Որովայնի արտաքին թեք մկան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Որովայնի արտաքին թեք մկան
Gray392.png
ՏեսակՄկանային համակարգ և բժշկական եզրույթ
Ենթադասmuscle of anterior abdominal wall?[1]
Foundational Model of Anatomy13335[1]
Terminologia Anatomica 98A04.5.01.008
Նկարագրված էԳրեյի անատոմիա (20-րդ հրատարակություն)[2]

Որովայնի արտաքին թեք մկան, որովայնի առաջակողմնային պատի ամենամեծ և ամենաարտաքին մկանն է, որովայնի բոլոր երեք տափակ մկաններից։

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որովայնի արտաքին թեք մկանը տեղադրված է որովայնի առաջակողմնային շրջանում։ Այն լայն, բարակ և անկանոն քառանկյան տեսք ունեցող մկան է, որի մկանային հատվածը զբաղեցնում է որովայնի կողմնային շրջանը, իսկ ջլոնայինը՝ առաջային։ Շատ մարդկանց մոտ, հատկապես՝ կանանց, մկանը տեսանելի չէ, լավ արտահայտված ենթամաշկային ճարպային կուտակումների և մկանի փոքր չափերի պատճառով։

Այն սկիզբ է առնում ստորին ութ կողերի՝ 5-րդից մինչև 12-րդ կողերի արտաքին մակերեսներից և ստորին եզրերից։ Այս ելունները ձևավորում են թեք գիծ, որը ձգվում է դեպի ներքև և առաջ, վերին խրձերը կպնելով համապատասխան կողաճառներին, ստորինը՝ վերջին կողի աճառի գագաթին, միջինները՝ կողերին՝ կողաճառից որոշակի հեռավորության վրա։

Հինգ վերին հաատվածները չափերով ավելի մեծաանում են վերևից ներքև, և միահյուսվում են առաջային ատամնավոր մկանի համապատասխան ելուններին. ստորին երեքը վերեվից ներքև ընթացքով նվազում են և միյհյուսվում մեջքի լայնագույն մկանի հետ։ Այս միացումների պատճառով մկանաթելերը դասավորվում են տարբեր ուղղություններով։ Հետին մկանաթելերը, որոնք ուղղված են կողերից դեպի զստոսկրի կատար, ձևավորում են հետին ազատ եզրը։

Ստորին կողերից սկսվող խրձերը անցնում են ուղղահայաց դեպի ներքև և կպնում զստոսկրի կատարի արտաքին շրթի առաջային կեսին. միջին և վերին խրձերը, ուղղված են ներքև և առաջայնորեն, վերածվում են ջլոնի միջինանրակային գծի մոտ և ձևավորում են ուղիղ մկանի բունոցի առաջային թերթիկը։ Այս ջլոնը ձևավոևրվում է յուրաքանչյուր կողմից և միաձուվում որովայնի սպիտակ գծի շրջանում։

Արտքաին թեք մկանի ջլոնը ձևավորում է աճուկային կապանը։ Մկանը նույնպես պատկանում է աճուկային խողովակին։

Արտքաին թեք մկանի տակ դասավորված է ներքին թեք մկանը, որից էլ ավելի խորը՝ որովայնի լայնական մկանը։

Նյարդավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտքաին թեք մկանը նյարդավորվում է ստորին վեց կրծքաորովայնային նյարդերի վենտրալ ճյուղերով և ենթակողային նյարդով, յուրաքանչյուր կողմից։

Անոթավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մկանի գլխային հատվածը անոթավորվում է ստորին միջկողային զարկերակներով, իսկ ծայրային հատվածը անոթավորվում է խորանիստ շրջադարձ զստային զարկերակի և զստագոտկային զարկերակի միջոցով։

Ֆունկցիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին թեք մկանը կծկվելիս կրծքավանդակը իջոցնում են ցած և ճնշում որովայնի խոռոչը, ինչը մեծացնում է ներորովայնային ճնշումը ինչպես Վալսալվայի փորձի ժամանակ։ Այն նաև իրականացնում է նույն կողմի թեքումներ և հակառակ կողմի պտույտներ։ Այսպիսով, աջ արտաքին թեք մկանը կծկվելիս թեքում է իրանը դեպի աջ և իրականցնում պտույտ դեպի ձախ։

Հասարակություն և մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեք դեֆորմացիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեք դեֆորմացիա-ն հաճախ հանդիպող բեյսբոլային վնասվածք է։ Այն կարող է ազդել կոնտրլատերալ կողմի արտաքին թեք և ներքին թեք մկանը[3]։

Մարզումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թեքումներ
  • Կողմնային պահումներ
  • Կքանստումներ

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 անատոմիայի հիմնարար մոդել
  2. http://www.bartleby.com/107/118.html
  3. Conte SA, Thompson MM, Marks MA, Dines JS (March 2012)։ «Abdominal muscle strains in professional baseball: 1991-2010.»։ The American Journal of Sports Medicine 40 (3): 650–6։ PMID 22268233։ doi:10.1177/0363546511433030 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]