Որդեգրում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Որդեգրում, ընտանեկան իրավունքում իրավաբանական գործողություն, որով որդեգրողի և որդեգրվողի միջև սահմանվում են ծնողական և որդիական իրավունքներ ու պարտականություններ։ Հնարավորություն է տալիս ընտանիքում դաստիարակել ծնողական հսկողությունից ու խնամքից զրկված կամ ծնողներ չունեցող երեխաներին։ ՀԽՍՀ ամուսնության և ընտանիքի օրենսգրքով (հոդված 111) թույլատրվում էր մինչև 18 տարեկան երեխաների որդեգրումը՝ հաշվի առնելով նրանց շահերը։ Որդեգրման իրավունք չունեին ծնողական իրավունքներից զրկվածները, անգործունակ ճանաչվածները, նախկին որդեգրողները, եթե նրանց որդեգրումը վերացվել էր պարտականություններն անբարեխիղճ կատարելու համար։ Ծնողներ ունեցող երեխաների որդեգրումը թույլատրվում էր նրանց ծնողների գրավոր համաձայնությամբ, եթե ծնողական իրավունքներից զրկված չեն, չեն ճանաչվել անգործունակ կամ անհայտ բացակայողներ։ Չի պահանջվում նաև մի տարուց ավելի երեխայի հետ չբնակվող, նրա նկատմամբ ծնողական պարտականությունները դադարեցրած ծնողների համաձայնությունը։ Եթե որդեգրել ցանկանում է համատեղ ապրող ամուսիններից մեկը, պահանջվում է նաև մյուսի գրավոր համաձայնությունը։ 10 տարին լրացած երեխաների որդեգրումը թույլատրվում է նրանց համաձայնությամբ։ Որդեգրումը օրինականացնելու պահից նախկին ծնողների և զավակների փոխադարձ իրավունքներն ու պարտականությունները դադարում են։ Որդեգրման հարցերով զբաղվում էին նախկին շրջանային (քաղաքային) սովետի գործադիր կոմիտեներն ու նրանց բաժինները։ Գործկոմի որոշումը պարտադիր գրանցվում էր զագսում։ Որդեգրման գաղտնիությունը պահպանվում է օրենքով։ Հին և միջնադարյան Հայաստանում որդեգրումը կարգավորվել է ասորա-հռոմեական դատաստանագրքով, անորդի հոգևորականների որդեգրման հարաբերությունները՝ Դվինի ժողովի կանոնով։ Ի տարբերություն այդ կանոնի` աշխարհիկ օրենքով թույլատրվում էր ազգականների երեխաների և «ազատ» ծնվածների որդեգրումը։ V դարում որդեգրման համար կազմվում էր հատուկ գիր ու վավերացվում իշխանավորի կնիքով։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 644 CC-BY-SA-icon-80x15.png