին պտտվում, որ արքայադուստր Կարոլինան անվայել էր պահել իրեն իռլանդացի սպաների հետ, որոնք ծառայում էին նրա հոր բանակում։ Բացի այդ՝ արքայադստեր հետ ամուսնության նախնական բանակցությունները ձախողվել էին անհայտ պատճառներով։ Անկախ այդ ամենից՝ Գեորգը, որն այդ ժամանակ գտնվում էր լեդի Ջերսիի ազդեցության տակ, և որն էլ Կարոլինային համարում էր ոչ սպառնալից մրցակից, քան Լուիզան, ընտրում է Բրաունշվայգի արքայադստերը, թեպետ նախկինում երբեք չէր հանդիպել նրան։ Արքայի կարգադրությամբ Բրաունշվայգ է ուղարկվում դիվանագետ, Մալմսբերիի կոմս Ջեյմս Հարիսը, որը պետք է ուղեկցեր արքայադստերը Մեծ Բրիտանիա[7]։

Հասնելով Բրաունշվայգ՝ Մալմսբերին արքայադստերը գտնվում է անխնամ և ամենայն հավանականությամբ օրեր շարունակ չլողացած վիճակում։ Նա խոսում էր կոպիտ և անպատշաճ մտերմությամբ։ Կոմսը գրեթե չորս ամիս է անցկացնում նրա հետ՝ անելով ամենայն հնարավորը, որպեսզի բարելավի նրա պահվածքը և սովորությունները։ Այնուհետև արքայադստեր հետ մեկնել է Լոնդոն, սակայն ճանապարհը երկար է տևել ձմեռային վատ եղանակի և Ֆրանսիայում պատերազմի արդյունքում առաջ եկած դժվարությունների պատճառով։ Տեղ հասնելուց հետո Մալմսբերին Կարոլինային տարել է Սենթ Ջեյմսի պալատ, որտեղ արքայադուստրը հանդիպել է Ուելսի արքայազնին։ Իր հարսնացուին մեկ հայացք նետելով՝ Գեորգն արտաբերել է. «Հարիս, ես լավ չեմ, խնդրում եմ, ինձ մի բաժակ բրենդի տուր»[8]։ Արքայազնի հեռանալուց հետո Կարոլինան Մալմսբերիին ասել է. «Ես կարծում եմ, որ նա շատ գեր է և այնքան գեղեցկադեմ չէ, ինչպես պատկերված էր նկարում»։ Երբ զույգը այդ երեկոյան ընթրել է, զայրացած արքայադուստրը կոպիտ ակնարկներ է արել արքայազնի և լեդի Ջերսիի հարաբերությունների վերաբերյալ[9], որը, Հարիսի խոսքերով, էլ ավելի է խորացրել Գեորգի տհաճությունը նրա հանդեպ։ 1795 թվականի ապրիլի 8-ին կայացած հարսանիքից առաջ Գեորգը իր եղբայր Ուիլյամին ուղարկել է Ֆիցհերբերտի մոտ, որ հաղորդի նրան, որ նա միակ կինն է, որին ինքը կսիրի։ Այնուհետև Գեորգը հարբել է և գնացել հարսանեկան արարողությանը[10]։

Հետագայում Գեորգը հայտնել է, որ կողակցի հետ անկողինը կիսել է միայն երեք անգամ, և որ արքայադուստրը մեկնաբանել է նրա սեռական օրգանի չափը, ինչը արքայազնի մոտ մտքեր է առաջացրել այն մասին, որ Կարոլինան համեմատելու նյութ է ունեցել և վաղուց արդեն կույս չէր։ Ինքը Կարոլինան ակնարկել է, որ արքայազնը իմպոտենտ է[11]։ Զույգը բաժանվել է հարսանիքից մի քանի շաբաթ անց, թեպետ նրանք շարունակել են ապրել նույն հարկի տակ։ Չնայած համատեղ այդքան կարճ կյանքին՝ հարսանիքից ինն ամիս անց արքայադուստրը աղջիկ է ունեցել[12]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շառլոտա Ավգուստան ծնվել է 1796 թվականի հունվարի 7-ին Կառլտոն հաուսում՝ հոր լոնդոնյան կալվածքում։ Գեորգը դժգոհ էր դստեր ծնունդից, քանի որ հույս ուներ, որ Կարոլինան որդի կծնի, սակայն թագավորին այդ հանգամանքն ընդհանրապես չի խանգարել. նա հիացմունքի մեջ էր ընտանիքում առաջին օրինական թոռան հայտնվելու առիթով և հույս ուներ, որ երեխան կարող է մտերմացնել ծնողներին։ Մտերմացում այդպես էլ տեղի չունեցավ. Շառլոտա Ավգուստայի ծննդից երեք օր անց նրա հայրը կազմել է կտակ, որտեղ հեռացրել է կնոջը դստեր դաստիարակությունից, իսկ իր ողջ կարողությունը կտակել է սիրուհուն՝ Մարիա Ֆիցհերբերտին։ Իշխող դինաստայի շատ անդամներ ժողովրդի շրջանում հայտնի չէին, իսկ արքայադստեր ծնունդն ընդունել են ուրախությամբ[13]։ 1796 թվականի փետրվարի 11-ին փոքրիկ արքայադստերը անվանակոչել են Շառլոտա Ավգուստա՝ ի պատիվ երկու տատիկների՝ Շառլոտա թագուհու և Ավգուստա դքսուհու[14]։ Արարողությունը տեղի է ունեցել Կառլտոն հաուսի հյուրասրահում Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Ջոն Մուրի գլխավորությամբ։ Կնունքի ընդունողները թագավոր Գեորգ III-ը, Շառլոտա թագուհին և դքսուհի Ավգուստինան էին[15]։

Չնայած այն բանին, որ Կարոլինան ունեցել է գահի հաջորդականության մեջ երկրորդ հերթն զբաղեցնող երեխա, նա այդպես էլ չի ստացել իր հանդեպ լավագույն վերաբերմունքը։ Ընդ որում Գեորգը սահմանափակել է նրա շփումը դստեր հետ՝ թույլատրելով հանդիպել միայն բուժքրոջ և տնային դաստիարակչուհու ներկայությամբ[14]։ Կարոլինային թույլատրվում էին ամենօրյա սովորական այցելությունները, որոնք ավանդական էին այդ ժամանակների բարձր դասի ծնողների համար, սակայն նա զրկված էր արքայադստեր դաստիարակության և խնամքի հարցերով ձայնի իրավունքից[16]։ Չնայած այս բոլոր արգելքներին՝ Գեորգի տան գթասիրտ սպասավորները հաճախ թույլ էին տալիս Կարոլինային դստեր հետ մենակ մնալ։ Գեորգը տեղյակ չէր կատարվածից, քանի որ ինքը հազվադեպ էր տեսակցում Շառլոտա Ավգուստայի հետ։ Ի վերջո, Կարոլինան դադարել է ամուսնուց թաքցնել իր գաղտնի հանդիպումները դստեր հետ և սկսել է ծածկակառքով երթևեկել նրա հետ Լոնդոնում ամբոխի ծափահարությունների ներքո[14]։

Շառլոտա Ավգուստան եղել է առողջ երեխա, և նրա կենսագիր Թեի Հոլմի խոսքերով՝ «վաղ գրառումները այն տպավորությունն էին թողնում, որ Շառլոտան խելացնոր երջանիկ է և ջերմ սիրտ ունի»[17]։ Շառլոտան մեծանում էր և աստիճանաբար դառնում ծնողների պայքարի խաղազինվորը, որոնք ձգտում էին իրենց կողմը գրավել թագավորին և թագուհուն[18]։ 1797 թվականի օգոստոսին Կարոլինան թողել է Կառլտոն հաուսը և տեղափոխվել ապրելու Բլեքհիթի մոտ գտնվող վարձակալությամբ տուն՝ թողնելով իր դստերը ատելի ամուսնու խնամքի տակ, քանի որ այդպես էր պահանջում անգլիական օրենքը, ըստ որի հայրն ավելի շատ իրավունքներ ուներ անչափահաս երեխաների դեպքում, քան մայրը։ Սակայն արքայազնը միջոցներ ձեռք չի առել՝ Կարոլինային սահմանափակելու դստերն այցելելու[19]։ 1798 թվականի դեկտեմբերին Գեորգը հրավիրել է կնոջը՝ ձմեռն անցկացնելու Կառլտոն հաուսում, սակայն Կարոլինան հրաժարվել է։ Այդ հրավերը եղել է Գեորգի կողմից միակ լուրջ ջանքն էր հաշտության համար, և նրա ձախողումը նշանակում էր, որ Գեորգն այլևս երբեք չի ունենա օրինական որդի, որը կկանգներ Շառլոտա Ավգուստայի և բրիտանական գահի միջև[20]։ Կարոլինան շարունակել է այցելել դստերը Կառլտոն հաուսում։ Բացի այդ, Շառլոտային երբեմն տանում էին Բլեքհիթ, որտեղ նա այցելում էր մորը, սակայն արքայադստերը երբեք թույլ չեն տվել մնալ մոր տանը[21]։ Ամառային արձակուրդների ժամանակ Գեորգը դստեր համար Բլեքհիթում վարձակալել է Շրուսբերի լոջը, ինչն էլ ավելի է հեշտացրել շփումը մոր հետ[22]։

Երբ Շառլոտա Ավգուստան ութ տարեկան էր, նրա հայրը, որը կրկին վերադարձել էր Ֆիցհերբերտի մոտ, որոշել է, որ նա պետք է լինի Կառլտոն հաուսում։ Գեորգը վերցրել է կնոջ ննջարանը, իսկ Կարոլինան դրա փոխարեն սենյակ է ստացել Քենսինգթոնյան պալատում, իսկ Շառլոտա Ավգուստային տեղավորել է հարևան Մոնթեգյու հաուսում։ Ինչպես նշել է Ջեյմս Չեմբերսը՝ Շառլոտա Ավգուստայի մեկ այլ կենսագիր, երիտասարդ արքայադուստրը «ապրել է իր սեփական արքունիքում այնպիսի խմբի ընկերակցությամբ, որտեղ չկար որևէ մեկը, որոնցից որևէ մեկը չէր վճարի, որպեսզի տեղ չզբաղեցներ նրա արքունիքում»[21]։ Տեղափոխությունը տեղի է ունեցել արքայադստեր սիրելի տնային դաստիարակչուհու՝ Մարթա Բրյուսի բացակայությամբ, որը կոմս Էլջինի այրին էր և ըստ պաշտոնական տարբերակի՝ ստիպված էր ծերության պատճառով թոշակի գնալ։ Իրական պատճառը բոլորովին այլ է եղել. Մարթան բարկացրել է Գեորգին նրանով, որ առանց նրա թույլտվության Շառլոտա Ավգուստային այցելության է տարել թագավոր պապի մոտ։ Շուտով թոշակի է գնացել նաև Մարթա Բրյուսի նախկին օգնականուհին՝ միսս Հեյմանը, այն բանի համար, որ չափազանց ընկերական է եղել Կարոլինայի հետ, և որն էլ շուտով նրան ծառայության է վերցրել իր մոտ։ Նոր դաստիարակչուհի Սոֆյա Սաութվելը բարոն Քլիֆորդի այրին էր, հմայված էր Շառլոտա Ավգուստայով և չափազանց լավ էր դաստիարակված, որպեսզի կարգապահությամբ ընտելացներ երեխային, իսկ Շառլոտա Ավգուստան շուտով փոխակերպվեց թոկից փախածի։ Լեդի Քլիֆորդի ժամանակ արքայադստեր մանկական ընկերն է դարձել նրա ազգական հարգարժան Ջորջ Քեփելը, որը երեք տարով փոքր էր Շառլոտա Ավգուստայից։ Քառասուն տարի անց Քեփելը հիշատակել է արքայադստերն իր հուշագրություններում՝ դառնալով Շառլոտա Ավգուստայի մանկության մասին հումորների աղբյուր։ Բացի արքայադստեր մանկական չարաճճիությունները՝ նա հիշել է այն մասին, թե ինչպես մի անգամ իրենք սկզբում զննել են Էրլս կորտում Քեփել հաուսի մոտ հավաքված ամբոխը այն հույսով, որ կտեսնեն երիտասարդ արքայադստերը, իսկ հետո իրենք անճանաչելիորեն խառնվել են ամբոխին[23]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #121701573 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Lundy D. R. The Peerage — ed. size: 717826
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 FemBio
  5. Chambers, 2007, էջ 6
  6. Chambers, 2007, էջ 7
  7. Chambers, 2007, էջեր 8—9
  8. Chambers, 2007, էջեր 10—13
  9. Chambers, 2007, էջեր 13—14
  10. Chambers, 2007, էջ 14
  11. Williams, 2008, էջ 24
  12. Chambers, 2007, էջեր 15—16
  13. Williams, 2008, էջեր 26—27
  14. 14,0 14,1 14,2 Williams, 2008, էջ 28
  15. Carlton-House, February 16(անգլ.) // The London Gazette : газета. — 1796. — № 13867. — С. 176.
  16. Plowden, 2005, էջեր 32—33
  17. Holme, 1976, էջ 45
  18. Williams, 2008, էջեր 28—29
  19. Plowden, 2005, էջեր 43—44
  20. Holme, 1976, էջեր 46—47
  21. 21,0 21,1 Chambers, 2007, էջ 16
  22. Plowden, 2005, էջ 47
  23. Chambers, 2007, էջեր 17—19